Sahih al-Bukhari, xadiiska 4432
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَمَّا حُضِرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَفِي الْبَيْتِ رِجَالٌ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " هَلُمُّوا أَكْتُبْ لَكُمْ كِتَابًا لاَ تَضِلُّوا بَعْدَهُ ". فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ غَلَبَهُ الْوَجَعُ وَعِنْدَكُمُ الْقُرْآنُ، حَسْبُنَا كِتَابُ اللَّهِ. فَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْبَيْتِ وَاخْتَصَمُوا، فَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ قَرِّبُوا يَكْتُبُ لَكُمْ كِتَابًا لاَ تَضِلُّوا بَعْدَهُ. وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ غَيْرَ ذَلِكَ، فَلَمَّا أَكْثَرُوا اللَّغْوَ وَالاِخْتِلاَفَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قُومُوا ". قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَكَانَ يَقُولُ ابْنُ عَبَّاسٍ إِنَّ الرَّزِيَّةَ كُلَّ الرَّزِيَّةِ مَا حَالَ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبَيْنَ أَنْ يَكْتُبَ لَهُمْ ذَلِكَ الْكِتَابَ لاِخْتِلاَفِهِمْ وَلَغَطِهِمْ.
Waxaa nooga warramay Cali bin Cabdullaahi, waxaa nooga warramay Cabdirrazzaaq, waxaa noo sheegay Macmar, oo ka weriyey Az-Zuhrii, oo ka weriyey Cubaydullaahi bin Cabdullaahi bin Cutbah, oo ka weriyey Ibn Cabbaas — raḍiya Allaahu canhumaa — wuxuu yiri: Markii uu sakaraadka ahaa Rasuulka Allaah ﷺ oo ay rag joogeen guriga, ayuu Nabigu ﷺ yiri:
"Ka soo dhowaada aan idiin qoro qoraal aadan ka dib lumin doonine." Qaar baa yiri: "Rasuulka Allaah ﷺ xanuunkaa ka adkaaday, idinkana waxaad haysataan Qur'aanka; Kitaabka Allaah baa nagu filan." Markaasay dadkii guriga ku jiray isku khilaafeen oo murmeen. Qaar baa yiri: "U dhoweeya wax qorista si uu idiinku qoro qoraal aadan ka dib lumin doonine," halka kuwo kalena ay taa diideen. Markii buuqa iyo khilaafku batay, Rasuulka Allaah ﷺ wuxuu yiri: "Kaca oo baxa." Cubaydullaahi wuxuu sheegay in Ibn Cabbaas oran jiray: "Musiibada ugu weyni waa tii u dhaxeysay Rasuulka Allaah ﷺ iyo inuu u qoro kitaabkaas, sababtuna ahayd khilaafkooda iyo buuqooda."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Intii lagu jiray xanuunkiisii ugu dambeeyay, Nabigu ﷺ wuxuu codsaday in wax loo qoro, balse khilaaf ayaa arrintaas hor istaagay.
Dhacdadu waxay dhacday intii lagu jiray xanuunkii ugu dambeeyay ee Nabiga ﷺ, guri ay joogeen dhowr nin. Xadiisku wuxuu sheegayaa in khilaaf iyo hadal kor loo qaaday ay dhaceen ka hor intuusan ﷺ ka codsan inay istaagaan oo baxaan.
Intii lagu jiray xanuunkiisii ugu dambeeyay, wax yar ka hor geeridiisa.
Agabkii lagu qori lahaa hadallada uu Nabigu ﷺ doonayay in la qoro.
Ka leexashada hanuunka toosan ee caqiidada iyo camalka.
Culimada hore waxay adkeeyaan in Qur’aanku ka kooban yahay aasaaska hanuunka, iyo in adeecidda Nabiga ﷺ uu Qur’aankuna farayo. Ibn Xajar wuxuu ka hadlayaa in dadkii joogay ay ku kala aragti duwanaayeen waxa markaas ugu habboonaa, balse murankooda iyo buuqoodu ay sababeen inuu Nabigu ﷺ hadalka joojiyo. Dhacdadu waxay muujinaysaa muhiimadda ay leedahay in Nabiga ﷺ si xushmad leh loola dhaqmo lana iska ilaaliyo kala qaybsanaanta, gaar ahaan marka la codsanayo adeecid iyo hanuun.
- Si taxaddar leh u dhegayso marka qof aqoon leh kaa codsado adeecid ama tallaabo gaar ah.
- Ka ilaali khilaafku inuu isu beddelo buuq; si deggan u hadal oo dadka kale fursad sii.
- Hanuunka ka raadso Qur’aanka, raacna fasiraadda iyo dhaqanka sugan ee Nabiga ﷺ.
Ibn Cabbaas wuxuu ku xusuustaa Khamiistii uu xanuunka Nabiga ﷺ aad u cuslaaday, dadkii joogayna ay isku khilaafeen.
Sahih al-Bukhari · #4430 (Sahih)Werintani waxay sharraxaysaa macnaha hadalka ah in Qur’aanku dadkii la joogay oo Kitaabka Alle ku filnaa.
Sahih al-Bukhari · #114 (Sahih)Qoraalkani sidoo kale wuxuu sheegayaa dhacdadii uu Nabigu ﷺ ku codsaday qalab wax lagu qoro, khilaafna ka dhashay.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.