Sahih al-Bukhari, xadiiska 2763
Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Az‑Zuhri
- 1Abu al‑Yamanwuxuu u sheegay al‑Bukhariأَبُو الْيَمَانِ
- 2Shu'aybشُعَيْبٌ
- 3Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ كَانَ عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها – {وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ} قَالَتْ هِيَ الْيَتِيمَةُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا، فَيَرْغَبُ فِي جَمَالِهَا وَمَالِهَا، وَيُرِيدُ أَنْ يَتَزَوَّجَهَا بِأَدْنَى مِنْ سُنَّةِ نِسَائِهَا، فَنُهُوا عَنْ نِكَاحِهِنَّ، إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهُنَّ فِي إِكْمَالِ الصَّدَاقِ، وَأُمِرُوا بِنِكَاحِ مَنْ سِوَاهُنَّ مِنَ النِّسَاءِ قَالَتْ عَائِشَةُ ثُمَّ اسْتَفْتَى النَّاسُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ} قَالَتْ فَبَيَّنَ اللَّهُ فِي هَذِهِ أَنَّ الْيَتِيمَةَ إِذَا كَانَتْ ذَاتَ جَمَالٍ وَمَالٍ رَغِبُوا فِي نِكَاحِهَا، وَلَمْ يُلْحِقُوهَا بِسُنَّتِهَا بِإِكْمَالِ الصَّدَاقِ، فَإِذَا كَانَتْ مَرْغُوبَةً عَنْهَا فِي قِلَّةِ الْمَالِ وَالْجَمَالِ تَرَكُوهَا وَالْتَمَسُوا غَيْرَهَا مِنَ النِّسَاءِ، قَالَ فَكَمَا يَتْرُكُونَهَا حِينَ يَرْغَبُونَ عَنْهَا فَلَيْسَ لَهُمْ أَنْ يَنْكِحُوهَا إِذَا رَغِبُوا فِيهَا إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهَا الأَوْفَى مِنَ الصَّدَاقِ وَيُعْطُوهَا حَقَّهَا.
Waxaa nooga sheekeeyay Abuu Al-Yamaan, waxaa noo warramay Shucayb, oo ka weriyay Az-Zuhri, kaasoo yiri: Curwah bin Az-Zubayr wuxuu sheegi jiray inuu weydiiyay Caa’isha — raḍiya Allāhu canhaa — macnaha aayadda: {Haddaad ka cabsataan inaydaan u caddaalad falin agoonta gabdhaha ah, guursada dumar kale oo idinla wanaagsan}. Waxay tiri: Tani waxay ku saabsan tahay gabadh yar oo agoon ah oo ku jirta gacanta waliigeeda, kaasoo u hanqal taagaya quruxdeeda iyo maalkeeda, kuna doonaya inuu ku guursado meher ka hooseeya midka dumarka la midka ah la siiyo. Sidaas darteed, waxaa laga reebay inay guursadaan agoonta gabdhaha ah haddaanay siinayn meher buuxa oo caddaalad ah; waxaana lagu amray inay guursadaan dumar kale oo aan iyaga ahayn. Markaa dadku waxay fatwo waydiisteen Rasûlullâh ﷺ, markaasuu Allah — Subxaanahu wa Tacaalaa — soo dejiyay aayadda: {Waxay kaa waydiinayaan xukunka dumarka; dheh: Allah baa idiinka fatwoonaya iyaga ku saabsan}. Caa’isha waxay tiri: Allah wuxuu aayaddan ku caddeeyay in haddii gabadha agoonta ahi leedahay qurux iyo maal, waliigeedu uu rabo inuu guursado isagoon siinin meherka u dhigma ee asageeda oo kale la siiyo, laakiin haddii aanay lahayn qurux iyo maal, wuu iska dayaa oo wuxuu raadsadaa dumar kale. Sidaas darteed, siduu uga tegi jiray markaanu rabin, uma banaana inuu guursado markuu rabo haddaanu u caddaalad falin oo siinin meherka ugu buuxa una gudan xuquuqdeeda oo dhan.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Mas’uulku wuxuu guursan karaa gabadh agoon ah oo keliya haddii uu si buuxda u dhowro xuquuqdeeda.
Caa’isha waxay sheegtay in mas’uuliyiintu mararka qaarkood damceen inay guursadaan gabdhaha agoonta ah quruxdooda ama hantidooda darteed, balse ay siiyeen meher ka yar kii ku habboonaa. Aayadaha Suuradda an-Nisaa (4:3 iyo 4:127) ayaa arrintan ka hadlaya.
Gabar aabbaheed dhintay oo ku hoos jirta daryeelka iyo maamulka mas’uul.
Hadiyad guur oo waajib ah, taas oo xaq u leh haweeneydu.
In la dhowro xuquuqdeeda, lana siiyo meher ku habboon iyo shuruudo caddaalad ah.
Culimada tafsiirka ee hore, oo uu ka mid yahay Ibnu Xajar, waxay arrintan ka fahmeen in mas’uulku aanu awooddiisa ugu adeegsan karin danihiisa gaarka ah. Haddii uu damco inuu guursado gabadha agoonta ah ee uu mas’uulka ka yahay, waa inuu siiyaa meher ku habboon oo dhowraa xuquuqdeeda; haddii kale waa inuu ka tanaasulaa guurkaas. Sharaxaaddu waxay intaas ku dartaa inaan hantideeda ama quruxdeedu sabab u noqon karin in lagu soo rogo shuruudo guur oo ka liita.
- Qofka mas’uulka ka ah agoon waa inuu hantideeda iyo doorashadeeda guur ka ilaaliyaa danihiisa gaarka ah.
- Guurka dhexdiisa, sii meher ku habboon, shuruudahana u deji si caddaalad ah oo la fahmi karo.
- Haddii aad shaki qabto, talo ka raadso caalim ama khabiir lagu kalsoon yahay si loo ilaaliyo xuquuqda agoonta.
Xadiiskan Caa’isha laga weriyey wuxuu sidoo kale ka hadlayaa waajibaadka mas’uulka ka saaran gabadha agoonta ah, wuxuuna caddaynayaa sida caddaaladdu u ilaaliso xuquuqdeeda.
Sahih al-Bukhari · #2761 (Sahih)Xadiiskan saxiixa ahi wuxuu ka hadlayaa isla aayadaha Qur’aanka, wuxuuna gacan ka geysanayaa in la fahmo muhiimadda caddaaladda marka lala macaamilayo gabdhaha agoonta ah.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.