Sahih al-Bukhari, xadiiska 2581
Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Isma'ilwuxuu u sheegay al‑Bukhariإِسْمَاعِيلُ
- 2Walaalkiiأَخِي
- 3Sulaymanسُلَيْمَانَ
- 4Hisham ibn Urwaهِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ
- 5Aabbihii, Urwaأَبِيهِ
- 6Aishaعَائِشَةَ
- 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ نِسَاءَ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كُنَّ حِزْبَيْنِ فَحِزْبٌ فِيهِ عَائِشَةُ وَحَفْصَةُ وَصَفِيَّةُ وَسَوْدَةُ، وَالْحِزْبُ الآخَرُ أُمُّ سَلَمَةَ وَسَائِرُ نِسَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَكَانَ الْمُسْلِمُونَ قَدْ عَلِمُوا حُبَّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَائِشَةَ، فَإِذَا كَانَتْ عِنْدَ أَحَدِهِمْ هَدِيَّةٌ يُرِيدُ أَنْ يُهْدِيَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَخَّرَهَا، حَتَّى إِذَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِ عَائِشَةَ بَعَثَ صَاحِبُ الْهَدِيَّةِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِ عَائِشَةَ، فَكَلَّمَ حِزْبُ أُمِّ سَلَمَةَ، فَقُلْنَ لَهَا كَلِّمِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُكَلِّمُ النَّاسَ، فَيَقُولُ مَنْ أَرَادَ أَنْ يُهْدِيَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَدِيَّةً فَلْيُهْدِهِ إِلَيْهِ حَيْثُ كَانَ مِنْ بُيُوتِ نِسَائِهِ، فَكَلَّمَتْهُ أُمُّ سَلَمَةَ بِمَا قُلْنَ، فَلَمْ يَقُلْ لَهَا شَيْئًا، فَسَأَلْنَهَا. فَقَالَتْ مَا قَالَ لِي شَيْئًا. فَقُلْنَ لَهَا فَكَلِّمِيهِ. قَالَتْ فَكَلَّمَتْهُ حِينَ دَارَ إِلَيْهَا أَيْضًا، فَلَمْ يَقُلْ لَهَا شَيْئًا، فَسَأَلْنَهَا. فَقَالَتْ مَا قَالَ لِي شَيْئًا. فَقُلْنَ لَهَا كَلِّمِيهِ حَتَّى يُكَلِّمَكِ. فَدَارَ إِلَيْهَا فَكَلَّمَتْهُ. فَقَالَ لَهَا " لاَ تُؤْذِينِي فِي عَائِشَةَ، فَإِنَّ الْوَحْىَ لَمْ يَأْتِنِي، وَأَنَا فِي ثَوْبِ امْرَأَةٍ إِلاَّ عَائِشَةَ ". قَالَتْ فَقَالَتْ أَتُوبُ إِلَى اللَّهِ مِنْ أَذَاكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ. ثُمَّ إِنَّهُنَّ دَعَوْنَ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَرْسَلْنَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَقُولُ إِنَّ نِسَاءَكَ يَنْشُدْنَكَ اللَّهَ الْعَدْلَ فِي بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ. فَكَلَّمَتْهُ. فَقَالَ " يَا بُنَيَّةُ، أَلاَ تُحِبِّينَ مَا أُحِبُّ ". قَالَتْ بَلَى. فَرَجَعَتْ إِلَيْهِنَّ، فَأَخْبَرَتْهُنَّ. فَقُلْنَ ارْجِعِي إِلَيْهِ. فَأَبَتْ أَنْ تَرْجِعَ، فَأَرْسَلْنَ زَيْنَبَ بِنْتَ جَحْشٍ، فَأَتَتْهُ فَأَغْلَظَتْ، وَقَالَتْ إِنَّ نِسَاءَكَ يَنْشُدْنَكَ اللَّهَ الْعَدْلَ فِي بِنْتِ ابْنِ أَبِي قُحَافَةَ. فَرَفَعَتْ صَوْتَهَا، حَتَّى تَنَاوَلَتْ عَائِشَةَ. وَهْىَ قَاعِدَةٌ، فَسَبَّتْهَا حَتَّى إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيَنْظُرُ إِلَى عَائِشَةَ هَلْ تَكَلَّمُ قَالَ فَتَكَلَّمَتْ عَائِشَةُ تَرُدُّ عَلَى زَيْنَبَ، حَتَّى أَسْكَتَتْهَا. قَالَتْ فَنَظَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى عَائِشَةَ، وَقَالَ " إِنَّهَا بِنْتُ أَبِي بَكْرٍ ". قَالَ الْبُخَارِيُّ الْكَلاَمُ الأَخِيرُ قِصَّةُ فَاطِمَةَ يُذْكَرُ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ رَجُلٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ. وَقَالَ أَبُو مَرْوَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ عُرْوَةَ كَانَ النَّاسُ يَتَحَرَّوْنَ بِهَدَايَاهُمْ يَوْمَ عَائِشَةَ. وَعَنْ هِشَامٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ، وَرَجُلٍ مِنَ الْمَوَالِي، عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ قَالَتْ عَائِشَةُ كُنْتُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَأْذَنَتْ فَاطِمَةُ.
Waxaa nooga warramay Ismaaciil, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay walaalkay, oo ka weriyey Sulaymaan, oo ka weriyey Hishaam bin Curwah, oo ka weriyey aabbihii, oo ka weriyey Caa’ishah — Allaha ka raalli noqdee — in xaasaskii Rasuulka Alle ﷺ ay laba kooxood ahaayeen. Koox waxaa ku jiray Caa’ishah, Xafso, Safiyyah iyo Sowdah; kooxda kalena waxaa ku jiray Ummu Salamah iyo intii kale ee xaasaskii Rasuulka Alle ﷺ. Muslimiintu way og yihiin jacaylka uu Rasuulka Alle ﷺ u qabay Caa’ishah, sidaas darteed haddii midkood uu hayo hadiyad uu doonayo inuu u hadiyeeyo Rasuulka Alle ﷺ, wuu dib u dhigi jiray ilaa Rasuulka Alle ﷺ uu joogo guriga Caa’ishah, markaas buu hadiyadda ugu diri jiray Rasuulka Alle ﷺ gurigeeda. Markaas bay kooxdii Ummu Salamah arrinta ka wada hadleen, waxayna ku yiraahdeen:
"La hadal Rasuulka Alle ﷺ si uu dadka ula hadlo oo uu yiraahdo: 'Qofkii doonaya inuu hadiyad u dhiibo Rasuulka Alle ﷺ, ha ugu dhiibo meel kasta oo uu ka joogo guryaha xaasaskiisa.'" Sidaas darteed Ummu Salamah way la hadashay Rasuulka Alle ﷺ waxayna u sheegtay wixii ay yiraahdeen, laakiin waxba uma uusan jawaabin. Way weydiiyeen, waxayna tiri: "Waxba ima uusan oran." Waxay ku yiraahdeen: "Mar kale la hadal." Markii maalinteedu soo wareegtay ayay mar kale la hadashay, laakiin waxba uma uusan jawaabin. Markii la weydiiyay, waxay tiri: "Waxba ima uusan oran." Waxay ku yiraahdeen: "La hadal ilaa uu kuu jawaabo." Markii ay markale wareegtay oo ay la hadashay, wuxuu ku yiri: "Ha i dhibin xagga Caa’ishah, maxaa yeelay waxyigu ima uusan imaan anigoo maro naag ku jira mooyee xagga Caa’ishah." Markaas bay tiri: "Waan ka toobad keenayaa Alle dhibka aan ku gaarsiiyay, Rasuulkii Allow." Intaas ka dib, waxay u yeereen Faadumo binti Rasuulka Alle ﷺ, waxayna u direen Rasuulka Alle ﷺ iyadoo leh: "Xaasaskaagu waxay kugu dhaarinayaan Alle inaad caddaalad ka sameyso gabadha Abuu Bakar." Way la hadashay, wuxuuna yiri: "Gabadhaydiyey, miyaadan jeclayn waxaan jeclahay?" Waxay tiri: "Haa." Way ku noqotay oo waa u sheegtay. Waxay ku yiraahdeen: "Ku noqo," laakiin way diiday. Markaas bay direen Saynab binti Jaxsh, way u timid oo si adag bay ula hadashay, waxayna tiri: "Xaasaskaagu waxay kugu dhaarinayaan Alle inaad caddaalad ka sameyso gabadha ina Abuu Quxaafah." Codkeedii way kor u qaaday ilaa ay Caa’ishah oo fadhida la gaartay, wayna caaysay ilaa Rasuulka Alle ﷺ uu eegay Caa’ishah si uu u arko inay hadlayso. Caa’ishah way hadashay oo Saynab bay u jawaabtay ilaa ay ka aamusiisay. Nabigu ﷺ wuxuu eegay Caa’ishah wuxuuna yiri: "Iyadu waa gabadhii Abuu Bakar." Al-Bukhaari wuxuu yiri: Hadalka ugu dambeeya ee sheekada Faadumo waxaa laga weriyey Hishaam bin Curwah, oo ka weriyey nin, oo ka weriyey Az-Zuhri, oo ka weriyey Maxamed bin Cabdirraxmaan. Abu Marwaanna wuxuu ka weriyey Hishaam, oo ka weriyey Curwah: Dadku waxay hadiyadahooda ku beegi jireen maalinta Caa’ishah. Sidoo kale Hishaam wuxuu ka weriyey nin reer Quraysh ah iyo nin Mawaali ah, oo ka weriyey Az-Zuhri, oo ka weriyey Maxamed bin Cabdirraxmaan bin Al-Xaarith bin Hishaam: Caa’ishah waxay tiri: "Waxaan la joogay Nabiga ﷺ markaas bay Faadumo idan weydiisatay."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu difaacay xiriirkiisa gaarka ah ee Caa’isha iyo sharafta ay lahayd.
Haweenkii Nabiga ﷺ waxay ka wada hadleen in dadku badanaa hadiyadaha soo diri jireen marka uu joogo guriga Caa’isha. Ummu Salama ayaa iyaga wakiil uga noqotay oo ka codsatay inuu dadka ku boorriyo inay hadiyadaha u diraan hoygiisa, guriga uu doono ha joogee.
Farriinta uu Allah u waxyooday Nabigiisa ﷺ.
Codsi ah inaan cadaadis la saarin arrin ay ku lug leeyihiin jacaylka uu u qabo Caa’isha iyo waxyigu.
Caa’isha; magacaasi wuxuu tilmaamayaa aabbaheed, Abuu Bakar.
Culimadu waxay arrintan ka fahmeen in jacaylka iyo doorbididda qalbiga aysan khasab ahayn inay si buuxda u sinnanaadaan, hase yeeshee xuquuqda iyo dhaqanka maalinlaha ah waa in caddaalad lagu maamulaa. Xadiisku wuxuu kaloo muujinayaa in hadiyado la bixiyo ay bannaan tahay iyo in dadku tixgelin jireen doorbididda Nabiga ﷺ. Afarta mad-habood ee Sunniga ahi waxay kala saaraan kalgacalka gudaha iyo xuquuqda xaasaska: caddaaladda xuquuqda waajibka ah weli waa lama huraan. Hadallada ku saabsan waxyigu waxay sidoo kale muujinayaan fadliga gaarka ah ee Caa’isha, iyaga oo aan ka dhignayn in caddaaladda waajibkeeda guud laga dhaafay.
- Hadiyad si daacad ah u bixi, qiimaheedana ha ku xidhin qofka helaya.
- Sinnaan la dareemay si deggan oo ixtiraam leh uga hadal, adigoon cidna sharafteeda dhaawicin.
- Marka caddaalad laga hadlayo kala saar dareennada aan si buuxda loo xukumi karin iyo xuquuqda ay tahay in si taxaddar leh loo guto.
Werintan isla cutubka ku jirta waxay iyaduna ka hadlaysaa in dadku hadiyadahooda ku beegi jireen maalinta uu Nabigu ﷺ la joogay Caa’isha.
Sahih al-Bukhari · #2566 (Sahih)Xadiiskani wuxuu ku dhiirrigelinayaa inaan hadiyadda derisad la quudhsan, wuxuuna sii dhammaystirayaa mawduuca deeqsinimada.
Sahih al-Bukhari · #2567 (Sahih)Werintan Caa’isha laga soo weriyey waxay faahfaahin dheeraad ah ka bixinaysaa sida hadiyadaha loola macaamili jiray guriga Nabiga ﷺ.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.