Sahih al-Bukhari, xadiiska 2806
Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Anas ibn Malik
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَعِيدٍ الْخُزَاعِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، عَنْ حُمَيْدٍ، قَالَ سَأَلْتُ أَنَسًا. حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ، حَدَّثَنَا زِيَادٌ، قَالَ حَدَّثَنِي حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ غَابَ عَمِّي أَنَسُ بْنُ النَّضْرِ عَنْ قِتَالِ بَدْرٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، غِبْتُ عَنْ أَوَّلِ قِتَالٍ قَاتَلْتَ الْمُشْرِكِينَ، لَئِنِ اللَّهُ أَشْهَدَنِي قِتَالَ الْمُشْرِكِينَ لَيَرَيَنَّ اللَّهُ مَا أَصْنَعُ، فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ أُحُدٍ وَانْكَشَفَ الْمُسْلِمُونَ قَالَ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَعْتَذِرُ إِلَيْكَ مِمَّا صَنَعَ هَؤُلاَءِ ـ يَعْنِي أَصْحَابَهُ ـ وَأَبْرَأُ إِلَيْكَ مِمَّا صَنَعَ هَؤُلاَءِ " ـ يَعْنِي الْمُشْرِكِينَ ـ ثُمَّ تَقَدَّمَ، فَاسْتَقْبَلَهُ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ، فَقَالَ يَا سَعْدُ بْنَ مُعَاذٍ، الْجَنَّةَ، وَرَبِّ النَّضْرِ إِنِّي أَجِدُ رِيحَهَا مِنْ دُونِ أُحُدٍ. قَالَ سَعْدٌ فَمَا اسْتَطَعْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا صَنَعَ. قَالَ أَنَسٌ فَوَجَدْنَا بِهِ بِضْعًا وَثَمَانِينَ ضَرْبَةً بِالسَّيْفِ أَوْ طَعْنَةً بِرُمْحٍ أَوْ رَمْيَةً بِسَهْمٍ، وَوَجَدْنَاهُ قَدْ قُتِلَ وَقَدْ مَثَّلَ بِهِ الْمُشْرِكُونَ، فَمَا عَرَفَهُ أَحَدٌ إِلاَّ أُخْتُهُ بِبَنَانِهِ. قَالَ أَنَسٌ كُنَّا نَرَى أَوْ نَظُنُّ أَنَّ هَذِهِ الآيَةَ نَزَلَتْ فِيهِ وَفِي أَشْبَاهِهِ {مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ} إِلَى آخِرِ الآيَةِ. وَقَالَ إِنَّ أُخْتَهُ وَهْىَ تُسَمَّى الرُّبَيِّعَ كَسَرَتْ ثَنِيَّةَ امْرَأَةٍ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْقِصَاصِ، فَقَالَ أَنَسٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لاَ تُكْسَرُ ثَنِيَّتُهَا. فَرَضُوا بِالأَرْشِ وَتَرَكُوا الْقِصَاصَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ مِنْ عِبَادِ اللَّهِ مَنْ لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللَّهِ لأَبَرَّهُ ".
Waxaa nooga warramay Muxammad bin Saciid al-Khusaacī, waxaa nooga warramay Cabdul-Aclā, oo ka weriyey Xumayd, wuxuu yiri: Waxaan weydiiyey Anas. Waxaa nooga warramay Camr bin Suraarah, waxaa nooga warramay Siyaad, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Xumayd ad-Dawiil, oo ka weriyey Anas — raḍiya Allāhu canhu — wuxuu yiri: Adeerkay Anas bin an-Naḍr wuxuu ka maqnaaday Dagaalkii Badar. Wuxuu yiri:
"Yaa Rasuulallaah ﷺ, waxaan ka maqnaaday dagaalkii ugu horreeyey ee aad la gashay mushrikiinta. Haddii Alle igu mannaysto inaan la dagaalamo mushrikiinta, Alle wuxuu arki doonaa waxa aan sameeyo." Markii la gaaray maalintii Uxud oo muslimiintu dib u gurteen, wuxuu yiri: "Allow! Waan kaa cudurdaartaa waxa ay kuwan sameeyeen — wuxuu ula jeeday asxaabtiisa — waana kaa beri yeelayaa waxa ay kuwan sameeyeen — wuxuu ula jeeday mushrikiinta." Kadibna wuu hore u socday, waxaana la kulmay Sacad bin Mucaad. Wuxuu yiri: "Sacadow bin Mucaadow! Jannada, Rabbiga Naḍr baan ku dhaartaye! Urteeda ayaan ka dareemayaa dhanka Uxud." Sacad wuxuu yiri: "Yaa Rasuulallaah ﷺ, ma awoodin waxa uu sameeyey." Anas wuxuu yiri: Waxaan ka helnay jirkiisa in ka badan siddeetan iyo dhowr dhaawac oo seef ah, waran ah, ama fallaar ah. Waxaan aragnay isagoo meyd ah, mushrikiintuna ay jirkiisa jarjareen, cid garatayna ma jirin ilaa walaashiis oo farahiisa ku garatay mooyaane. Anas wuxuu yiri: Waxaan u malayn jirnay ama u qaadan jirnay in aayaddan lagu soo dejiyey isaga iyo kuwa la midka ah: {Mu’miniinta waxaa ka mid ah rag run ka sheegay wixii ay Alle kula ballameen} ilaa dhammaadka aayadda. Wuxuu kaloo sheegay in walaashiis, oo la oran jiray ar-Rubayyi’, ay jabiyey ilkaha hore ee naag, markaasuu Rasuulallaah ﷺ amray in la fuliyo qiisaasta. Anas wuxuu yiri: "Yaa Rasuulallaah ﷺ, Kan xaqa kugu soo diray baan ku dhaartaye, ilkeeda lama jabin doono." Markaasay dadkii kale oggolaadeen magta (diyah), waxayna ka tageen qiisaastii. Rasuulallaah ﷺ wuxuu yiri: "Addoommada Alle waxaa ka mid ah kuwo haddii ay Alle ku dhaartaan, uu Alle u rumaynayo dhaartooda."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Anas ibn an-Nadr wuxuu daacad u ahaa ballanqaadkiisii Alle, wuxuuna si dhab ah u jeclaa Jannada.
Anas ibn an-Nadr wuxuu ka maqnaa dagaalkii Badar, wuxuuna ballanqaaday in haddii dagaal kale dhaco uu Alle arki doono waxa uu sameeyo. Uxud ayuu hore ugu dhaqaaqay markii Muslimiintu dib u gurteen, halkaasna wuu ku shahiiday. Werintu sidoo kale waxay sheegaysaa in walaashiis ar-Rubayyi’ ay haweeney ilig hore ka jebisay, dabadeedna qoysku ugu dambayn aqbalay magdhow halkii ay ka dalban lahaayeen qisaas.
Aargoosi sharci ah oo ku saabsan dhaawac ama dembi, iyadoo la raacayo xeerarka garsoorka Islaamka.
Magdhow maaliyadeed oo la cayimay oo laga bixiyo dhaawac jireed.
In si daacad ah oo adkaysi leh loogu sugnaado ballanqaadka iyo adeecidda Alle.
Culimadu waxay qisadan ka dheehdaan muhiimadda niyadda daacadda ah, oofinta ballanka iyo adkaysiga marka ay arrimuhu adkaadaan. Hadalkii Anas ee ku saabsanaa Jannadu wuxuu muujinayaa iimaankiisa xooggan iyo rajada uu ka qabay ajarka Alle, balse ma aha oggolaansho guud oo lagu raadsado khatar ama dadka lagu dhiirrigeliyo dagaal. Hadalka ku saabsan dadka dhaarahooda loo oofiyo wuxuu tilmaamayaa cibaado gaar ah; dhaar Alle si toos ah uguma waajibiso inuu oofiyo, qofna xaq uma siinayso inuu Alle wax u yeedhiyo. Dhammaadku wuxuu sidoo kale muujinayaa in qisaas la dalban karo, balse qofka dhibbanuhu ka tanaasuli karo aargoosiga oo uu aqbali karo magdhow.
- Ballanqaadka daacadda ah ee Alle u samee mid la taaban karo adigoo maanta u beddelaya dhaqan wanaagsan iyo adkaysi.
- Marka dulmi dhaco, marka hore raadi xal caddaalad ah; qisaas waa la dalban karaa, balse cafis ama magdhow lagu heshiiyeyna waa suuragal.
- Geesinimada ku lammaani mas’uuliyad: maamuus naf-hurnimada dadka kale adigoon si aan ka fiirsasho lahayn khatar u gelin naftaada.
Werintani waxay wadaagtaa silsiladda werinta iyo qisada Anas ibn an-Nadr; marka la isu geeyo, waxay sii faahfaahinayaan ficilladiisa iyo dhacdooyinkii Uxud.
Sahih al-Bukhari · #2783 (Sahih)Xadiiskani wuxuu jihaadka ku xiriirinayaa niyadda, wuxuuna caddaynayaa in dadaalka Alle dartii ahi aanu ka go’i karin ujeeddo gudaha oo sax ah.
Sahih al-Bukhari · #2786 (Sahih)Werintani waxay ka hadlaysaa qaabka ugu wanaagsan ee dadaalka, waxayna rabitaanka ajarka Alle u dhigaysaa macne ballaadhan.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.