Fadliga Nebiga ﷺ iyo Asxaabtiisa · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 3571

Waxaa weriyey Imran ibn Husayn. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Fadliga Nebiga ﷺ iyo Asxaabtiisa
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Imran ibn Husayn

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا سَلْمُ بْنُ زَرِيرٍ، سَمِعْتُ أَبَا رَجَاءٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ، أَنَّهُمْ كَانُوا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي مَسِيرٍ، فَأَدْلَجُوا لَيْلَتَهُمْ حَتَّى إِذَا كَانَ وَجْهُ الصُّبْحِ عَرَّسُوا فَغَلَبَتْهُمْ أَعْيُنُهُمْ حَتَّى ارْتَفَعَتِ الشَّمْسُ، فَكَانَ أَوَّلَ مَنِ اسْتَيْقَظَ مِنْ مَنَامِهِ أَبُو بَكْرٍ، وَكَانَ لاَ يُوقَظُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ مَنَامِهِ حَتَّى يَسْتَيْقِظَ، فَاسْتَيْقَظَ عُمَرُ فَقَعَدَ أَبُو بَكْرٍ عِنْدَ رَأْسِهِ فَجَعَلَ يُكَبِّرُ وَيَرْفَعُ صَوْتَهُ، حَتَّى اسْتَيْقَظَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَنَزَلَ وَصَلَّى بِنَا الْغَدَاةَ، فَاعْتَزَلَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ لَمْ يُصَلِّ مَعَنَا فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ ‏"‏ يَا فُلاَنُ مَا يَمْنَعُكَ أَنْ تُصَلِّيَ مَعَنَا ‏"‏‏.‏ قَالَ أَصَابَتْنِي جَنَابَةٌ‏.‏ فَأَمَرَهُ أَنْ يَتَيَمَّمَ بِالصَّعِيدِ، ثُمَّ صَلَّى وَجَعَلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رَكُوبٍ بَيْنَ يَدَيْهِ، وَقَدْ عَطِشْنَا عَطَشًا شَدِيدًا فَبَيْنَمَا نَحْنُ نَسِيرُ إِذَا نَحْنُ بِامْرَأَةٍ سَادِلَةٍ رِجْلَيْهَا بَيْنَ مَزَادَتَيْنِ، فَقُلْنَا لَهَا أَيْنَ الْمَاءُ فَقَالَتْ إِنَّهُ لاَ مَاءَ‏.‏ فَقُلْنَا كَمْ بَيْنَ أَهْلِكِ وَبَيْنَ الْمَاءِ قَالَتْ يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ‏.‏ فَقُلْنَا انْطَلِقِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالَتْ وَمَا رَسُولُ اللَّهِ فَلَمْ نُمَلِّكْهَا مِنْ أَمْرِهَا حَتَّى اسْتَقْبَلْنَا بِهَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم، فَحَدَّثَتْهُ بِمِثْلِ الَّذِي حَدَّثَتْنَا غَيْرَ أَنَّهَا حَدَّثَتْهُ أَنَّهَا مُؤْتِمَةٌ، فَأَمَرَ بِمَزَادَتَيْهَا فَمَسَحَ فِي الْعَزْلاَوَيْنِ، فَشَرِبْنَا عِطَاشًا أَرْبَعِينَ رَجُلاً حَتَّى رَوِينَا، فَمَلأْنَا كُلَّ قِرْبَةٍ مَعَنَا وَإِدَاوَةٍ، غَيْرَ أَنَّهُ لَمْ نَسْقِ بَعِيرًا وَهْىَ تَكَادُ تَنِضُّ مِنَ الْمِلْءِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ هَاتُوا مَا عِنْدَكُمْ ‏"‏‏.‏ فَجُمِعَ لَهَا مِنَ الْكِسَرِ وَالتَّمْرِ، حَتَّى أَتَتْ أَهْلَهَا قَالَتْ لَقِيتُ أَسْحَرَ النَّاسِ، أَوْ هُوَ نَبِيٌّ كَمَا زَعَمُوا، فَهَدَى اللَّهُ ذَاكَ الصِّرْمَ بِتِلْكَ الْمَرْأَةِ فَأَسْلَمَتْ وَأَسْلَمُوا‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Abu Al-Walid, waxaa nooga warramay Salm bin Zariir: Waxaan maqlay Abu Rajaa’ oo leh: Waxaa nooga warramay Cimraan bin Xuseen inay Nebiga ﷺ safar kula jireen. Habeenkii oo dhan way socdeen, markii waagu beryayna way degeen oo hurdo ayaa ka adkaatay ilaa qorraxdu kor u kacday. Kii ugu horreeyey ee toosay wuxuu ahaa Abuu Bakar. Rasuulka Allah ﷺ lagama toosin jirin hurdadiisa ilaa uu isagu ka tooso. Cumar baa toosay, markaas Abuu Bakar wuxuu fadhiistay madaxa Nebiga ﷺ agtiisa, wuxuuna bilaabay inuu takbiirsado isagoo codkiisa kor u qaadaya ilaa Nebigu ﷺ ka toosay. Wuu degay wuxuuna noo tujiyey salaadda subax (Fajr). Nin dadka ka mid ah ayaan nagula tukan. Markii salaaddu dhammaatay, Nebigu ﷺ wuxuu yiri:

"Hebelow, maxaa kaa reebay inaad nagula tukato?" Wuxuu yiri: "Janabo ayaa i haysata." Markaas wuxuu amray inuu tayammumo carro daahir ah, kadibna wuu tukaday. Rasuulka Allah ﷺ wuxuu igu amray aniga iyo kuwo kale inaan ka hor marno. Aadbayaan u oomannayn, intaan socdaalka ku jirnay waxaan la kulanay haweeney lugaha dhex dhigtay laba sibraar oo biyo ah. Waxaan ku nidhi: "Xaggee biyo laga helaa?" Waxay tidhi: "Biyo ma jiraan." Waxaan nidhi: "Intee bay ehelkaagu biyaha u jiraan?" Waxay tidhi: "Maalin iyo habeen socodkood." Waxaan nidhi: "Kaalay Rasuulka Allah ﷺ xaggiisa." Waxay tidhi: "Waa kuma Rasuulka Allah?" Kama aanan daynin ilaa aan Nebiga ﷺ hor keenay. Waxay u sheegtay wixii ay noo sheegtay oo kale, balse waxay u dartay inay tahay hooyo agoomooyin korsata. Nebigu ﷺ wuxuu amray in labadeeda sibraar la keeno, wuxuuna masaxay afafkooda. Annagoo ooman, afartan nin baan cabnay ilaa aan ka dheragno. Waxaan buuxinnay dhammaan weelashayadii iyo haruubyadii, geelase ma aanan waraabin. Sibraarku wuxuu ku sigtay inuu qarxo buux badni awgeed. Kadib Nebigu ﷺ wuxuu yiri: "Keena waxaad haysataan." Markaas haweeneydii waxaa loo ururiyey burbur rooti ah iyo timir. Markay ehelkeedii u tagtay waxay tidhi: "Waxaan la kulmay sixiroolihii ugu weynaa ama nebi sida ay sheegayaan." Allah wuxuu hanuuniyey tolkaas haweeneydaas darteed; way islaamtay iyana way islaameen.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabiga ﷺ wuxuu biyo siiyey musaafiriin harraadsan, wuxuuna bulsho ku hoggaamiyey Islaamka.

Erayada adag oo la sharxay
Tayamum

Isdaahirin cibaado oo lagu sameeyo carro nadiif ah marka biyo la waayo ama aan la isticmaali karin.

Junub

Xaalad wasakh cibaado oo weyn, tusaale ahaan galmada ka dib; salaadda ka hor badanaa waxaa loo baahan yahay qubays buuxa.

Kaldin-biyood

Kiish harag ah oo ay musaafiriintu biyaha ku kaydsadaan.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay ka fahmeen in qofka junubka ah ee aan isticmaali karin biyo uu tayamumo oo tukado. Madhaahibta fiqigu waxay ka hadlaan shuruudaha gaarka ah ee tayamumka iyagoo ka duulaya qoraallo dhowr ah; werintani waxay xaqiijinaysaa in biyaha oo la waayo ay oggolaanayaan isdaahirinta carrada. Culimadu waxay biyaha faraha badan u arkaan mucjiso Alle oo ku dhacday gacanta Nabiga ﷺ. Waxa kale oo laga dheehanayaa daryeelkii Abuu Bakr u hayey Nabiga ﷺ, iyo in wanaagga iyo waxqabadka taxaddarka leh ay dadka Islaamka ku soo jiidi karaan.

Casharrada maanta
  1. Haddii biyo la waayo oo ay tahay inaad tukato, baro goorta tayamumku ansaxayo oo si taxaddar leh u samee.
  2. Waxa aad haysato la wadaag dadka baahan; musaafiriintu waxay haweeneyda cunto siiyeen ka dib markii ay biyaheeda cabbeen.
  3. Dadka ula dhaqan daryeel iyo ixtiraam, waayo caawimo daacad ahi waxay dadka kale u soo dhoweyn kartaa iimaanka.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.