Sahih al-Bukhari, xadiiska 3733
Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Aisha
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ ذَهَبْتُ أَسْأَلُ الزُّهْرِيَّ عَنْ حَدِيثِ الْمَخْزُومِيَّةِ، فَصَاحَ بِي، قُلْتُ لِسُفْيَانَ فَلَمْ تَحْتَمِلْهُ عَنْ أَحَدٍ قَالَ وَجَدْتُهُ فِي كِتَابٍ كَانَ كَتَبَهُ أَيُّوبُ بْنُ مُوسَى عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها أَنَّ امْرَأَةً مِنْ بَنِي مَخْزُومٍ سَرَقَتْ، فَقَالُ��ا مَنْ يُكَلِّمُ فِيهَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يَجْتَرِئْ أَحَدٌ أَنْ يُكَلِّمَهُ، فَكَلَّمَهُ أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ، فَقَالَ " إِنَّ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانَ إِذَا سَرَقَ فِيهِمُ الشَّرِيفُ تَرَكُوهُ، وَإِذَا سَرَقَ الضَّعِيفُ قَطَعُوهُ، لَوْ كَانَتْ فَاطِمَةُ لَقَطَعْتُ يَدَهَا ".
Waxaa nooga warramay Cali, waxaa nooga warramay Sufyaan, wuxuu yiri: Waxaan u tegey inaan Az-Zuhri weydiiyo xadiiska gabadha reer Makhzuum, markaas buu igu qayliyey. Waxaan ku iri Sufyaan: Miyaadan cidna ka maqlin? Wuxuu yiri: Waxaan ka helay kitaab uu qoray Ayuub bin Muusa, oo ka weriyey Az-Zuhri, oo ka weriyey Curwah, oo ka weriyey Caa’isha — Allaha ka raalli noqdee — in gabadh reer Banii Makhzuum ah ay xadday. Markaas bay dadkii yiraahdeen: Yaa Nebiga ﷺ kala hadli kara arrinteeda? Cidna kuma dhiirran inay la hadasho ilaa Usaama bin Zeyd uu la hadlay. Nebigu ﷺ wuxuu yiri:
“Banii Israa’iil markii uu nin sharaf leh oo ka mid ahi xado, way iska dhaafi jireen; markii uu nin daciif ahi xadana, way goyn jireen. Haddii Faadumo xado, gacanteeda waan goyn lahaa.”
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Cadaaladdu waxay u baahan tahay in xeerarku si isku mid ah ugu wada dhaqmaan dadka awoodda leh iyo kuwa nugul.
Haweeney ka tirsanayd Banu Makhzuum ayaa wax xadday. Dadku waxay raadiyeen qof Nebiga ﷺ kala hadla arrinteeda; Usaama ibn Zayd ayaa u dhexgalay. Nebigu ﷺ wuxuu tilmaamay sida cadaaladdu si aan sinnayn ugu dhaqmi jirtay Banii Israa’iil, wuxuuna sheegay in xataa Faadumo aan laga reebi lahayn ciqaabta haddii ay xatooyada samayn lahayd.
Qabiil saamayn leh oo ka tirsanaa Quraysh, qabiilkii Maka.
Codsi loo jeediyo qof awood leh si uu qof kale ugu doodo.
Faadumo waxay ahayd gabadhii Nebiga ﷺ; magaceedu wuxuu adkaynayaa in xataa qoyska aan mudnaan gaar ah la siin.
Culimadu waxay xadiiskan ka fahmeen in cadaaladdu u baahan tahay in xeerarku aanay ku xirnaan qofka asal ahaan uu ka soo jeedo, maqaamkiisa ama saamayntiisa. U-doodista looma adeegsan karo in qof mudnaan leh looga badbaadiyo ciqaab la go’aamiyey. Hadalka Faadumo ku saabsan wuxuu adkaynayaa mabda’an, mana aha oggolaansho qofku iskiis caddaalad u fuliyo: ciqaabaha sharciga ah waxaa fulin kara oo keliya hay’adda awoodda u leh, waana in shuruudahooda la buuxiyaa. Afarta mad-hab ee sunniga ahi fiqiga ayay kaga hadlaan xatooyada iyo shuruudaha ciqaabta la dejiyey; xadiiskani oggolaansho uma aha in qof la ciqaabo iyadoo aan awood loo lahayn ama caddayn jirin.
- Xadgudubka ku qiimee isla xeerarka, iyadoo aan loo eegayn qofka asalkiisa ama maqaamkiisa bulsheed.
- Ha u adeegsan saamayn ama xiriir shakhsiyeed in qof looga leexiyo qiimayn caddaalad ah.
- Ciqaabaha sharciga ah u daa oo keliya hay’adda awoodda u leh, iyadoo la tixgelinayo caddaynta iyo shuruudaha.
Xadiiskani wuxuu ka warramayaa walaaca Quraysh iyo isku daygii ay Usaama ibn Zayd ugu yeedheen inuu dhexgalo.
Sahih al-Bukhari · #3731 (Sahih)Noocani wuxuu ka tirsan yahay isla qisada haweeneydii Banu Makhzuum, wuxuuna caawiyaa fahamka duruufaha arrinta.
Sahih al-Bukhari · #3735 (Sahih)Xadiiskani wuxuu bixiyaa faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan Usaama, oo qisada haweeneyda dhexgalay.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.