Sahih al-Bukhari, xadiiska 4625
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ النُّعْمَانِ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ خَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ مَحْشُورُونَ إِلَى اللَّهِ حُفَاةً عُرَاةً غُرْلاً ـ ثُمَّ قَالَ ـ {كَمَا بَدَأْنَا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُهُ وَعْدًا عَلَيْنَا إِنَّا كُنَّا فَاعِلِينَ} إِلَى آخِرِ الآيَةِ ـ ثُمَّ قَالَ ـ أَلاَ وَإِنَّ أَوَّلَ الْخَلاَئِقِ يُكْسَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِبْرَاهِيمُ، أَلاَ وَإِنَّهُ يُجَاءُ بِرِجَالٍ مِنْ أُمَّتِي فَيُؤْخَذُ بِهِمْ ذَاتَ الشِّمَالِ، فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُصَيْحَابِي. فَيُقَالُ إِنَّكَ لاَ تَدْرِي مَا أَحْدَثُوا بَعْدَكَ. فَأَقُولُ كَمَا قَالَ الْعَبْدُ الصَّالِحُ {وَكُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا مَا دُمْتُ فِيهِمْ فَلَمَّا تَوَفَّيْتَنِي كُنْتَ أَنْتَ الرَّقِيبَ عَلَيْهِمْ} فَيُقَالُ إِنَّ هَؤُلاَءِ لَمْ يَزَالُوا مُرْتَدِّينَ عَلَى أَعْقَابِهِمْ مُنْذُ فَارَقْتَهُمْ ".
Waxaa ka warramay Ibnu Cabbaas: Rasuulka Allah ﷺ ayaa khudbeeyay oo yiri,
"Dadow, waxaa laydiin soo ururin doonaa xagga Allah idinkoo caga cad, qaawan, oo aan gudnayn." Kadibna wuxuu akhriyay Aayadda Qur'aanka ah: {Sidaan u bilownay abuurista hore, ayaannu dib ugu celinaynaa. Waa ballan aan qaadnay, annaguna waan fulinaynaa} (21:104). Kadibna Nabigu ﷺ wuxuu yiri, "Ugu horreeyaha la dhar-xidho maalinta Qiyaamaha waa Ibraahiim. Ogaada, waxaa la keeni doonaa rag ka mid ah ummaddayda, kadibna waxaa loo kaxayn doonaa dhanka bidix (Naarta). Waxaan dhihi doonaa, 'Rabbigayow, kuwani waa asxaabtaydii!' Waxaa la igu dhihi doonaa, 'Adigu ma ogid waxay sameeyeen kadib markaad ka tagtay.' Markaas waxaan dhihi doonaa siduu yiri addoonkii suubbanaa [Nabi Ciise]: {Waxaan ahaa markhaati iyaga korkooda intaan dhex joogay, markaad aniga oofsatayna, Adigu waxaad ahayd ilaaliyahooda} (5:117). Kadibna waxaa la dhihi doonaa, 'Kuwani tan iyo markaad ka tagtay way ku sii socdeen gadaal-noqoshadooda (diin-ka-bixistooda).'"
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Qof walba waxaa la soo bixin doonaa isagoo qaawan oo cago-cad, dabadeedna xisaab ayaa la qaadi doonaa.
Dadka waxaa la soo bixin doonaa sidii markii hore loo abuuray, iyagoo aan gudnayn.
Tani waxay tilmaamaysaa dadka loo kaxeeyo xisaabtooda iyo ciqaabtooda.
Waxay ka leexdeen hanuunka Nebiga ﷺ geeridiisa ka dib, wayna ku sii adkaysteen leexashadaas.
Culimada hore, oo uu ka mid yahay Ibnu Xajar, waxay sharxeen in dadka Maalinta Qiyaame la isu soo ururin doono iyagoo aan haysan hanti adduun iyo maqaam muuqda. In la xuso Ibraahiim inuu yahay qofkii ugu horreeyey ee la huwiyo waxay muujinaysaa sharaftiisa gaarka ah. Muuqaalka dadka la kaxaynayo wuxuu ka digayaa in magaca ummadda ama u dhowaanshaha Nebiga ﷺ aanu ahayn oggolaansho lagu badbaado: waxa go’aamiya waa daacadnimada Alle iyo hanuunkiisa. Hadalka ku saabsan addoonka suubban wuxuu tilmaamayaa Ciise ﷺ, wuxuuna adkaynayaa in Alle si buuxda u ilaaliyo ummadda nebi ka dib marka uu geeriyoodo.
- U diyaar garow xisaabta adigoo maalin kasta dib u eegaya camalkaaga oo toobad keenaya.
- Si adag ugu sugnaaw hanuunka Nebiga ﷺ, xataa marka dadka kale ka leexdaan.
- Ha ku dagmin nasabka ama ka mid ahaanshaha koox; iimaanka iyo camalka wanaagsan waxay u baahan yihiin daryeel joogto ah.
Werintani waxay isla macnaha guud ku dhammaystiraysaa sharaxaadda isu-imaatinka iyo dhacdooyinka Maalinta Qiyaame.
Sahih al-Bukhari · #4627 (Sahih)Werintani waxay la xiriirtaa soo xigashada hadalka Ciise ee ku saabsan markhaatigiisa iyo ilaalinta Alle ee ummaddiisa.
Sahih al-Bukhari · #4476 (Sahih)Xadiiskani wuxuu tilmaamayaa sida mu’miniintu maalintaas isugu imanayaan oo ay u raadinayaan cid u shafeecda.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.