Sahih al-Bukhari, xadiiska 3039
Waxaa weriyey Al-Bara ibn Azib. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Al-Bara ibn Azib
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ يُحَدِّثُ قَالَ جَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى الرَّجَّالَةِ يَوْمَ أُحُدٍ ـ وَكَانُوا خَمْسِينَ رَجُلاً ـ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ جُبَيْرٍ فَقَالَ " إِنْ رَأَيْتُمُونَا تَخْطَفُنَا الطَّيْرُ، فَلاَ تَبْرَحُوا مَكَانَكُمْ هَذَا حَتَّى أُرْسِلَ إِلَيْكُمْ، وَإِنْ رَأَيْتُمُونَا هَزَمْنَا الْقَوْمَ وَأَوْطَأْنَاهُمْ فَلاَ تَبْرَحُوا حَتَّى أُرْسِلَ إِلَيْكُمْ " فَهَزَمُوهُمْ. قَالَ فَأَنَا وَاللَّهِ رَأَيْتُ النِّسَاءَ يَشْتَدِدْنَ قَدْ بَدَتْ خَلاَخِلُهُنَّ وَأَسْوُقُهُنَّ رَافِعَاتٍ ثِيَابَهُنَّ، فَقَالَ أَصْحَابُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جُبَيْرٍ الْغَنِيمَةَ ـ أَىْ قَوْمِ ـ الْغَنِيمَةَ، ظَهَرَ أَصْحَابُكُمْ فَمَا تَنْتَظِرُونَ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جُبَيْرٍ أَنَسِيتُمْ مَا قَالَ لَكُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالُوا وَاللَّهِ لَنَأْتِيَنَّ النَّاسَ فَلَنُصِيبَنَّ مِنَ الْغَنِيمَةِ. فَلَمَّا أَتَوْهُمْ صُرِفَتْ وُجُوهُهُمْ فَأَقْبَلُوا مُنْهَزِمِينَ، فَذَاكَ إِذْ يَدْعُوهُمُ الرَّسُولُ فِي أُخْرَاهُمْ، فَلَمْ يَبْقَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم غَيْرُ اثْنَىْ عَشَرَ رَجُلاً، فَأَصَابُوا مِنَّا سَبْعِينَ، وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ أَصَابَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ يَوْمَ بَدْرٍ أَرْبَعِينَ وَمِائَةً سَبْعِينَ أَسِيرًا وَسَبْعِينَ قَتِيلاً، فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ أَفِي الْقَوْمِ مُحَمَّدٌ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ، فَنَهَاهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُجِيبُوهُ ثُمَّ قَالَ أَفِي الْقَوْمِ ابْنُ أَبِي قُحَافَةَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ، ثُمَّ قَالَ أَفِي الْقَوْمِ ابْنُ الْخَطَّابِ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ، ثُمَّ رَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ أَمَّا هَؤُلاَءِ فَقَدْ قُتِلُوا. فَمَا مَلَكَ عُمَرُ نَفْسَهُ فَقَالَ كَذَبْتَ وَاللَّهِ يَا عَدُوَّ اللَّهِ، إِنَّ الَّذِينَ عَدَدْتَ لأَحْيَاءٌ كُلُّهُمْ، وَقَدْ بَقِيَ لَكَ مَا يَسُوؤُكَ. قَالَ يَوْمٌ بِيَوْمِ بَدْرٍ، وَالْحَرْبُ سِجَالٌ، إِنَّكُمْ سَتَجِدُونَ فِي الْقَوْمِ مُثْلَةً لَمْ آمُرْ بِهَا وَلَمْ تَسُؤْنِي، ثُمَّ أَخَذَ يَرْتَجِزُ أُعْلُ هُبَلْ، أُعْلُ هُبَلْ. قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَلاَ تُجِيبُوا لَهُ ". قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا نَقُولُ قَالَ " قُولُوا اللَّهُ أَعْلَى وَأَجَلُّ ". قَالَ إِنَّ لَنَا الْعُزَّى وَلاَ عُزَّى لَكُمْ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَلاَ تُجِيبُوا لَهُ ". قَالَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا نَقُولُ قَالَ " قُولُوا اللَّهُ مَوْلاَنَا وَلاَ مَوْلَى لَكُمْ ".
Waxaa nooga warramay Camr bin Khaalid, waxaa nooga warramay Zuhayr, waxaa nooga warramay Abuu Isxaaq, wuxuu yiri: Waxaan maqlay Al-Baraa' bin Caazib – Eebbe ha ka raalli noqdee – oo xadiis ka sheekeynaya. Wuxuu yiri: Nabigu ﷺ wuxuu u magacaabay Cabdullaahi bin Jubayr taliyaha ciidanka lugta (gantaal-leyda) maalintii Uxud – tiradooduna waxay ahayd konton nin. Wuxuu ku yiri:
"Haddaad aragtaan annagoo shimbiruhu ay nagu boobayaan, ha ka tegina meeshiinna ilaa aan idinku soo diro; haddaad aragtaan annagoo cadowga jebinnay oo aan ka adkaannayna, ha ka tegina meeshiinna ilaa aan idinku soo diro." Markaas way jebiyeen cadowgii. Wallaahi, waxaan arkay dumarkii oo ordaya, iyagoo dharkooda kor u qaaday si ay u fududeeyaan orodka, taasoo muujisay jijimooyinkooda iyo lugahooda. Saaxiibbadii Cabdullaahi bin Jubayr waxay yiraahdeen: "Al-Ganiima! Dadkow, al-ganiima! Saaxiibbadiin way guuleysteen, maxaad sugaysaan?" Cabdullaahi bin Jubayr baa yiri: "Ma illowdeen wixii uu Rasuulka Eebbe ﷺ idinku yiri?" Waxay yiraahdeen: "Wallaahi, waan u tegaynaa dadka si aan ganiimada uga qaadanno." Laakiin markay u tageen, wajiyadooda waa laga rogay oo iyagoo jabay bay dib u soo noqdeen. Xilligaas Rasuulku ﷺ wuxuu ka daba yeerayay iyagoo dhabarka u jeeda, mana la harin Nabiga ﷺ agtiisa laba iyo toban nin mooyee. Cadowgu waxay naga dileen toddobaatan nin. Maalintii Badar, Nabigu ﷺ iyo asxaabtiisu waxay mushrikiinta ka dileen ama ka qabsadeen boqol iyo afartan nin – toddobaatan maxbuus iyo toddobaatan meyd. Kadib Abuu Sufyaan wuxuu saddex jeer weydiiyay: "Muhammad ma ku jiraa dadkan?" Nabigu ﷺ wuxuu asxaabtiisa ka reebay inay u jawaabaan. Kadib wuxuu saddex jeer weydiiyay: "Ibn Abii Quxaafa ma ku jiraa dadkan?" Mar kale wuxuu saddex jeer weydiiyay: "Ibn Al-Khadhaab ma ku jiraa dadkan?" Kadib wuxuu u laabtay asxaabtiisii wuxuuna yiri: "Kuwaas waa la dilay." Cumar naftiisa ma hanan karin wuxuuna yiri: "Been baad sheegtay, Wallaahi, cadowga Eebbow! Kuwaad sheegtay dhammaantood way nool yihiin, waxaana kuu haray wax ku xumeeya." Abuu Sufyaan wuxuu yiri: "Maanta waa beddelkii maalintii Badar, dagaalkuna waa wareegto. Dadkiinna waxaad ku arki doontaan meyd la jarjaray, inkastoonan anigu amrin, haddana iguma xuma." Kadib wuxuu bilaabay inuu tixo gabay isagoo leh: "Sarree Hubeel, Sarree Hubeel!" Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Miyaadnaan u jawaabayn?" Waxay yiraahdeen: "Rasuulkii Eebbow, maxaan dhahnaa?" Wuxuu yiri: "Dhaha: Allaahu Ac-laa wa Ajall (Eebbe waa ka sareeya, kana weyn yahay)." Abuu Sufyaan wuxuu yiri: "Annagu waxaan leennahay Al-Cuzza, idinkuse Cuzza ma lihidin." Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Miyaadnaan u jawaabayn?" Waxay yiraahdeen: "Rasuulkii Eebbow, maxaan dhahnaa?" Wuxuu yiri: "Dhaha: Allaahu Mawlaanaa wa laa Mawlaa Lakum (Eebbe waa Gargaarahayaga, idinkuna gargaare ma lihidin)."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Qaansoleydu waa inay boosaskooda haystaan oo ay adeecaan amarrada Nebiga ﷺ.
Xadiiskani wuxuu ka warramayaa dhacdooyinkii Dagaalkii Uxud: Nebiga ﷺ wuxuu konton qaansoley ah hoos geeyay taliska Cabdullaahi ibnu Jubayr, wuxuuna faray inaysan boosaskooda ka tegin isaga oo aan fasax siin.
Koox qaanso iyo fallaadho adeegsanaysay si ay u ilaaliso meel istaraatiiji ah.
Hantida la qaybsado dagaal ka dib iyadoo la raacayo xeerarka jira.
Sanamyo ay caabudi jireen mushrikiintii Maka.
Culimada hore waxay adkeeyeen in la raaco amarka xaqa ah ee Nebiga ﷺ xitaa marka xaaladdu u muuqato inay si wanaagsan isu beddelayso. Dhacdadu waxay muujinaysaa in ka tagista boos loo xilsaaray ay yeelan karto cawaaqib culus. Waxay sidoo kale tilmaamayaan farqiga u dhexeeya addeecid sugan iyo raadinta faa'iido qofeed. Jawaabihii Nebiga ﷺ ee hal-ku-dhigyada sanamyada waxay xaqiijinayaan in Alle keliya yahay Kan ugu sarreeya iyo Ilaaliyaha dhabta ah. Madh-habyada fiqhiga ee Sunniga ahi arrintan kama soo saaraan fasax qofku keligiis ugu dhaqaaqo rabshad: xeerarka dagaalka hubaysan waxay hoos yimaadaan maamul la aqoonsan yahay iyo shuruudihiisa sharciyeed.
- Ku dhegganow heshiisyada cad iyo xilalka laguu igmaday, xitaa marka fursad faa'iido kuu muuqato.
- Ha ka hormarin faa'iidadaada gaarka ah daacadnimada amarka xaqa ah.
- Halku-dhigyo kicin ah kaga jawaab adkaysi iyo hadallo xaqiijinaya midnimada Alle.
Werintani waxay sharraxaysaa sida loo daweeyay dhaawaca Nebiga ﷺ intii lagu jiray Uxud, sidaas darteedna waxay faahfaahin dheeraad ah ka bixinaysaa dhacdooyinka dagaalkaas.
Sahih al-Bukhari · #2783 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay baraysaa in jihaadka iyo niyadda daacadda ahi ay sii jiraan ka dib Furashadii Maka, waxayna mawduuca jihaadka gelinaysaa macne diineed oo ballaaran.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.