Sahih al-Bukhari, xadiiska 4449
Waxaa weriyey Aisha bint Abi Bakr. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Ibn Abu Mulayka
- 1Muhammad ibn Ubaydwuxuu u sheegay al‑Bukhariمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ
- 2Isa ibn Yunusعِيسَى بْنُ يُونُسَ
- 3Umar ibn Sa'idعُمَرَ بْنِ سَعِيدٍ
- 4Ibn Abu Mulaykaابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، أَنَّ أَبَا عَمْرٍو، ذَكْوَانَ مَوْلَى عَائِشَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَائِشَةَ كَانَتْ تَقُولُ إِنَّ مِنْ نِعَمِ اللَّهِ عَلَىَّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تُوُفِّيَ فِي بَيْتِي وَفِي يَوْمِي، وَبَيْنَ سَحْرِي وَنَحْرِي، وَأَنَّ اللَّهَ جَمَعَ بَيْنَ رِيقِي وَرِيقِهِ عِنْدَ مَوْتِهِ، دَخَلَ عَلَىَّ عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَبِيَدِهِ السِّوَاكُ وَأَنَا مُسْنِدَةٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَأَيْتُهُ يَنْظُرُ إِلَيْهِ، وَعَرَفْتُ أَنَّهُ يُحِبُّ السِّوَاكَ فَقُلْتُ آخُذُهُ لَكَ فَأَشَارَ بِرَأْسِهِ أَنْ نَعَمْ، فَتَنَاوَلْتُهُ فَاشْتَدَّ عَلَيْهِ وَقُلْتُ أُلَيِّنُهُ لَكَ فَأَشَارَ بِرَأْسِهِ أَنْ نَعَمْ، فَلَيَّنْتُهُ، وَبَيْنَ يَدَيْهِ رَكْوَةٌ ـ أَوْ عُلْبَةٌ يَشُكُّ عُمَرُ ـ فِيهَا مَاءٌ، فَجَعَلَ يُدْخِلُ يَدَيْهِ فِي الْمَاءِ فَيَمْسَحُ بِهِمَا وَجْهَهُ يَقُولُ " لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، إِنَّ لِلْمَوْتِ سَكَرَاتٍ ". ثُمَّ نَصَبَ يَدَهُ فَجَعَلَ يَقُولُ " فِي الرَّفِيقِ الأَعْلَى ". حَتَّى قُبِضَ وَمَالَتْ يَدُهُ.
Caa’isho waxay tiri: Waxaa ka mid ah nimcooyinka Alle igu mannaystay in Rasuulkii Alle ﷺ uu ku geeriyooday gurigeyga, maalintii aan lahaa, isagoo xabadkeyga ku tiirsan, isla markaana Alle uu isku daray candhuuftayda iyo candhuuftiisa xilligii dhimashadiisa. Cabdiraxmaan ayaa soo galay isagoo gacanta ku haya siwaak, aniguna waan taageerayay dhabarka Rasuulkii Alle ﷺ. Waxaan arkay isagoo eegaya siwaakka, waanan ogaa inuu jeclaa siwaakka, markaas baan iri:
"Ma kuu qaadaa?" Madaxa ayuu u ruxay ogolaansho. Waan qaatay laakiin wuu ku adkaa, markaas baan iri: "Ma kuu jilciyaa?" Mar kale ayuu madaxa u ruxay ogolaansho. Waan u jilciyay, wuuna ku nadiifiyay ilkahiisa. Hortiisa waxaa yiilay weel ama gasacad (weriyaha hoose ee Cumar wuu ka shakiyay midka saxda ah) oo biyo leh. Wuxuu bilaabay inuu gacmihiisa biyaha geliyo oo wajigiisa ku masaxdo, isagoo leh: "Laa ilaaha illallaah, dhimashadu way leedahay sakaraad." Kadibna gacantiisa ayuu kor u taagay wuxuuna yiri: "Ar-Rafiiq Al-Aclaa," ilaa uu ka naf baxay gacantiisuna ay hoos u dhacday.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Caa’isha waxay daryeeshay Nebiga ﷺ daqiiqadihiisii ugu dambeeyay, isagoo u laabanayay Allah.
Laamo ama ul yar oo ilkaha lagu nadiifiyo.
Cidhiidhiga iyo dhibka daran ee la socon kara geerida.
Allah, agtiisaas oo Nebiga ﷺ uu jeclaa inuu joogo.
Culimada, oo uu ka mid yahay Ibnu Xajar, waxay qisadan ka fahmeen in isticmaalka siwaaku yahay sunno la jecel yahay, iyo in qof aad u xanuunsan laga caawin karo haddii uu taas codsado. Sharaxaaddani waxay muujinaysaa daryeelka Caa’isha iyo xanuunka bani’aadamka ee geerida; mana dhimayso darajada sare ee Nebiga ﷺ. Hadalkiisa ku saabsan Saaxiibka ugu Sarreeya wuxuu muujinayaa rabitaankiisa inuu Allah agtiisa joogo. Culimadu daliilkan uma arkaan waajibnimo, balse waxay u arkaan in siwaaku yahay wax la jecel yahay iyo in qofka dhimanaya si xushmad leh loo daryeelo.
- Daryeelka afka, sida isticmaalka siwaaka, u ilaali sunno qiimo leh ahaan.
- Qofka buka weydii waxa uu u baahan yahay, kuna caawi degganaan iyo feejignaan marka ay ku adkaato inuu hadlo.
- Ogow in geeridu adkaan karto, markaad cidhiidhi dareentana Allah u noqo.
Werintan saxiixa ahi sidoo kale waxay ka warramaysaa muddadii ugu dambaysay ee Nebiga ﷺ, waxayna dhammaystiraysaa macnaha taariikheed ee geeridiisa.
Sahih al-Bukhari · #4450 (Sahih)Werintani sidoo kale waxay iftiiminaysaa joogitaankii Caa’isha ee Nebiga ﷺ xilliyadiisii ugu dambeeyay.
Sahih al-Bukhari · #4451 (Sahih)Werintan saxiixa ah ee Caa’isha laga soo weriyey iyaduna waxay ka warramaysaa geerida Nebiga ﷺ, waxayna xoojinaysaa sharaxaadda daqiiqadihiisii ugu dambeeyay.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.