Tafsirka Nabiga ﷺ ee Qur'aanka · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 4476

Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Tafsirka Nabiga ﷺ ee Qur'aanka
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ

Sahih (lagu kalsoon yahay)
  1. 1Muslim ibn Ibrahimwuxuu u sheegay al‑Bukhariمُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ
  2. 2Hishamهِشَامٌ
  3. 3Qatadaقَتَادَةُ
  4. 4Anasأَنَسٍ
  5. 5Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَقَالَ لِي خَلِيفَةُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يَجْتَمِعُ الْمُؤْمِنُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُونَ لَوِ اسْتَشْفَعْنَا إِلَى رَبِّنَا فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ أَنْتَ أَبُو النَّاسِ، خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَأَسْجَدَ لَكَ مَلاَئِكَتَهُ، وَعَلَّمَكَ أَسْمَاءَ كُلِّ شَىْءٍ، فَاشْفَعْ لَنَا عِنْدَ رَبِّكَ حَتَّى يُرِيحَنَا مِنْ مَكَانِنَا هَذَا‏.‏ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ ـ وَيَذْكُرُ ذَنْبَهُ فَيَسْتَحِي ـ ائْتُوا نُوحًا فَإِنَّهُ أَوَّلُ رَسُولٍ بَعَثَهُ اللَّهُ إِلَى أَهْلِ الأَرْضِ‏.‏ فَيَأْتُونَهُ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ‏.‏ وَيَذْكُرُ سُؤَالَهُ رَبَّهُ مَا لَيْسَ لَهُ بِهِ عِلْمٌ فَيَسْتَحِي، فَيَقُولُ ائْتُوا خَلِيلَ الرَّحْمَنِ‏.‏ فَيَأْتُونَهُ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ، ائْتُوا مُوسَى عَبْدًا كَلَّمَهُ اللَّهُ وَأَعْطَاهُ التَّوْرَاةَ‏.‏ فَيَأْتُونَهُ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ‏.‏ وَيَذْكُرُ قَتْلَ النَّفْسِ بِغَيْرِ نَفْسٍ فَيَسْتَحِي مِنْ رَبِّهِ فَيَقُولُ ائْتُوا عِيسَى عَبْدَ اللَّهِ وَرَسُولَهُ، وَكَلِمَةَ اللَّهِ وَرُوحَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لَسْتُ هُنَاكُمْ، ائْتُوا مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم عَبْدًا غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَمَا تَأَخَّرَ‏.‏ فَيَأْتُونِي فَأَنْطَلِقُ حَتَّى أَسْتَأْذِنَ عَلَى رَبِّي فَيُؤْذَنُ ‏{‏لِي‏}‏ فَإِذَا رَأَيْتُ رَبِّي وَقَعْتُ سَاجِدًا، فَيَدَعُنِي مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ يُقَالُ ارْفَعْ رَأْسَكَ، وَسَلْ تُعْطَهْ، وَقُلْ يُسْمَعْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ‏.‏ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَحْمَدُهُ بِتَحْمِيدٍ يُعَلِّمُنِيهِ، ثُمَّ أَشْفَعُ، فَيَحُدُّ لِي حَدًّا، فَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ، ثُمَّ أَعُودُ إِلَيْهِ، فَإِذَا رَأَيْتُ رَبِّي ـ مِثْلَهُ ـ ثُمَّ أَشْفَعُ، فَيَحُدُّ لِي حَدًّا، فَأُدْخِلُهُمُ الْجَنَّةَ ‏{‏ثُمَّ أَعُودُ الثَّالِثَةَ‏}‏ ثُمَّ أَعُودُ الرَّابِعَةَ فَأَقُولُ مَا بَقِيَ فِي النَّارِ إِلاَّ مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ وَوَجَبَ عَلَيْهِ الْخُلُودُ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ‏"‏ إِلاَّ مَنْ حَبَسَهُ الْقُرْآنُ ‏"‏‏.‏ يَعْنِي قَوْلَ اللَّهِ تَعَالَى ‏{‏خَالِدِينَ فِيهَا‏}‏‏.‏

Tarjumaad

Anas wuxuu ka wariyey: Nebigu ﷺ wuxuu yiri,

"Maalinta Qiyaamaha Mu'miniintu way isugu imaanayaan waxayna dhihi doonaan, 'Aan weydiisanno qof noo shafeeco u noqda Rabbigeen.' Markaasay u tagi doonaan Aadam oo ku dhihi doonaan, 'Adigu waxaad tahay aabbaha dadka oo dhan, Allah wuxuu kugu abuuray Gacantiisa, wuxuu amray Malaa'igta inay kuu sujuudaan, wuxuuna ku baray magacyada wax kasta; ee noo shafeeco Rabbigaa si uu nooga nasto meeshan aan joogno.' Aadam wuxuu dhihi doonaa, 'Uma qalmo arrinkan.' Kadib Aadam wuxuu xusuusan doonaa dembigiisa wuuna ka xishoon doonaa. Wuxuu dhihi doonaa, 'U taga Nuux, maxaa yeelay isagu wuxuu ahaa Rasuulkii ugu horreeyey ee Allah u soo diro dadka dhulka deggan.' Way u tagi doonaan, Nuuxna wuxuu dhihi doonaa, 'Uma qalmo howshan.' Wuxuu xusuusan doonaa baryadiisii Rabbigiis ee ahayd wax uusan cilmi u lahayn, wuuna ka xishoon doonaa, wuxuuna dhihi doonaa, 'U taga Khaliilu-Raxmaan (Ibraahim).' Way u tagi doonaan, isna wuxuu dhihi doonaa, 'Uma qalmo howshan. U taga Muuse, addoonkii Allah la hadlay ee siiyey Tawreed.' Way u tagi doonaan, isna wuxuu dhihi doonaa, 'Uma qalmo howshan,' wuxuuna xusi doonaa dilkii uu dilay naf aan naf kale dilin, wuuna ka xishoon doonaa Rabbigiis, wuxuuna dhihi doonaa, 'U taga Ciise, addoonka Allah, Rasuulkiisa, Kalimaddiisa iyo Ruuxdiisa.' Ciise wuxuu dhihi doonaa, 'Uma qalmo howshan, u taga Muxammad ﷺ addoonkii Allah u dhaafay dembiyadiisii hore iyo kuwii dambe.' Markaasay ii imaan doonaan, waana bixi doonaa ilaa aan Rabbigey idan weydiisto, waana la ii oggolaan doonaa. Markaan arko Rabbigey, waan sujuudi doonaa, wuxuuna igu deyn doonaa inta uu doono, kadibna waxaa la i dhihi doonaa, '(Muxammadow!) Madaxaaga kor u qaad. Weydiiso, waana lagu siin doonaa; hadal, waana lagaa aqbali doonaa; shafeeco, waana lagaa aqbali doonaa.' Madaxaygaan kor u qaadi doonaa, waxaana ku ammaani doonaa ammaan uu I baro, kadibna waan shafeecoon doonaa. Wuxuu ii xaddidi doonaa xad, dadkaasna Jannadaan gelin doonaa. Kadibna Rabbigey baan ku noqon doonaa, markaan arko Rabbigeyna sidoo kale ayey dhici doontaa. Kadibna waan shafeecoon doonaa, Allah wuxuu ii xaddidi doonaa xad, dadkaasna Jannadaan gelin doonaa, kadibna markii saddexaad baan ku noqon doonaa; kadibna markii afraad baan ku noqon doonaa, waxaana dhihi doonaa, 'Naarta kuma harin cid aan ahayn kuwa Qur'aanku xabisay oo ay ku waajibtey inay weligood ku waarayaan.'" Abu Cabdullaahi wuxuu yiri: "'Kuwa Qur'aanku xabisay' waxaa loola jeedaa hadalka Allah Tacaalaa: 'Weligoodba way ku dhex waarayaan.'"

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Maalinta Qiyaame Allah wuxuu aqbalaa shafeecada Maxamed ﷺ.

Erayada adag oo la sharxay
Shafeeco (shafaa'a)

Codsi qof kale loo sameeyo, kaas oo Allah aqbalo Maalinta Qiyaame sida idankiisa iyo doonistiisu tahay.

Qur'aanku wuu xannibay

Sida ku cad faallada Imaam al-Bukhaari, tani waxay ku saabsan tahay dadka Qur'aanku sheegay inay Naar ku waari doonaan.

Saaxiibka Raxmaanka

Magac sharafeed loo yaqaan Nabi Ibraahim, kaas oo Allah u doortay saaxiib dhow.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadii hore waxay arrintan ka fahmeen in shafeecada weyn ee Maalinta Qiyaame la siin doono Nabi Maxamed ﷺ, balse ay ku iman doonto oo keliya idanka Allah. Nebiyada is-daba-jooga ahi waxay muujinayaan ixtiraamka ay Allah u hayaan iyo garashadooda masuuliyadda qofeed; ka gaabsashadoodu waxba kama dhimayso darajadooda sare. Al-Bukhaari wuxuu sharraxayaa in weedha ugu dambaysa ay tilmaamayso dadka lagu xukumay inay Naar ku waaraan. Xadiisku wuxuu intaa dheer adkaynayaa in naxariista iyo xukunka Allah ay go'aamiyaan cidda shafeeco awgeed Jannada gelaysa.

Casharrada maanta
  1. Allah weydiiso naxariis, rajana ka qab naxariistiisa, adigoon shafeecada ka goyn idankiisa.
  2. Mas'uuliyadda qaado camalkaaga, khaladkana ka dib si daacad ah Allah ugu toobad keen.
  3. Nebiyada maamuus, ogowna in maqaamkooda gaarka ahi ugu dambayn Allah ka yimid.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.