Sahih al-Bukhari, xadiiska 1641
Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Ahmad ibn Isawuxuu u sheegay al‑Bukhariأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى
- 2Ibn Wahbابْنُ وَهْبٍ
- 3Amr ibn al‑Harithعَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ
- 4Muhammad ibn Abd ar‑Rahman ibn Nawfal al‑Qurashiمُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ نَوْفَلٍ الْقُرَشِيِّ
- 5Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ نَوْفَلٍ الْقُرَشِيِّ، أَنَّهُ سَأَلَ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ فَقَالَ قَدْ حَجَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَتْنِي عَائِشَةُ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّهُ أَوَّلُ شَىْءٍ بَدَأَ بِهِ حِينَ قَدِمَ أَنَّهُ تَوَضَّأَ ثُمَّ طَافَ بِالْبَيْتِ ثُمَّ لَمْ تَكُنْ عُمْرَةً، ثُمَّ حَجَّ أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ فَكَانَ أَوَّلَ شَىْءٍ بَدَأَ بِهِ الطَّوَافُ بِالْبَيْتِ ثُمَّ لَمْ تَكُنْ عُمْرَةً. ثُمَّ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ مِثْلُ ذَلِكَ. ثُمَّ حَجَّ عُثْمَانُ ـ رضى الله عنه ـ فَرَأَيْتُهُ أَوَّلُ شَىْءٍ بَدَأَ بِهِ الطَّوَافُ بِالْبَيْتِ ثُمَّ لَمْ تَكُنْ عُمْرَةٌ، ثُمَّ مُعَاوِيَةُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، ثُمَّ حَجَجْتُ مَعَ أَبِي الزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ، فَكَانَ أَوَّلَ شَىْءٍ بَدَأَ بِهِ الطَّوَافُ بِالْبَيْتِ، ثُمَّ لَمْ تَكُنْ عُمْرَةٌ، ثُمَّ رَأَيْتُ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنْصَارَ يَفْعَلُونَ ذَلِكَ، ثُمَّ لَمْ تَكُنْ عُمْرَةٌ، ثُمَّ آخِرُ مَنْ رَأَيْتُ فَعَلَ ذَلِكَ ابْنُ عُمَرَ ثُمَّ لَمْ يَنْقُضْهَا عُمْرَةً، وَهَذَا ابْنُ عُمَرَ عِنْدَهُمْ فَلاَ يَسْأَلُونَهُ، وَلاَ أَحَدٌ مِمَّنْ مَضَى، مَا كَانُوا يَبْدَءُونَ بِشَىْءٍ حَتَّى يَضَعُوا أَقْدَامَهُمْ مِنَ الطَّوَافِ بِالْبَيْتِ، ثُمَّ لاَ يَحِلُّونَ، وَقَدْ رَأَيْتُ أُمِّي وَخَالَتِي، حِينَ تَقْدَمَانِ لاَ تَبْتَدِئَانِ بِشَىْءٍ أَوَّلَ مِنَ الْبَيْتِ، تَطُوفَانِ بِهِ، ثُمَّ لاَ تَحِلاَّنِ. وَقَدْ أَخْبَرَتْنِي أُمِّي، أَنَّهَا أَهَلَّتْ هِيَ وَأُخْتُهَا وَالزُّبَيْرُ وَفُلاَنٌ وَفُلاَنٌ بِعُمْرَةٍ، فَلَمَّا مَسَحُوا الرُّكْنَ حَلُّوا.
Waxaa nooga warramay Muhammad bin Cabdiraxmaan bin Nawfal Al-Qurashi: Waxaan weydiiyey Curwa bin Az-Zubayr (xaalka Xajkii Nabiga ﷺ). Curwa wuxuu yiri:
"Caasha - radiya Allahu anha - waxay ii sheegtay: 'Markii uu Nabigu ﷺ yimid Makka, waxa ugu horreeyey ee uu ku bilaabay waxay ahayd inuu weyseystay, kadibna wuxuu sameeyey Dawaafka Kacbada, mana ahayn Cumro kaliya (ee waxay ahayd Xaj iyo Cumro oo isku jira).'" Kadib Abuu Bakar - radiya Allahu anhu - ayaa Xaj gudanaya, waxa ugu horreeyey ee uu ku bilaabayna waxay ahayd Dawaafka Kacbada, mana ahayn Cumro kaliya. Sidoo kale Cumar - radiya Allahu anhu - sidaas oo kale ayuu yeelay. Kadib Cusmaan - radiya Allahu anhu - ayaa Xaj gutay, waxaanan arkay isagoo waxa ugu horreeya ee uu ku bilaabay ay tahay Dawaafka Kacbada, mana ahayn Cumro kaliya. Kadib Mucaawiya iyo Cabdullaahi bin Cumar ayaa sidaas oo kale yeelay. Waxaan Xaj la gutay Ibnu Az-Zubayr, waxa ugu horreeyey ee uu ku bilaabayna waxay ahayd Dawaafka Kacbada, mana ahayn Cumro kaliya (ee Xaj iyo Cumro ayay ahayd). Kadib waxaan arkay Muhaajiriinta iyo Ansaarta oo sidaas samaynaya, mana ahayn Cumro kaliya. Qofkii ugu dambeeyey ee aan arkay isagoo sidaas samaynaya wuxuu ahaa Ibnu Cumar, mana uusan raacin Cumro kale tii hore kadib. Haddana Ibnu Cumar waa joogaa dadka dhexdiisa! Mana weydiinayaan isaga ama cid kale oo hore u soo martay. Dadkaas oo dhami, markay Makka soo galaan, waxba kuma ay bilaabi jirin ilaa ay Dawaaf ka sameeyaan Kacbada, mana ay xalaalan jirin (ka bixi jirin ixraamka). Shaki kuma jiro, waxaan arkay hooyaday iyo eeddaday markay yimaadeen inaysan waxba ku bilaabin ka hor Dawaafka Kacbada, mana aysan xalaalan jirin. Hooyadayna waxay ii sheegtay in iyada, walaasheed, Az-Zubayr iyo dad kale ay Cumro u xirtay, markay taabteen Rukunka (Xajarul Aswad) ayay xalaasheen (ka baxeen ixraamka).
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Xujaydii hore waxay ku bilaabeen dawaafka, waxayna ku sii jireen ixraamka xajka.
In toddoba jeer lagu wareego Kacbada, taasoo ka mid ah cibaadada xajka.
Xaaladda xurmada leh ee uu xaajigu galo isagoo niyeysanaya cibaadada, isla markaana ay khuseeyaan xeerar gaar ahi.
Xajka yar ee Maka, kaas oo la gudan karo isaga oo ka madax bannaan xajka weyn.
Culimada waxay werintan daliil uga dhigtaan in Nebiga ﷺ iyo saxaabo dhowr ahi markii ay yimaadeen ay dawaafeen iyaga oo aan dabadeed ka bixin ixraamka: xajkoodu ma ahayn cumro keliya. Werintu waxay ka warramaysaa dhaqankooda, hase yeeshee ma go’aaminayso in xaaji kasta uu doorto isla nooca xajka; xeerarku waxay ku xiran yihiin nooca la doortay iyo daliillada khuseeya. Afarta madhhab ee Sunniga ahi waxay aqoonsan yihiin noocyo kala duwan oo xaj ah, oo ay ka mid yihiin ifraad, qiraan iyo tamattu‘, mid kastana wuxuu leeyahay xeerar u gaar ah oo ku saabsan ka bixidda ixraamka.
- Baro nooca xajka aad dooranayso iyo xeerarkiisa ka hor intaadan safarka bixin.
- Haddii aad shaki qabto, ku dhaqaaq aqoon lagu kalsoonaan karo oo ku saabsan dawaafka iyo ka bixidda ixraamka, halkii aad ficillada dadka kale macnaha guud ka goyn lahayd oo aad ku dayan lahayd.
- Waqti sii barashada cibaadooyinka xajka tallaabo tallaabo ka hor intaadan safarka bilaabin.
Werintani waxay si toos ah ula xiriirtaa qoraalkan, waxayna caddaynaysaa wararka ku saabsan dawaafka iyo nooca xajka.
Sahih al-Bukhari · #1643 (Sahih)Caa’isha waxay werintaas kaga hadlaysaa xajkii Nebiga ﷺ, taasoo gacan ka geysanaysa fahamka macnaha guud ee wararkan.
Sahih al-Bukhari · #1639 (Sahih)Werintani waxay la xiriirtaa xuska Ibnu Cumar iyo dhaqankiisa ku saabsan xajka.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.