Khumska iyo Jidka Allah · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 3110

Waxaa weriyey Al-Miswar bin Makhrama. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Khumska iyo Jidka Allah
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Muhammad ibn Amr ibn Halhala ad‑Du'ali

Sahih (lagu kalsoon yahay)
  1. 1Sa'id ibn Muhammad al‑Jarmiwuxuu u sheegay al‑Bukhariسَعِيدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجَرْمِيُّ
  2. 2Ya'qub ibn Ibrahimيَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ
  3. 3Aabbihii, Ibrahimأَبِي
  4. 4Al‑Walid ibn Kathirالْوَلِيدَ بْنَ كَثِيرٍ
  5. 5Muhammad ibn Amr ibn Halhala ad‑Du'aliمُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَلْحَلَةَ الدُّؤَلِيِّ

Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجَرْمِيُّ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي أَنَّ الْوَلِيدَ بْنَ كَثِيرٍ، حَدَّثَهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَلْحَلَةَ الدُّؤَلِيِّ، حَدَّثَهُ أَنَّ ابْنَ شِهَابٍ حَدَّثَهُ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ حُسَيْنٍ حَدَّثَهُ أَنَّهُمْ، حِينَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ مِنْ عِنْدِ يَزِيدَ بْنِ مُعَاوِيَةَ مَقْتَلَ حُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْهِ لَقِيَهُ الْمِسْوَرُ بْنُ مَخْرَمَةَ فَقَالَ لَهُ هَلْ لَكَ إِلَىَّ مِنْ حَاجَةٍ تَأْمُرُنِي بِهَا فَقُلْتُ لَهُ لاَ‏.‏ فَقَالَ لَهُ فَهَلْ أَنْتَ مُعْطِيَّ سَيْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ يَغْلِبَكَ الْقَوْمُ عَلَيْهِ، وَايْمُ اللَّهِ، لَئِنْ أَعْطَيْتَنِيهِ لاَ يُخْلَصُ إِلَيْهِمْ أَبَدًا حَتَّى تُبْلَغَ نَفْسِي، إِنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ خَطَبَ ابْنَةَ أَبِي جَهْلٍ عَلَى فَاطِمَةَ ـ عَلَيْهَا السَّلاَمُ ـ فَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ النَّاسَ فِي ذَلِكَ عَلَى مِنْبَرِهِ هَذَا وَأَنَا يَوْمَئِذٍ مُحْتَلِمٌ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ فَاطِمَةَ مِنِّي، وَأَنَا أَتَخَوَّفُ أَنْ تُفْتَنَ فِي دِينِهَا ‏"‏‏.‏ ثُمَّ ذَكَرَ صِهْرًا لَهُ مِنْ بَنِي عَبْدِ شَمْسٍ، فَأَثْنَى عَلَيْهِ فِي مُصَاهَرَتِهِ إِيَّاهُ قَالَ ‏"‏ حَدَّثَنِي فَصَدَقَنِي، وَوَعَدَنِي فَوَفَى لِي، وَإِنِّي لَسْتُ أُحَرِّمُ حَلاَلاً وَلاَ أُحِلُّ حَرَامًا، وَلَكِنْ وَاللَّهِ لاَ تَجْتَمِعُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبِنْتُ عَدُوِّ اللَّهِ أَبَدًا ‏"‏‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Saciid bin Muxammad al-Jarmi, waxaa nooga warramay Yacquub bin Ibraahim, waxaa iga warramay aabbahay in Al-Waliid bin Kathir uu ka warramay Muxammad bin Camr bin Xalxala al-Du’ali, kaas oo ka warramay Ibn Shihaab, kaas oo ka warramay Cali bin Xuseyn: Markii ay Madiina yimaadeen iyagoo ka yimid Yaziid bin Mucawiyah kadib markii la dilay Xuseyn bin Cali (naxariista Eebbe korkiisa ha ahaato), waxaa la kulmay Al-Miswar bin Makhramah wuxuuna ku yiri: 'Ma leedahay baahi aan kuu fuliyo?' Wuxuu yiri: 'Maya.' Wuxuu yiri: 'Ma isiinaysaa seefta Rasuulka Alle ﷺ? Waayo, waxaan ka cabsi qabaa in dadku ay kaa xoogaan. Wallaahi, haddaad i siiso, weligood ma heli doonaan ilaa naftaydu ay ka baxdo.' Kadib wuxuu yiri: Markii Cali bin Abii Daalib uu doonayay inuu guursado gabadha Abii Jahal iyadoo ay joogto Faadumo (nabadgelyo korkiisa ha ahaato), waxaan maqlay Rasuulka Alle ﷺ oo khudbeynaya arrintaas isagoo saaran minbarkiisa, xilligaasna waan qaangaaray. Wuxuu yiri: 'Faadumo anigay iga mid tahay, waxaana ka cabsi qabaa in diinteeda lagu fitneeyo.' Kadib wuxuu xusay sodog ka tirsan Banii Cabdi Shams wuxuuna ku ammaanay sida wanaagsan ee uu sodogga ugu yahay, isagoo leh: 'Wuu ila hadlay run buuna sheegay, wuu ii ballanqaaday wuuna ii oofiyay. Anigu xaaraan ma bannaaneeyo, xalaalna ma xaaraameeyo, laakiin Wallaahi, gabadha Rasuulka Alle ﷺ iyo gabadha cadowga Alle weligood iskuma ururi karaan (sida xaasaska nin kaliya).'

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabiga ﷺ wuxuu Faaduma ka ilaaliyey guur culays ku noqon lahaa diinteeda.

Asalka iyo sababta

Cali ibn Abi Daalib wuxuu guur ka dalbaday gabadhii Abuu Jahl, iyadoo Faaduma ahayd xaaskiisa. Nabiga ﷺ arrintan si fagaare ah ayuu uga hadlay, wuxuuna muujiyey walaaciisa ah in Faaduma lagu imtixaami karo diinteeda.

Erayada adag oo la sharxay
Minbar

Meel sare oo masaajidka ku taal oo Nabiga ﷺ dadka kala hadli jiray.

Soddog

Ninka qaba gabadha qofka.

Diinteeda lagu imtixaamo

Cadaadis lala kulmo si saamayn ugu yeelan karta iimaanka ama ku-dhaqanka diinta.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay arrintan ka fahmeen in guur asal ahaan bannaan aanu xaalad kasta oo gaar ah ku ahayn mid aan wax dhib ah lahayn: waa in la tixgeliyaa waxyeellada, murugada iyo dhaawaca diinta qofka. Hadalka Nabiga ﷺ ma aha xukun guud oo sheegaya in ninku aanu marnaba guursan karin wax ka badan hal haweenay; wuxuu adkeeyey maqaamka gaarka ah ee Faaduma iyo walaaciisa ku aaddan iyada. Xadiisku wuxuu kaloo muujinayaa in xiriirka qoyska iyo ballamaha si taxaddar leh loola dhaqmo.

Casharrada maanta
  1. Go'aannada waaweyn ee qoyska marka la gaarayo, tixgeli xuquuqda iyo sidoo kale waxyeellada la saadaalin karo iyo dareenka dadka ay arrintu khusayso.
  2. Xikmad ku ilaali xubnaha qoyska, walaacyadana si cad u sheeg adigoon xeerarka guud si khaldan u fasirin.
  3. Oofi ballamaha, xiriirka qoysaskana si caddaalad ah ula dhaqan, xitaa marka xiisad timaaddo.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.