Sahih al-Bukhari, xadiiska 2390
Waxaa weriyey Abu Huraira. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abu Huraira
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنَا سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ، بِبَيْتِنَا يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَجُلاً، تَقَاضَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَأَغْلَظَ لَهُ، فَهَمَّ أَصْحَابُهُ، فَقَالَ " دَعُوهُ، فَإِنَّ لِصَاحِبِ الْحَقِّ مَقَالاً. وَاشْتَرُوا لَهُ بَعِيرًا، فَأَعْطُوهُ إِيَّاهُ ". وَقَالُوا لاَ نَجِدُ إِلاَّ أَفْضَلَ مِنْ سِنِّهِ. قَالَ " اشْتَرُوهُ فَأَعْطُوهُ إِيَّاهُ، فَإِنَّ خَيْرَكُمْ أَحْسَنُكُمْ قَضَاءً ".
Abuu Hurayrah wuxuu ka wariyey: Nin baa Rasuulka Alle ﷺ si qallafsan uga dalbaday deyn uu ku lahaa, ilaa ay asxaabtii damceen inay wax yeelaan. Markaasuu Nabigu ﷺ yiri:
"Daaya, maxaa yeelay qofka xaqa leh wuu xaq u leeyahay inuu hadlo." Kadibna wuxuu amray: "U soo iibiya geel oo siiya." Waxay yiraahdeen: "Geel aan ka helno ma jiro mid ka weyn mooyee kii uu doonayey." Wuxuu yiri: "Soo iibiya oo siiya, waayo kan idiinku khayr badan waa ka idinka ugu fiican gudashada deynta."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Dayn-bixiyuhu wuxuu xaq u leeyahay inuu dalbado xaqiisa; dayntana si ka wanaagsan u bixi.
Qof ay qof kale ku leeyihiin lacag ama alaab.
Dalbashada in la soo celiyo wax qofku xaq ugu leeyahay heshiiska.
Daynta in si taxaddar iyo wanaag leh loo bixiyo, iyadoo aan laga dhimin waajibkii lagu heshiiyey.
Culimadu waxay tan ka soo qaataan in dayn-bixiyuhu xaq u leeyahay inuu dalbado xaqiisa, dadka kalena aanay ka hor istaagi karin kaliya sababta oo ah hadalkiisu ma fiicna. Isla mar ahaantaana, tusaalaha Nebiga ﷺ wuxuu ina barayaa in dayn-qaatuhu waajibkiisa si deeqsinimo leh u gudan karo, isagoo bixinaya wax ka wanaagsan. Qiimaha dheeraadka ahi waa wanaag ikhtiyaari ah, mana aha shuruud uu dayn-bixiyuhu horay ugu khasbi karo; faa'iido horay loogu xiro amaahdu waxay hoos timaaddaa mamnuucidda ribada. Mad-habyada fiqhigu waxay aqoonsan yihiin muhiimadda gudashada daymaha iyo ilaalinta xuquuqda labada dhinac.
- Daymahaaga waqtigooda ku bixi, dayn-bixiyahana si ixtiraam leh ula dhaqan.
- Markaad dayn bixinayso, si ikhtiyaari ah wax ka wanaagsan sii haddii aad awooddo; hadiyaddaas dheeraadka ahna shuruud heshiis ah ha ka dhigin.
- Ha hor istaagin qof lacagtiisa dalbanaya, ilaa uu dulmi kale samaynayo mooyee.
Werintani sidoo kale waxay ka hadlaysaa dayn uu nin dalbanayo, waxayna la xiriirtaa muhiimadda bixinta wanaagsan.
Sahih al-Bukhari · #2392 (Sahih)Werintani oo isla kitaabka ku jirta waxay iyaduna ka hadlaysaa sida daymaha loola macaamilo, waxayna caddaynaysaa muhiimadda gudashada waajibaadka maaliyadeed.
Sahih al-Bukhari · #2287 (Sahih)Werintani waxay ka hadlaysaa wareejinta xaqa dayn lagu leeyahay, waxayna dhammaystiraysaa ka hadalka xuquuqda dayn-bixiyeyaasha.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.