Tafsirka Nabiga ﷺ ee Qur'aanka · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 4757

Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Tafsirka Nabiga ﷺ ee Qur'aanka
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Aisha

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

وَقَالَ أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمَّا ذُكِرَ مِنْ شَأْنِي الَّذِي ذُكِرَ وَمَا عَلِمْتُ بِهِ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيَّ خَطِيبًا، فَتَشَهَّدَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ، ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ أَشِيرُوا عَلَىَّ فِي أُنَاسٍ أَبَنُوا أَهْلِي، وَايْمُ اللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي مِنْ سُوءٍ، وَأَبَنُوهُمْ بِمَنْ وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ مِنْ سُوءٍ قَطُّ، وَلاَ يَدْخُلُ بَيْتِي قَطُّ إِلاَّ وَأَنَا حَاضِرٌ، وَلاَ غِبْتُ فِي سَفَرٍ إِلاَّ غَابَ مَعِي ‏"‏‏.‏ فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ فَقَالَ ائْذَنْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ نَضْرِبَ أَعْنَاقَهُمْ، وَقَامَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي الْخَزْرَجِ، وَكَانَتْ أُمُّ حَسَّانَ بْنِ ثَابِتٍ مِنْ رَهْطِ ذَلِكَ الرَّجُلِ، فَقَالَ كَذَبْتَ، أَمَا وَاللَّهِ، أَنْ لَوْ كَانُوا مِنَ الأَوْسِ مَا أَحْبَبْتَ أَنْ تُضْرَبَ أَعْنَاقُهُمْ‏.‏ حَتَّى كَادَ أَنْ يَكُونَ بَيْنَ الأَوْسِ وَالْخَزْرَجِ شَرٌّ فِي الْمَسْجِدِ، وَمَا عَلِمْتُ فَلَمَّا كَانَ مَسَاءُ ذَلِكَ الْيَوْمِ خَرَجْتُ لِبَعْضِ حَاجَتِي وَمَعِي أُمُّ مِسْطَحٍ‏.‏ فَعَثَرَتْ وَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ‏.‏ فَقُلْتُ أَىْ أُمِّ تَسُبِّينَ ابْنَكِ وَسَكَتَتْ ثُمَّ عَثَرَتِ الثَّانِيَةَ فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ، فَقُلْتُ لَهَا تَسُبِّينَ ابْنَكِ ثُمَّ عَثَرَتِ الثَّالِثَةَ فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ‏.‏ فَانْتَهَرْتُهَا، فَقَالَتْ وَاللَّهِ مَا أَسُبُّهُ إِلاَّ فِيكِ‏.‏ فَقُلْتُ فِي أَىِّ شَأْنِي قَالَتْ فَبَقَرَتْ لِي الْحَدِيثَ فَقُلْتُ وَقَدْ كَانَ هَذَا قَالَتْ نَعَمْ وَاللَّهِ، فَرَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي كَأَنَّ الَّذِي خَرَجْتُ لَهُ لاَ أَجِدُ مِنْهُ قَلِيلاً وَلاَ كَثِيرًا، وَوُعِكْتُ فَقُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرْسِلْنِي إِلَى بَيْتِ أَبِي‏.‏ فَأَرْسَلَ مَعِي الْغُلاَمَ، فَدَخَلْتُ الدَّارَ فَوَجَدْتُ أُمَّ رُومَانَ فِي السُّفْلِ وَأَبَا بَكْرٍ فَوْقَ الْبَيْتِ يَقْرَأُ‏.‏ فَقَالَتْ أُمِّي مَا جَاءَ بِكِ يَا بُنَيَّةُ فَأَخْبَرْتُهَا وَذَكَرْتُ لَهَا الْحَدِيثَ، وَإِذَا هُوَ لَمْ يَبْلُغْ مِنْهَا مِثْلَ مَا بَلَغَ مِنِّي، فَقَالَتْ يَا بُنَيَّةُ خَفِّضِي عَلَيْكِ الشَّأْنَ، فَإِنَّهُ وَاللَّهِ، لَقَلَّمَا كَانَتِ امْرَأَةٌ حَسْنَاءُ عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا، لَهَا ضَرَائِرُ، إِلاَّ حَسَدْنَهَا وَقِيلَ فِيهَا‏.‏ وَإِذَا هُوَ لَمْ يَبْلُغْ مِنْهَا مَا بَلَغَ مِنِّي، قُلْتُ وَقَدْ عَلِمَ بِهِ أَبِي قَالَتْ نَعَمْ‏.‏ قُلْتُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ نَعَمْ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاسْتَعْبَرْتُ وَبَكَيْتُ، فَسَمِعَ أَبُو بَكْرٍ صَوْتِي وَهْوَ فَوْقَ الْبَيْتِ يَقْرَأُ، فَنَزَلَ فَقَالَ لأُمِّي مَا شَأْنُهَا قَالَتْ بَلَغَهَا الَّذِي ذُكِرَ مِنْ شَأْنِهَا‏.‏ فَفَاضَتْ عَيْنَاهُ، قَالَ أَقْسَمْتُ عَلَيْكِ أَىْ بُنَيَّةُ إِلاَّ رَجَعْتِ إِلَى بَيْتِكِ، فَرَجَعْتُ وَلَقَدْ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْتِي، فَسَأَلَ عَنِّي خَادِمَتِي فَقَالَتْ لاَ وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَيْهَا عَيْبًا إِلاَّ أَنَّهَا كَانَتْ تَرْقُدُ حَتَّى تَدْخُلَ الشَّاةُ فَتَأْكُلَ خَمِيرَهَا أَوْ عَجِينَهَا‏.‏ وَانْتَهَرَهَا بَعْضُ أَصْحَابِهِ فَقَالَ اصْدُقِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَسْقَطُوا لَهَا بِهِ فَقَالَتْ سُبْحَانَ اللَّهِ، وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَيْهَا إِلاَّ مَا يَعْلَمُ الصَّائِغُ عَلَى تِبْرِ الذَّهَبِ الأَحْمَرِ‏.‏ وَبَلَغَ الأَمْرُ إِلَى ذَلِكَ الرَّجُلِ الَّذِي قِيلَ لَهُ، فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَاللَّهِ مَا كَشَفْتُ كَنَفَ أُنْثَى قَطُّ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُتِلَ شَهِيدًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ‏.‏ قَالَتْ وَأَصْبَحَ أَبَوَاىَ عِنْدِي، فَلَمْ يَزَالاَ حَتَّى دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ صَلَّى الْعَصْرَ، ثُمَّ دَخَلَ وَقَدِ اكْتَنَفَنِي أَبَوَاىَ عَنْ يَمِينِي وَعَنْ شِمَالِي، فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ يَا عَائِشَةُ، إِنْ كُنْتِ قَارَفْتِ سُوءًا أَوْ ظَلَمْتِ، فَتُوبِي إِلَى اللَّهِ، فَإِنَّ اللَّهَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ مِنْ عِبَادِهِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ وَقَدْ جَاءَتِ امْرَأَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَهْىَ جَالِسَةٌ بِالْبَابِ فَقُلْتُ أَلاَ تَسْتَحِي مِنْ هَذِهِ الْمَرْأَةِ أَنْ تَذْكُرَ شَيْئًا‏.‏ فَوَعَظَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَالْتَفَتُّ إِلَى أَبِي فَقُلْتُ أَجِبْهُ‏.‏ قَالَ فَمَاذَا أَقُولُ فَالْتَفَتُّ إِلَى أُمِّي فَقُلْتُ أَجِيبِيهِ‏.‏ فَقَالَتْ أَقُولُ مَاذَا فَلَمَّا لَمْ يُجِيبَاهُ تَشَهَّدْتُ فَحَمِدْتُ اللَّهَ وَأَثْنَيْتُ عَلَيْهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ، ثُمَّ قُلْتُ أَمَّا بَعْدُ فَوَاللَّهِ لَئِنْ قُلْتُ لَكُمْ إِنِّي لَمْ أَفْعَلْ‏.‏ وَاللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ يَشْهَدُ إِنِّي لَصَادِقَةٌ، مَا ذَاكَ بِنَافِعِي عِنْدَكُمْ، لَقَدْ تَكَلَّمْتُمْ بِهِ وَأُشْرِبَتْهُ قُلُوبُكُمْ، وَإِنْ قُلْتُ إِنِّي فَعَلْتُ‏.‏ وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي لَمْ أَفْعَلْ، لَتَقُولُنَّ قَدْ بَاءَتْ بِهِ عَلَى نَفْسِهَا، وَإِنِّي وَاللَّهِ مَا أَجِدُ لِي وَلَكُمْ مَثَلاً ـ وَالْتَمَسْتُ اسْمَ يَعْقُوبَ فَلَمْ أَقْدِرْ عَلَيْهِ ـ إِلاَّ أَبَا يُوسُفَ حِينَ قَالَ ‏{‏فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا تَصِفُونَ‏}‏ وَأُنْزِلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ سَاعَتِهِ فَسَكَتْنَا، فَرُفِعَ عَنْهُ وَإِنِّي لأَتَبَيَّنُ السُّرُورَ فِي وَجْهِهِ وَهْوَ يَمْسَحُ جَبِينَهُ وَيَقُولُ ‏"‏ أَبْشِرِي يَا عَائِشَةُ، فَقَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ بَرَاءَتَكِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ وَكُنْتُ أَشَدَّ مَا كُنْتُ غَضَبًا فَقَالَ لِي أَبَوَاىَ قُومِي إِلَيْهِ‏.‏ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لاَ أَقُومُ إِلَيْهِ، وَلاَ أَحْمَدُهُ وَلاَ أَحْمَدُكُمَا، وَلَكِنْ أَحْمَدُ اللَّهَ الَّذِي أَنْزَلَ بَرَاءَتِي، لَقَدْ سَمِعْتُمُوهُ، فَمَا أَنْكَرْتُمُوهُ وَلاَ غَيَّرْتُمُوهُ، وَكَانَتْ عَائِشَةُ تَقُولُ أَمَّا زَيْنَبُ ابْنَةُ جَحْشٍ فَعَصَمَهَا اللَّهُ بِدِينِهَا، فَلَمْ تَقُلْ إِلاَّ خَيْرًا، وَأَمَّا أُخْتُهَا حَمْنَةُ فَهَلَكَتْ فِيمَنْ هَلَكَ، وَكَانَ الَّذِي يَتَكَلَّمُ فِيهِ مِسْطَحٌ وَحَسَّانُ بْنُ ثَابِتٍ وَالْمُنَافِقُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ، وَهْوَ الَّذِي كَانَ يَسْتَوْشِيهِ وَيَجْمَعُهُ، وَهْوَ الَّذِي تَوَلَّى كِبْرَهُ مِنْهُمْ هُوَ وَحَمْنَةُ قَالَتْ فَحَلَفَ أَبُو بَكْرٍ أَنْ لاَ يَنْفَعَ مِسْطَحًا بِنَافِعَةٍ أَبَدًا، فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏وَلاَ يَأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنْكُمْ‏}‏ إِلَى آخِرِ الآيَةِ يَعْنِي أَبَا بَكْرٍ vوَالسَّعَةِ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي الْقُرْبَى وَالْمَسَاكِينَ‏}‏ ـ يَعْنِي مِسْطَحًا ـ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏أَلاَ تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ‏}‏ حَتَّى قَالَ أَبُو بَكْرٍ بَلَى وَاللَّهِ يَا رَبَّنَا إِنَّا لَنُحِبُّ أَنْ تَغْفِرَ لَنَا، وَعَادَ لَهُ بِمَا كَانَ يَصْنَعُ‏.‏

Tarjumaad

Abuu Usaamah wuxuu ka weriyey Hishaam bin Curwah, oo yiri: Aabbahay baa ii warramay, oo ka weriyey Caasha, oo tiri: Markii la sheegay arrinkaygii la sheegay anigoon ogayn, Rasuulka Alle ﷺ wuxuu u istaagay khudbad dadka hortooda. Wuxuu akhriyey Tashahhudka, kadibna wuxuu ammaanay oo weyneeyey Alle sida uu mudan yahay, dabadeedna wuxuu yiri:

"Amma bacda: Dadkow, igula taliya dadka been-abuurka ka sameeyey xaaskayga. Wallaahi, wax xumaan ah kuma ogi iyada. Wallaahi, waxay ku eedeeyeen nin aanan weligey wax xumaan ah ku ogayn, mana soo geli jirin gurigayga anigoon joogin mooyaane, mar kasta oo aan safro isna wuu ila socon jiray." Sacad bin Mucadh baa istaagay oo yiri: "Rasuulka Allow ﷺ, ii ogolow inaan qoorta ka gooyo." Kadib nin reer Khazraj ah, oo hooyadii Xasan bin Thaabit ay qaraabo la ahayd, baa istaagay oo yiri: "Been baad sheegtay! Wallaahi, hadday reer Aws ahaan lahaayeen ma jeclaysateen in qoortooda la gooyo." Waxaa sigtay in shar ka dhex dhaco Aws iyo Khazraj masjidka dhexdiisa, aniguna taas ma ogayn. Habeenkii maalintaas, waxaan u baxay baahi gaar ah, waxaana ila socotay Ummu Misdux. Way turunturootay oo tiri: "Misdux ha hooggo!" Waxaan ku iri: "Hooyo, maxaad wiilkaaga u caayaysaa?" Way aamustay, markale bay turunturootay oo tiri: "Misdux ha hooggo!" Waxaan ku iri: "Maxaad wiilkaaga u caayaysaa?" Markii saddexaad bay turunturootay oo tiri: "Misdux ha hooggo!" Waan canaantay, markaasay tiri: "Wallaahi, uma caayo isaga dartiis mooyaane." Waxaan weydiiyey: "Arrinkeegeygee?" Markaasay ii faahfaahisay warkii oo dhan. Waxaan iri: "Ma run baa inay tani dhacday?" Waxay tiri: "Haa, Wallaahi." Gurigaygaan ku soo laabtay anigoo yaaban oo murugeysan, mana garanaynin waxaan u baxay. Waan bukooday, waxaana ku iri Rasuulka Alle ﷺ: "Ii dir guriga aabbahay." Wuxuu ila soo diray addoon. Markaan guriga galay, waxaan hoos ka helay Ummu Rumaan, halka Abuu Bakar uu sare u fuulay oo Qur'aan akhrinayey. Hooyaday baa i weydiisay: "Maxaa ku keenay, gabadhaydiyey?" Waan u warramay, laakiin iyadu uma dareemin sida aan u dareemay. Waxay tiri: "Gabadhaydiyey, isdeji, waayo naag qurux badan oo ninkeedu jecel yahay oo leh dumar kale, way ka masayraan oo xumaan baa laga sheegaa." Laakiin iyadu uma dareemin warka sidii aan u dareemay. Waxaan weydiiyey: "Aabbahay ma ogyahay?" Waxay tiri: "Haa." Waxaan weydiiyey: "Rasuulka Alle ﷺse?" Waxay tiri: "Haa, Rasuulka Alle ﷺ wuu ogyahay." Indhahayga ayaa ilmaysay, waanan ooyay. Abuu Bakar oo sare ku jira ayaa codkayga maqlay, wuuna soo degay oo hooyaday weydiiyey: "Maxaa ku dhacay?" Waxay tiri: "Waxay maqashay wixii laga sheegay." Abuu Bakar indhihiisa ayaa ilmaysay, wuxuuna yiri: "Waxaan kugu dhaariyey Alle, gabadhaydiyey, ku laabo gurigaaga." Waan ku laabtay, Rasuulka Alle ﷺna wuu yimid gurigayga, wuxuuna wax iga weydiiyey adeegtadayda. Adeegtadu waxay tiri: "Wallaahi, wax ceeb ah kuma ogi iyada, marka laga reebo inay seexato oo idaha ay galaan guriga oo cunaan burka ama caajinka." Qaar ka mid ah asxaabta ayaa canaantay oo ku yiri: "Runta u sheeg Rasuulka Alle ﷺ." Markii loo sheegay arrinka, waxay tiri: "SubxaanAllaah! Wallaahi, wax xumaan ah kuma ogi iyada, sida dahablaha u yaqaanno dahabka cas ee saafiga ah." Warku wuxuu gaaray ninkii lagu eedeeyey, wuxuuna yiri: "SubxaanAllaah! Wallaahi, weligey ma qaawinin xubinta taranka naag." Caasha waxay tiri: Ninkaas wuxuu ku shahiiday jidka Alle. Subaxdii xigtay, labadayda waalid bay ii yimaadeen, wayna ila joogeen ilaa Rasuulka Alle ﷺ uu yimid salaadda Casir kadib. Wuxuu soo galay iyadoo waalidkay ay fadhiyaan midigta iyo bidixdayda. Wuxuu ammaanay Alle, dabadeedna wuxuu yiri: "Amma bacda, Caashow! Haddaad xumaan samaysay ama dulmi gashay, u towbad keen Alle, waayo Alle wuxuu aqbalaa towbada addoomadiisa." Haweeney reer Ansaar ah ayaa albaabka fadhiday. Waxaan iri (Nabiga ﷺ): "Miyaadan ka xishoonaynin inaad haweeneydan horteeda waxaas ku sheegto?" Rasuulka Alle ﷺ wuu waaniyey, markaasaan u jeestay aabbahay oo ku iri: "U jawaab." Wuxuu yiri: "Maxaan dhahaa?" Markaasaan u jeestay hooyaday oo ku iri: "U jawaab." Waxay tiri: "Maxaan dhahaa?" Markay jawaabi waayeen, waxaan akhriyey Tashahhudka, ammaanay Alle, dabadeedna waxaan iri: "Amma bacda, Wallaahi, haddaan idin dhaho ma samayn, Alle ayaana markhaati ka yahay inaan run sheegayo, taasi idiinma anfacayso, waayo waad ka hadasheen oo qalbiyadiinnu way qaateen. Haddaan dhaho waan sameeyey, Alle ogsoon yahay inaan samayn, waxaad dhihi doontaan: 'Way qiratay.' Wallaahi, tusaale igu habboon aniga iyo idinkaba ma helin – waxaan raadiyey magaca Yacquub waanse kari waayey – aan ka ahayn aabbihii Yuusuf markuu yiri: {Sabir wanaagsan [baa fiican], Allaana baa laga kaalmaystaa waxaad sheegaysaan.} Isla markiiba waxaa ku degay wahyi Rasuulka Alle ﷺ, waana aamusnay. Markuu wahyigu dhammaaday, waxaan wejigiisa ka arkay farxad isagoo tiraya dhididka wejigiisa oo leh: "Bishaareyso, Caashow! Alle wuxuu soo dejiyey baraa'adaada (dambi la'aantaada)." Markaas aad baan u carooday. Waalidkay waxay igu yiraahdeen: "U istaag xaggiisa." Waxaan iri: "Wallaahi, uma istaagayo isaga, mana ammaanayo isaga ama idinka, laakiin waxaan ammaanayaa Allihii soo dejiyey baraa'adayda. Waad maqasheen warkan, mana diidin mana beddelin." Caasha waxay oran jirtay: Zaynab binti Jaxsh, Alle wuxuu ku ilaaliyey diinteeda, mana dhihin wax aan wanaag ahayn. Laakiin walaasheed Xamnaa way halaagsantay kuwii halaagsamay dhexdooda. Kuwii xumaanta iga sheegay waxay ahaayeen Misdux, Xasan bin Thaabit, iyo munaafiq Cabdullaahi bin Ubayy, kaasoo ahaa kii faafinayey oo ururinayey warka, isaga iyo Xamnaana ugu weynaa. Abuu Bakar wuxuu ku dhaartay inuusan weligiis waxba u tari doonin Misdux. Markaas Alle wuxuu soo dejiyey aayadda: {Kuwa fadliga leh oo idinka mid ah yay ku dhaaran inaysan siin...} ilaa dhamaadka aayadda – oo loola jeedo Abuu Bakar – {iyo qaraabada iyo masaakiinta} – oo loola jeedo Misdux – ilaa qowlkiisa: {Miyaad jeclayn lahaydeen in Alle idin dambi dhaafo? Allena waa Dambi Dhaafe, Naxariiste.} Markaas Abuu Bakar wuxuu yiri: "Haa, Wallaahi, Rabbiyow! Waxaan jecelnahay inaad noo dambi dhaafto." Wuxuuna dib u bilaabay bixintii uu siin jiray Misdux.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Dembigii Caa’isha waa la muujiyey inaanay waxba galabsan; Abuu Bakrna markaas ayuu dib u bilaabay taageeradii uu siin jiray Mistax.

Asalka iyo sababta

Werintani waxay ka warramaysaa eedda been-abuurka ah ee Caa’isha loo jeediyey iyo in waxyi ku caddaystay inaanay waxba galabsan, suuradda An-Nuur 24:11–22. Ka dib markii la soo dejiyey aayadda 24:22, Abuu Bakr wuxuu dib u bilaabay caawinta Mistax.

Erayada adag oo la sharxay
Al-Ifk

Eedda been-abuurka ah ee Caa’isha loo jeediyey, taas oo Allaah Qur’aanka ku muujiyey inay been tahay.

Tashahhud

Markhaatiga iimaanka oo inta badan lagu akhriyo bilowga khudbad rasmi ah.

Samirku waa habboon yahay

Waxay tilmaamaysaa hadalkii Yacquub: in la samro oo Allaah gargaar la weydiisto marka la wajaho eedayn xanuun badan.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay arrintan ka fahmeen inaan eedaha sumcadda qofka dhaawacaya la faafin karin caddayn la’aan, iyo in bulshadu wararka xanta ah hubiso halkii ay sii gudbin lahayd. Nebigu ﷺ wuxuu la tashaday saxaabadiisa, wuxuuna raadiyey markhaatiyo ka mid ah dadka Caa’isha yaqaanay; ugu dambayntiina waxyi ayaa xaqiijiyey inaanay waxba galabsan. Qaybta Abuu Bakr waxay muujinaysaa in cafiska iyo sii wadidda caawinta qof baahan ay habboon yihiin, xitaa haddii qofkaasi si daran kuu dhaawacay. Afarta madhab ee sunniga ahi, iyagoo ka duulaya xeerarka Qur’aanka ee ku saabsan dacaayadda, waxay aqoonsan yihiin muhiimadda caddaynta iyo cawaaqibta culus ee ka dhalata eedayn sino oo aan sal lahayn.

Casharrada maanta
  1. Ha sii faafin eedayn ilaa aad xaqiiqooyinka si taxaddar leh u hubiso.
  2. Qofka dacaayaddu bartilmaameedsatay ku taageer hadal deggan iyo markhaati daacad ah.
  3. Ha u oggolaan ciilku inuu kaa joojiyo caawinta xaqa ah si joogto ah; Abuu Bakr wuxuu dib u bilaabay taageeradiisii ka dib markii la soo dejiyey aayadda cafiska.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.