Sahih al-Bukhari, xadiiska 3976
Waxaa weriyey Abu Talha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Qatada
- 1Abdullah ibn Muhammadwuxuu u sheegay al‑Bukhariعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ
- 2Rawh ibn Ubadaرَوْحَ بْنَ عُبَادَةَ
- 3Sa'id ibn Abu Arubaسَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ
- 4Qatadaقَتَادَةَ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، سَمِعَ رَوْحَ بْنَ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ ذَكَرَ لَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ عَنْ أَبِي طَلْحَةَ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ يَوْمَ بَدْرٍ بِأَرْبَعَةٍ وَعِشْرِينَ رَجُلاً مِنْ صَنَادِيدِ قُرَيْشٍ فَقُذِفُوا فِي طَوِيٍّ مِنْ أَطْوَاءِ بَدْرٍ خَبِيثٍ مُخْبِثٍ، وَكَانَ إِذَا ظَهَرَ عَلَى قَوْمٍ أَقَامَ بِالْعَرْصَةِ ثَلاَثَ لَيَالٍ، فَلَمَّا كَانَ بِبَدْرٍ الْيَوْمَ الثَّالِثَ، أَمَرَ بِرَاحِلَتِهِ فَشُدَّ عَلَيْهَا رَحْلُهَا، ثُمَّ مَشَى وَاتَّبَعَهُ أَصْحَابُهُ وَقَالُوا مَا نُرَى يَنْطَلِقُ إِلاَّ لِبَعْضِ حَاجَتِهِ، حَتَّى قَامَ عَلَى شَفَةِ الرَّكِيِّ، فَجَعَلَ يُنَادِيهِمْ بِأَسْمَائِهِمْ وَأَسْمَاءِ آبَائِهِمْ " يَا فُلاَنُ بْنَ فُلاَنٍ، وَيَا فُلاَنُ بْنَ فُلاَنٍ، أَيَسُرُّكُمْ أَنَّكُمْ أَطَعْتُمُ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَإِنَّا قَدْ وَجَدْنَا مَا وَعَدَنَا رَبُّنَا حَقًّا، فَهَلْ وَجَدْتُمْ مَا وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا ". قَالَ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا تُكَلِّمُ مِنْ أَجْسَادٍ لاَ أَرْوَاحَ لَهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ، مَا أَنْتُمْ بِأَسْمَعَ لِمَا أَقُولُ مِنْهُمْ ". قَالَ قَتَادَةُ أَحْيَاهُمُ اللَّهُ حَتَّى أَسْمَعَهُمْ قَوْلَهُ تَوْبِيخًا وَتَصْغِيرًا وَنَقِيمَةً وَحَسْرَةً وَنَدَمًا.
Abu Dalxa wuxuu ka wariyey: Maalintii Badar, Nebiga ﷺ wuxuu amray in meydadka afar iyo labaatan hoggaamiye oo ka mid ah madaxda Qureysh lagu tuuro ceel wasakh ah oo qallalan oo ku yaalla Badar. (Waxay caado u ahayd Nebiga ﷺ in markuu guuleysto uu saddex habeen joogo goobta dagaalka.) Markii la gaaray maalintii saddexaad ee dagaalka Badar, wuxuu amray in ratigiisa la kooro, dabadeedna wuu baxay, asxaabtiisuna way raaceen iyagoo leh:
"U malayn mayno inuu u socdo wax aan ahayn arrin muhiim ah." Markuu istaagay dacalka ceelka, wuxuu ugu yeeray meydadkii gaalada Qureysh magacyadooda iyo magacyada aabayaashood: "Hebelow ina Hebel, iyo Hebelow ina Hebel! Ma idin farxad gelin lahayd haddaad Alle iyo Rasuulkiisa addeeci lahaydeen? Annagu waxaan helnay wixii Rabbigayo noo ballanqaaday oo xaq ah. Idinkuse ma hesheen wixii Rabbigiin idiin ballanqaaday oo xaq ah?" Cumar baa yiri: "Rasuulkii Allow ﷺ! Waxaad la hadlaysaa jirro aan naf lahayn!" Rasuulka Alle ﷺ baa yiri: "Waxaan ku dhaartay Kan nafta Muxammad gacantiisa ku jirta, idinku kama maqal badnidooda waxaan leeyahay." (Qataada wuxuu yiri: Alle wuu soo nooleeyey si ay u maqlaan hadalkiisa oo ah canaant, yasid, aargoosi, iyo inay dareemaan shalaay iyo murugo.)
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Badr, hoggaamiyayaashii lagu dilay waxay maqleen hadalladii Nebiga ﷺ.
Goobtii dagaalkii caanka ahaa ee dhex maray muslimiinta iyo Quraysh.
Ceelkii biyaha ka qallalay ee la dhigay hoggaamiyayaashii lagu dilay.
Murugo iyo shallay qoto dheer oo laga qabo wixii qofku sameeyay iyo cawaaqibkooda.
Culimada waxay werintan ka fahmeen in Alle si gaar ah u maqliisiin karo dadka dhintay, sida dhacdadan oo kale. Hadallada Qataadah waxay tilmaamayaan in maqalkaasi ahaa canaan iyo dullayn loogu talagalay cadowga. Dhacdadu waa calaamad gaar ah, mana aha xukun guud oo sheegaya in dhammaan dadka dhintay ay si isku mid ah wax u maqlaan.
- Digniinaha ku saabsan aakhiro si dhab ah u qaado, hana dib u dhigin toobadda.
- Guushu yaanay kuu horseedin kibir; ogow in caddaaladda ugu dambaysa ay Alle u sugnaatay.
- Calaamadaha gaarka ah si taxaddar leh uga warran, gunaanadkana ku koob waxa daliillada la isku halayn karo caddeeyaan.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.