Sahih al-Bukhari, xadiiska 4774
Waxaa weriyey Abdullah ibn Masud. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Masud
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ، وَالأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ بَيْنَمَا رَجُلٌ يُحَدِّثُ فِي كِنْدَةَ فَقَالَ يَجِيءُ دُخَانٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَأْخُذُ بِأَسْمَاعِ الْمُنَافِقِينَ وَأَبْصَارِهِمْ، يَأْخُذُ الْمُؤْمِنَ كَهَيْئَةِ الزُّكَامِ. فَفَزِعْنَا، فَأَتَيْتُ ابْنَ مَسْعُودٍ، وَكَانَ مُتَّكِئًا، فَغَضِبَ فَجَلَسَ فَقَالَ مَنْ عَلِمَ فَلْيَقُلْ، وَمَنْ لَمْ يَعْلَمْ فَلْيَقُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ. فَإِنَّ مِنَ الْعِلْمِ أَنْ يَقُولَ لِمَا لاَ يَعْلَمُ لاَ أَعْلَمُ. فَإِنَّ اللَّهَ قَالَ لِنَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم {قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ} وَإِنَّ قُرَيْشًا أَبْطَئُوا عَنِ الإِسْلاَمِ فَدَعَا عَلَيْهِمِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " اللَّهُمَّ أَعِنِّي عَلَيْهِمْ بِسَبْعٍ كَسَبْعِ يُوسُفَ، فَأَخَذَتْهُمْ سَنَةٌ حَتَّى هَلَكُوا فِيهَا، وَأَكَلُوا الْمَيْتَةَ وَالْعِظَامَ وَيَرَى الرَّجُلُ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ كَهَيْئَةِ الدُّخَانِ "، فَجَاءَهُ أَبُو سُفْيَانَ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ جِئْتَ تَأْمُرُنَا بِصِلَةِ الرَّحِمِ، وَإِنَّ قَوْمَكَ قَدْ هَلَكُوا فَادْعُ اللَّهَ، فَقَرَأَ {فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ} إِلَى قَوْلِهِ {عَائِدُونَ} أَفَيُكْشَفُ عَنْهُمْ عَذَابُ الآخِرَةِ إِذَا جَاءَ ثُمَّ عَادُوا إِلَى كُفْرِهِمْ فَذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى {يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى} يَوْمَ بَدْرٍ وَلِزَامًا يَوْمَ بَدْرٍ {الم * غُلِبَتِ الرُّومُ} إِلَى {سَيَغْلِبُونَ} وَالرُّومُ قَدْ مَضَى.
Masruq wuxuu yiri: Nin baa khudbad ka jeedinayey qabiilka Kinda, markaasuu yiri:
"Maalinta Qiyaamaha waxaa iman doona qiic kaas oo dhegaha iyo indhaha ka qaadi doona munaafiqiinta, mu'minkana wuxuu ku noqon doonaa sida hargab oo kale." Markaasaan argagaxnay, waxaana u imid Ibn Mascuud isagoo fadhiya, wuuna xanaaqay oo toos u fariistay, dabadeedna wuxuu yiri: "Qofkii wax og ha sheego, kii aan ogeynna ha yiraahdo 'Allaah baa og'. Waayo, cilmiga waxaa ka mid ah in qofku yiraahdo 'ma ogi' markaanu garanayn. Allaah wuxuu Nabigiisa ﷺ ku yiri: {Dheh: Idinka weydiisan maayo ajar, mana ihi kuwa iska dhigdhiga}. Qureysh way daahiyeen Islaamnimada, markaasuu Nabigu ﷺ u duceeyey isagoo leh: 'Allow igu caawi iyaga toddobo sano oo abaar ah sida tii Yuusuf.' Markaasaa waxaa ku dhacday abaartii oo aad u darneyd ilaa ay ku halaagsameen, cuneenna meydadka iyo lafaha. Darajada darteed ayay cirka iyo dhulka dhexdooda ka arkayeen wax qiic u eg. Abuu Sufyaan baa u yimid oo yiri: 'Muxammadow, waxaad na faraysay xiriirinta qaraabada, haddana tolkaa waa baaba'aye Allaah u bari.' Dabadeed Ibn Mascuud wuxuu akhriyey: {Sug maalinta samadu keenayso qiic cad... laakiinse waad soo noqon doontaan!} Ibn Mascuud wuxuu raaciyey: Waa laga qaaday cadaabkii, laakiin gaalnimadoodii bay ku noqdeen. Sidaas daraadeed Allaah wuxuu yiri: {Maalinta aan qabanayno qabashada weyn.} Taasi waa Maalintii Badar. Hadalka Allaah ee {Alif-Laam-Miim. Roomaanku waa laga adkaaday, laakiin guushooda kadib way guuleysan doonaan} waxay tilmaamaysaa in guuldarradii Roomaanka ay hore u dhacday.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Ibn Masʿud wuxuu ina barayaa in si daacad ah loo yiraahdo ‘ma garanayo’ ay tahay cilmi.
Masruuq wuxuu sheegay in khudbad-jeediye ku sugan Kinda uu bixiyey fasiraad ku saabsan qiiqa Maalinta Qiyaame. Ibn Masʿud wuu ka hor yimid fasiraaddaas, wuxuuna aayadaha qiiqa ku xidhay macluushii ku dhacday Quraysh iyo dhacdooyinkii Badr.
Qabiil Carbeed; Masruuq halkaas ayuu ka maqlay khudbadda qiiqa ku saabsan.
Calaamad lagu xusay Suuradda Ad-Dukhaan; Ibn Masʿud halkan wuxuu ku fasiray muuqaal qiiq u eg oo dhacay intii lagu jiray macluushii Quraysh.
Cadaab daran; Ibn Masʿud aayaddan wuxuu ku fasiray inay tilmaamayso Dagaalkii Badr.
Ibn Masʿud wuxuu adkaynayaa in qofku gudbiyo aqoonta uu hayo, balse haddii aanu aqoon u lahayn uu si daacad ah u yiraahdo ma garanayo. Fasiraadda Qur’aanku waxay u baahan tahay taxaddar iyo aqoon ku saabsan duruufaha. Fasiraaddiisu waxay aayadaha qiiqa ku xidhaysaa macluushii Quraysh, qabsashada weynna Badr; culimadu sidoo kale waxay ka doodaan werinno kale oo ku saabsan qiiqa, waxayna wada qiimeeyaan marka ay aayadaha fasirayaan.
- Haddii lagu weydiiyo wax aanad garanayn, si daacad ah u dheh: ‘Alle ayaa og; anigu ma garanayo.’
- Hubi isha iyo duruufaha ka hor intaadan gudbin fasiraad aayad Qur’aan ah.
- Aqoonta si taxaddar leh u gudbi, oo kala caddee waxa qoraalku sheegayo iyo waxa ah aragtidaada gaarka ah.
Werintani waxay sidoo kale xusaysaa ducadii Nebiga ﷺ ee ahayd in la helo toddoba sano oo macaluul ah, sida sannadihii Yuusuf, taas oo la jaanqaadaysa fasiraadda taariikheed ee qiiqa.
Sahih al-Bukhari · #4776 (Sahih)Xadiiskani sidoo kale wuxuu ku jiraa kitaabka tafsiirka, wuxuuna xambaarsan yahay werin uu Ibn Masʿud kaga hadlayo fasiraadda aayad Qur’aan ah.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.