Sahih al-Bukhari, xadiiska 2272
Waxaa weriyey Abdullah ibn Umar. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Abu al‑Yamanwuxuu u sheegay al‑Bukhariأَبُو الْيَمَانِ
- 2Shu'aybشُعَيْبٌ
- 3Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ
- 4Salim ibn Abdullahسَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
- 5Abdullah ibn Umarعَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " انْطَلَقَ ثَلاَثَةُ رَهْطٍ مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ حَتَّى أَوَوُا الْمَبِيتَ إِلَى غَارٍ فَدَخَلُوهُ، فَانْحَدَرَتْ صَخْرَةٌ مِنَ الْجَبَلِ فَسَدَّتْ عَلَيْهِمُ الْغَارَ فَقَالُوا إِنَّهُ لاَ يُنْجِيكُمْ مِنْ هَذِهِ الصَّخْرَةِ إِلاَّ أَنْ تَدْعُوا اللَّهَ بِصَالِحِ أَعْمَالِكُمْ. فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمُ اللَّهُمَّ كَانَ لِي أَبَوَانِ شَيْخَانِ كَبِيرَانِ، وَكُنْتُ لاَ أَغْبِقُ قَبْلَهُمَا أَهْلاً وَلاَ مَالاً، فَنَأَى بِي فِي طَلَبِ شَىْءٍ يَوْمًا، فَلَمْ أُرِحْ عَلَيْهِمَا حَتَّى نَامَا، فَحَلَبْتُ لَهُمَا غَبُوقَهُمَا فَوَجَدْتُهُمَا نَائِمَيْنِ وَكَرِهْتُ أَنْ أَغْبِقَ قَبْلَهُمَا أَهْلاً أَوْ مَالاً، فَلَبِثْتُ وَالْقَدَحُ عَلَى يَدَىَّ أَنْتَظِرُ اسْتِيقَاظَهُمَا حَتَّى بَرَقَ الْفَجْرُ، فَاسْتَيْقَظَا فَشَرِبَا غَبُوقَهُمَا، اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتُ فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَفَرِّجْ عَنَّا مَا نَحْنُ فِيهِ مِنْ هَذِهِ الصَّخْرَةِ، فَانْفَرَجَتْ شَيْئًا لاَ يَسْتَطِيعُونَ الْخُرُوجَ ". قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " وَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ كَانَتْ لِي بِنْتُ عَمٍّ كَانَتْ أَحَبَّ النَّاسِ إِلَىَّ، فَأَرَدْتُهَا عَنْ نَفْسِهَا، فَامْتَنَعَتْ مِنِّي حَتَّى أَلَمَّتْ بِهَا سَنَةٌ مِنَ السِّنِينَ، فَجَاءَتْنِي فَأَعْطَيْتُهَا عِشْرِينَ وَمِائَةَ دِينَارٍ عَلَى أَنْ تُخَلِّيَ بَيْنِي وَبَيْنَ نَفْسِهَا، فَفَعَلَتْ حَتَّى إِذَا قَدَرْتُ عَلَيْهَا قَالَتْ لاَ أُحِلُّ لَكَ أَنْ تَفُضَّ الْخَاتَمَ إِلاَّ بِحَقِّهِ. فَتَحَرَّجْتُ مِنَ الْوُقُوعِ عَلَيْهَا، فَانْصَرَفْتُ عَنْهَا وَهْىَ أَحَبُّ النَّاسِ إِلَىَّ وَتَرَكْتُ الذَّهَبَ الَّذِي أَعْطَيْتُهَا، اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتُ فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا مَا نَحْنُ فِيهِ. فَانْفَرَجَتِ الصَّخْرَةُ، غَيْرَ أَنَّهُمْ لاَ يَسْتَطِيعُونَ الْخُرُوجَ مِنْهَا. قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ الثَّالِثُ اللَّهُمَّ إِنِّي اسْتَأْجَرْتُ أُجَرَاءَ فَأَعْطَيْتُهُمْ أَجْرَهُمْ، غَيْرَ رَجُلٍ وَاحِدٍ تَرَكَ الَّذِي لَهُ وَذَهَبَ فَثَمَّرْتُ أَجْرَهُ حَتَّى كَثُرَتْ مِنْهُ الأَمْوَالُ، فَجَاءَنِي بَعْدَ حِينٍ فَقَالَ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَدِّ إِلَىَّ أَجْرِي. فَقُلْتُ لَهُ كُلُّ مَا تَرَى مِنْ أَجْرِكَ مِنَ الإِبِلِ وَالْبَقَرِ وَالْغَنَمِ وَالرَّقِيقِ. فَقَالَ يَا عَبْدَ اللَّهِ لاَ تَسْتَهْزِئْ بِي. فَقُلْتُ إِنِّي لاَ أَسْتَهْزِئُ بِكَ. فَأَخَذَهُ كُلَّهُ فَاسْتَاقَهُ فَلَمْ يَتْرُكْ مِنْهُ شَيْئًا، اللَّهُمَّ فَإِنْ كُنْتُ فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ عَنَّا مَا نَحْنُ فِيهِ. فَانْفَرَجَتِ الصَّخْرَةُ فَخَرَجُوا يَمْشُونَ ".
Waxaa nooga warramay Abu Al-Yamaan, waxaa noo sheegay Shucayb, oo ka weriyey Az-Zuhri, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Saalim bin Cabdillaah, in Cabdillaah bin Cumar - radiya Allahu anhuma - uu yiri: Waxaan maqlay Rasuulka Allah ﷺ oo leh,
"Saddex nin oo ka mid ahaa kuwii idinka horreeyey ayaa safar galay ilaa ay habeennimo gaareen god, wayna galeen. Markaas ayaa dhagax weyn oo buurta ka soo dhacay afka godka ka xiray. Waxay isku yiraahdeen, 'Wax idinka badbaadin kara dhagaxan ma jiro illaa aad Allah u baridaan adinkoo cuskanaya camalkiinna wanaagsan ee daacadda ah.' Midkood baa yiri, 'Allow! Waxaan lahaa waalidiin duq ah, weligayna reerkayga ama xoolahayga kama hor marin jirin caano intaan iyaga siin ka hor. Maalin maalmaha ka mid ah ayaa shaqo igu dheeraatay, markaasaan imid iyagoo hurda. Waan u lisay caanihii, laakiin waxaan ugu imid iyagoo hurda. Waan ka xishooday inaan reerkayga ama xoolahayga ka hor mariyo iyaga. Sidaas darteed, anigoo koobka caanaha gacanta ku haya ayaan sugayay ilaa waagu ka beryo. Markay tooseen ayay cabeen caanahoodii. Allow! Haddaan taas u sameeyey dartaa oo kaliya, naga furfur dhibkaan dhagaxan nagu hayo.' Dhagaxii wuu yara dhaqaaqay laakiin weli kama bixi karin." Nabigu ﷺ wuxuu yiri, "Kii labaad baa yiri, 'Allow! Waxaan lahaa ina adeer dumar ah oo dadka iigu jeclayd, waxaanna doonayay inaan xumaan kala kulmo laakiin way diiday. Markii abaar dhacday ayay ii timid, waxaanna siiyey 120 diinaar si ay iigu ogolaato nafteeda, wayna ogolaatay. Laakiin markaan awood u yeeshay, waxay tiri, "Xalaal kuu ma aha inaad xumaan igula kacdo illaa guur sharci ah." Waan ka cabsaday dembiga, waanna ka tagay iyadoo ah qofka iigu jecel, dahabkiina waan uga tagay. Allow! Haddaan taas u sameeyey dartaa oo kaliya, naga saar dhibkaan aan ku jirno.' Dhagaxii wuu sii dhaqaaqay laakiin weli kama bixi karin." Nabigu ﷺ wuxuu yiri, "Kii saddexaad baa yiri, 'Allow! Shaqaale ayaan qaatay oo mushaarkoodii siiyey, marka laga reebo nin keliya oo mushaarkiisii ka tagay oo tegey. Mushaarkiisii ayaan maal-gashaday wuuna batay. Muddo ka dib buu ii yimid oo yiri, "Addoonkii Allow! I sii mushaarkaygii." Waxaan ku iri, "Geela, lo'da, idaha iyo addoomada aad arkaysid oo dhan waa mushaarkaagii." Wuxuu yiri, "Addoonkii Allow! Ha igu jeesjeesin." Waxaan iri, "Kuguma jeesjeesayo." Wuuna qaatay oo wada kaxeystay isagoon waxba ka tagin. Allow! Haddaan taas u sameeyey dartaa oo kaliya, naga saar dhibkaan aan ku jirno.' Dhagaxii wuu wada dhaqaaqay wayna ka baxeen iyagoo socda."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Camalka wanaagsan ee daacadda ah wuxuu noqon karaa sabab Allah gargaar looga baryo.
Caano fiidkii la lisay oo cabbitaan ahaan loo bixiyey.
In camal la sameeyo niyad daacad ah, iyadoo la doonayo raalli ahaanshaha Allah.
In la hayo mushaharka shaqaalaha oo lagu ganacsado, si faa’iidada uga soo baxda isaga ugu hadho.
Culimada waxay ka fahmeen in mu’minku Allah baryi karo, isla markaana xusi karo camallo wanaagsan oo uu si daacad ah u sameeyey. Saddexda nin ma dalbanayaan in wanaaggooda lagu ammaano; waxay raadinayaan gargaarka Allah, waxayna xaqiijinayaan inay camalladooda u sameeyeen raalli ahaanshihiisa. Qisadu waxay sidoo kale muujinaysaa muhiimadda ay leedahay in waalidka loo sama falo, laga fogaado galmada xaaraanta ah, lana ilaaliyo mushaharka shaqaalaha oo dhan. Tusaalaha ugu dambeeya, hantida shaqaaluhu isaga ayay lahayd; loo-shaqeeyuhu wuxuu siiyey mushaharkiisii asalka ahaa iyo faa’iidadii ka dhalatay.
- Waalidka si naxariis leh ula dhaqan, xuquuqdoodana ka hormari marka baahidoodu sidaas dalbato.
- Ka fogow falalka xaaraanta ah, xataa marka jirrabaaddu xooggan tahay, oo dooro oo keliya xiriirrada bannaan.
- Shaqaalaha mushaharkooda waqtigiisa sii, mushaharkooda iyo faa’iido kasta oo ka dhalatana si buuxda ugu hay.
Werintan saxiixa ah waxay ku jirtaa isla kitaabka, waxayna faahfaahin dheeraad ah ka bixinaysaa xeerarka iyo hab-dhaqanka la xiriira shaqada la kireysto.
40 Hadith van an-Nawawi · #1 (Sahih)Hadalku wuxuu caddaynayaa sababta ay raggu camalladooda wanaagsan ugu sameeyeen oo keliya inay raalli geliyaan Allah.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.