Anbiyada · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 3464

Waxaa weriyey Abu Huraira. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Anbiyada
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ

Sahih (lagu kalsoon yahay)
  1. 1Ahmad ibn Ishaqwuxuu u sheegay al‑Bukhariأَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ
  2. 2Amr ibn Asimعَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ
  3. 3Hammamهَمَّامٌ
  4. 4Ishaq ibn Abdullahإِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
  5. 5Abd ar‑Rahman ibn Abu Amraعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي عَمْرَةَ
  6. 6Abu Hurayraأَبَا هُرَيْرَةَ
  7. 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي عَمْرَةَ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَجَاءٍ، أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي عَمْرَةَ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏ "‏ إِنَّ ثَلاَثَةً فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ أَبْرَصَ وَأَقْرَعَ وَأَعْمَى بَدَا لِلَّهِ أَنْ يَبْتَلِيَهُمْ، فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ مَلَكًا، فَأَتَى الأَبْرَصَ‏.‏ فَقَالَ أَىُّ شَىْءٍ أَحَبُّ إِلَيْكَ قَالَ لَوْنٌ حَسَنٌ وَجِلْدٌ حَسَنٌ، قَدْ قَذِرَنِي النَّاسُ‏.‏ قَالَ فَمَسَحَهُ، فَذَهَبَ عَنْهُ، فَأُعْطِيَ لَوْنًا حَسَنًا وَجِلْدًا حَسَنًا‏.‏ فَقَالَ أَىُّ الْمَالِ أَحَبُّ إِلَيْكَ قَالَ الإِبِلُ ـ أَوْ قَالَ الْبَقَرُ هُوَ شَكَّ فِي ذَلِكَ، إِنَّ الأَبْرَصَ وَالأَقْرَعَ، قَالَ أَحَدُهُمَا الإِبِلُ، وَقَالَ الآخَرُ الْبَقَرُ ـ فَأُعْطِيَ نَاقَةً عُشَرَاءَ‏.‏ فَقَالَ يُبَارَكُ لَكَ فِيهَا‏.‏ وَأَتَى الأَقْرَعَ فَقَالَ أَىُّ شَىْءٍ أَحَبُّ إِلَيْكَ قَالَ شَعَرٌ حَسَنٌ، وَيَذْهَبُ عَنِّي هَذَا، قَدْ قَذِرَنِي النَّاسُ‏.‏ قَالَ فَمَسَحَهُ فَذَهَبَ، وَأُعْطِيَ شَعَرًا حَسَنًا‏.‏ قَالَ فَأَىُّ الْمَالِ أَحَبُّ إِلَيْكَ قَالَ الْبَقَرُ‏.‏ قَالَ فَأَعْطَاهُ بَقَرَةً حَامِلاً، وَقَالَ يُبَارَكُ لَكَ فِيهَا‏.‏ وَأَتَى الأَعْمَى فَقَالَ أَىُّ شَىْءٍ أَحَبُّ إِلَيْكَ قَالَ يَرُدُّ اللَّهُ إِلَىَّ بَصَرِي، فَأُبْصِرُ بِهِ النَّاسَ‏.‏ قَالَ فَمَسَحَهُ، فَرَدَّ اللَّهُ إِلَيْهِ بَصَرَهُ‏.‏ قَالَ فَأَىُّ الْمَالِ أَحَبُّ إِلَيْكَ قَالَ الْغَنَمُ‏.‏ فَأَعْطَاهُ شَاةً وَالِدًا، فَأُنْتِجَ هَذَانِ، وَوَلَّدَ هَذَا، فَكَانَ لِهَذَا وَادٍ مِنْ إِبِلٍ، وَلِهَذَا وَادٍ مِنْ بَقَرٍ، وَلِهَذَا وَادٍ مِنَ الْغَنَمِ‏.‏ ثُمَّ إِنَّهُ أَتَى الأَبْرَصَ فِي صُورَتِهِ وَهَيْئَتِهِ فَقَالَ رَجُلٌ مِسْكِينٌ، تَقَطَّعَتْ بِيَ الْحِبَالُ فِي سَفَرِي، فَلاَ بَلاَغَ الْيَوْمَ إِلاَّ بِاللَّهِ ثُمَّ بِكَ، أَسْأَلُكَ بِالَّذِي أَعْطَاكَ اللَّوْنَ الْحَسَنَ وَالْجِلْدَ الْحَسَنَ وَالْمَالَ بَعِيرًا أَتَبَلَّغُ عَلَيْهِ فِي سَفَرِي‏.‏ فَقَالَ لَهُ إِنَّ الْحُقُوقَ كَثِيرَةٌ‏.‏ فَقَالَ لَهُ كَأَنِّي أَعْرِفُكَ، أَلَمْ تَكُنْ أَبْرَصَ يَقْذَرُكَ النَّاسُ فَقِيرًا فَأَعْطَاكَ اللَّهُ فَقَالَ لَقَدْ وَرِثْتُ لِكَابِرٍ عَنْ كَابِرٍ‏.‏ فَقَالَ إِنْ كُنْتَ كَاذِبًا فَصَيَّرَكَ اللَّهُ إِلَى مَا كُنْتَ، وَأَتَى الأَقْرَعَ فِي صُورَتِهِ وَهَيْئَتِهِ، فَقَالَ لَهُ مِثْلَ مَا قَالَ لِهَذَا، فَرَدَّ عَلَيْهِ مِثْلَ مَا رَدَّ عَلَيْهِ هَذَا فَقَالَ إِنْ كُنْتَ كَاذِبًا فَصَيَّرَكَ اللَّهُ إِلَى مَا كُنْتَ‏.‏ وَأَتَى الأَعْمَى فِي صُورَتِهِ فَقَالَ رَجُلٌ مِسْكِينٌ وَابْنُ سَبِيلٍ وَتَقَطَّعَتْ بِيَ الْحِبَالُ فِي سَفَرِي، فَلاَ بَلاَغَ الْيَوْمَ إِلاَّ بِاللَّهِ، ثُمَّ بِكَ أَسْأَلُكَ بِالَّذِي رَدَّ عَلَيْكَ بَصَرَكَ شَاةً أَتَبَلَّغُ بِهَا فِي سَفَرِي‏.‏ فَقَالَ قَدْ كُنْتُ أَعْمَى فَرَدَّ اللَّهُ بَصَرِي، وَفَقِيرًا فَقَدْ أَغْنَانِي، فَخُذْ مَا شِئْتَ، فَوَاللَّهِ لاَ أَجْهَدُكَ الْيَوْمَ بِشَىْءٍ أَخَذْتَهُ لِلَّهِ‏.‏ فَقَالَ أَمْسِكْ مَالَكَ، فَإِنَّمَا ابْتُلِيتُمْ، فَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ عَنْكَ وَسَخِطَ عَلَى صَاحِبَيْكَ ‏"‏‏.‏

Tarjumaad

Axmed bin Isxaaq ayaa ii warramay, Camar bin Caasim ayaa noo warramay, Hammaam ayaa noo warramay, Isxaaq bin Cabdillaahi ayaa noo warramay, wuxuu yiri: Cabdiraxmaan bin Abii Camrah ayaa ii warramay, in Abuu Hurayrah — Allah ha ka raalli noqdee — uu uga warramay inuu maqlay Rasuulka Allah ﷺ oo leh: (Jid kale: Muxammad ayaa ii warramay, Cabdillaahi bin Rajaa’ ayaa noo warramay, Hammaam ayaa nooga warramay Isxaaq bin Cabdillaahi, wuxuu yiri: Cabdiraxmaan bin Abii Camrah ayaa ii warramay, in Abuu Hurayrah — Allah ha ka raalli noqdee — uu uga warramay inuu maqlay Rasuulka Allah ﷺ oo leh):

"Saddex qof oo ka mid ah Banii Israa’iil oo kala ahaa nin baras leh, nin madax-bannaan (timaha ka daatay), iyo nin indhoole ah, ayaa Allah wuxuu go’aansaday inuu imtixaano. Markaas wuxuu u soo diray malag. Malaggii wuxuu u yimid ninkii baraska lahaa, wuxuuna ku yiri: ‘Waa maxay waxa aad ugu jeceshahay?’ Wuxuu yiri: ‘Midab wanaagsan iyo harag wanaagsan, waayo dadku way i karaahiyeysteen.’ Malaggii waa taabtay, markaasaa baraskii ka tagay, waxaana la siiyay midab wanaagsan iyo harag wanaagsan. Malaggii wuxuu yiri: ‘Waa maxay nooca maal ee aad ugu jeceshahay?’ Wuxuu yiri: ‘Geela’ — ama wuxuu yiri ‘Lo’da’ — (weriyuhu shaki buu ka muujiyay arrinkan; midkood baraska ama madax-bannaanka ayaa geel dalbaday, kan kalena lo’). Markaas waxaa la siiyay hal uur leh, malaggiina wuxuu yiri: ‘Allah ha kugu barakeeyo.’ Kadib wuxuu u yimid ninkii madax-bannaanaa, wuxuuna ku yiri: ‘Waa maxay waxa aad ugu jeceshahay?’ Wuxuu yiri: ‘Timo wanaagsan, iyo in iga tago cudurkan, waayo dadku way i karaahiyeysteen.’ Malaggii waa taabtay, markaasaa cudurkii ka tagay, waxaana la siiyay timo wanaagsan. Malaggii wuxuu yiri: ‘Waa maxay nooca maal ee aad ugu jeceshahay?’ Wuxuu yiri: ‘Lo’da.’ Markaas waxaa la siiyay sac uur leh, malaggiina wuxuu yiri: ‘Allah ha kugu barakeeyo.’ Kadib wuxuu u yimid ninkii indhoolaha ahaa, wuxuuna ku yiri: ‘Waa maxay waxa aad ugu jeceshahay?’ Wuxuu yiri: ‘In Allah ii soo celiyo araggayga si aan dadka u arko.’ Malaggii waa taabtay, markaasaa Allah usoo celiyay araggiisii. Malaggii wuxuu yiri: ‘Waa maxay nooca maal ee aad ugu jeceshahay?’ Wuxuu yiri: ‘Idaha.’ Markaas waxaa la siiyay ri’ dhasha. Labadaas xoolo way dhaleen, kanna wuu tarmay, ilaa mid kastaa yeeshay tog buuxa oo geel ah, midna tog buuxa oo lo’ ah, midna tog buuxa oo ido ah. Intaas kadib, malaggii wuxuu u yimid ninkii baraska lahaa isagoo qaabkiisii iyo muuqaalkiisii hore leh, wuxuuna ku yiri: ‘Waan ahay nin miskiin ah oo safar ku jira, agabkaygii wuu iga go’ay, maanta cid ii gargaarta ma jirto Allah ka dib adiga mooyaane. Waxaan kugu weydiinayaa kii ku siiyay midabka wanaagsan, haragga wanaagsan, iyo maalkan: i sii hal geel ah oo aan safarkayga ku gaaro.’ Ninkii wuxuu yiri: ‘Xuquuq badan baa i saaran.’ Malaggii wuxuu yiri: ‘Waxaan u maleynayaa inaan ku garanayo; miyaadan ahayn nin baras leh oo dadku karaahiyeystaan, faqiir ahaa, markaasaa Allah ku siiyay?’ Wuxuu yiri: ‘Maya, waxaan ka dhaxlay awowayaashay.’ Malaggii wuxuu yiri: ‘Haddaad been sheegayso, Allah ha kugu celiyo sidii aad hore u ahayd.’ Kadib wuxuu u yimid ninkii madax-bannaanaa isagoo qaabkiisii iyo muuqaalkiisii hore leh, wuxuuna ku yiri sidii uu kan hore ku yiri oo kale, isna wuxuu ugu jawaabay sidii kan hore oo kale. Malaggii wuxuu yiri: ‘Haddaad been sheegayso, Allah ha kugu celiyo sidii aad hore u ahayd.’ Kadib wuxuu u yimid ninkii indhoolaha ahaa isagoo qaabkiisii hore leh, wuxuuna ku yiri: ‘Waan ahay nin miskiin ah oo safar ku jira, agabkaygii wuu iga go’ay, maanta cid ii gargaarta ma jirto Allah ka dib adiga mooyaane. Waxaan kugu weydiinayaa kii kuu soo celiyay araggaaga: i sii ri’ aan safarkayga ku gaaro.’ Ninkii wuxuu yiri: ‘Hubaal waan indhoole ahaan jiray, Allah baana araggayga ii soo celiyay; waanan faqiir ahaan jiray, Allah baana i hodmiyay. Qaado waxaad doonto; wallaahi maanta kuguma dhibi doono wax aad u qaadato dartii Allah.’ Malaggii wuxuu yiri: ‘Maalkaaga hayso. Idinka waxaa laydin imtixaamay, Allah waa idinka raalli noqday, labadiinna saaxiibbana wuu ka carooday.’"

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Mahadnaqgu wuxuu ka muuqdaa naxariista iyo deeqsinimada loo muujiyo dadka baahan.

Erayada adag oo la sharxay
imtixaan

Tijaabo Alle oo muujisa sida qofku ula dhaqmo nicmooyinka iyo dhibaatada.

Banii Israa’iil

Magac loo adeegsado qoomkii nebiga Yacquub, oo loogu yeedhi jiray Israa’iil.

socdaale aan dhaqaale haysan

Qof safar ku jira oo aan haysan hanti ku filan oo uu safarkiisa ku sii wato.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore, oo uu ka mid yahay Ibnu Xajar, waxay adkeeyeen in qisadani ka digayso in la inkaro nicmooyinka Alle iyo in bakhaylnimo darteed loo diido qof gargaar u baahan. Ninkii indhoolaha ahaa wuxuu qiray in bogsashadiisa iyo maalkiisu Alle ka yimaadeen, sidaasna mahadnaq ugu muujiyey hadal iyo ficilba. Qisadani waxay kaloo baraysaa in maalku yahay imtixaan, deeqsinimada loo muujiyo musaafir baahanina ay tahay nooc mahadnaq ah.

Casharrada maanta
  1. Si miyir leh u xuso caafimaadkaaga, maalkaaga iyo xirfadahaaga inay yihiin nicmooyin Alle, una adeegso si isaga raalli gelinaysa.
  2. Sii musaafir ama qof kale oo baahan gargaar wax ku ool ah intaad awooddo, hana ku degdegin inaad baahidiisa ku xukunto.
  3. Markuu maalkaagu kordho, tixgeli xuquuqda dadka kale, mahadnaqaagana ku muuji deeqsinimo.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.