Sahih al-Bukhari, xadiiska 4948
Waxaa weriyey Ali ibn Abi Talib. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Uthman ibn Abu Shaybawuxuu u sheegay al‑Bukhariعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ
- 2Jarirجَرِيرٌ
- 3Mansurمَنْصُورٍ
- 4Sa'd ibn Ubaydaسَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ
- 5Abu Abd ar‑Rahman as‑Sulamiأَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ
- 6Aliعَلِيٍّ
- 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنْ عَلِيٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنَّا فِي جَنَازَةٍ فِي بَقِيعِ الْغَرْقَدِ، فَأَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَعَدَ وَقَعَدْنَا حَوْلَهُ، وَمَعَهُ مِخْصَرَةٌ فَنَكَّسَ، فَجَعَلَ يَنْكُتُ بِمِخْصَرَتِهِ ثُمَّ قَالَ " مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ وَمَا مِنْ نَفْسٍ مَنْفُوسَةٍ إِلاَّ كُتِبَ مَكَانُهَا مِنَ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ، وَإِلاَّ قَدْ كُتِبَتْ شَقِيَّةً أَوْ سَعِيدَةً ". قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلاَ نَتَّكِلُ عَلَى كِتَابِنَا وَنَدَعُ الْعَمَلَ فَمَنْ كَانَ مِنَّا مِنْ أَهْلِ السَّعَادَةِ فَسَيَصِيرُ إِلَى أَهْلِ السَّعَادَةِ، وَمَنْ كَانَ مِنَّا مِنْ أَهْلِ الشَّقَاءِ فَسَيَصِيرُ إِلَى عَمَلِ أَهْلِ الشَّقَاوَةِ. قَالَ " أَمَّا أَهْلُ السَّعَادَةِ فَيُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ السَّعَادَةِ وَأَمَّا أَهْلُ الشَّقَاوَةِ فَيُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ الشَّقَاءِ ". ثُمَّ قَرَأَ {فَأَمَّا مَنْ أَعْطَى وَاتَّقَى * وَصَدَّقَ بِالْحُسْنَى} الآيَةَ.
Waxaa nooga warramay Cuthmaan bin Abii Shaybah, waxaa nooga warramay Jariir, oo ka weriyey Mansuur, oo ka weriyey Sacad bin Cubaydah, oo ka weriyey Abuu Cabdirraxmaan As-Sulami, oo ka weriyey Cali — raḍiya Allāhu canhu — wuxuu yiri: Annagoo ku sugan janaaso meesha la yiraahdo Baqiic Al-Qarqad, ayaa Rasuulka Allah ﷺ noo yimid oo fariistay, annaguna waan ku hareernay. Wuxuu sitay ul yar, markaasuu madaxa hoos u dhigay oo carrada ku xagxagtay ulasha. Kadibna wuxuu yiri:
"Midkiinna ma jiro, naf la abuurayna ma jirto, aan laga qorin meelkeeda Jannada ama Naarta, iyo inay tahay mid liibaanaysa ama mid shaqaysa." Nin baa yiri: "Rasuulkii Allow ﷺ! Miyaannan isku hallayn waxa naloo qoray oo aan ka tagno camalka? Waayo, kii liibaan loo qoray wuxuu gaari doonaa dadka liibaanay, kii shaqana loo qorayna wuxuu samayn doonaa camalka dadka shaqeeya." Nabi ﷺ wuxuu yiri: "Dadka liibaanta loo qoray waxaa loo fududeeyaa camalka dadka liibaanay, dadka shaqadana loo qoray waxaa loo fududeeyaa camalka dadka shaqeeya." Kadibna wuxuu akhriyey aayadda: {Kii bixiya oo Alle ka cabsada * Oo rumeeya wanaagga}.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Qaddarka Alle ma baabi’iyo mas’uuliyadda qofka ee camalka wanaagsan.
Qabuuraha Madiina oo Nebiga ﷺ iyo asxaabtiisu isugu yimaadeen munaasabad aaska ah.
Cilmiga iyo qorista Alle ee waxa dhaca; tani ma tirtirayso doorashada iyo mas’uuliyadda qofka ee camalkiisa.
Wanaagga uu Alle ballanqaaday; fasiraaddan waxaa lala xiriiriyey abaalmarinta iyo Jannada.
Culimadii hore waxay sharxaan in xadiisku xaqiijinayo qaddarka Alle ee wax walba koobaya iyo waajibka ah in camal la sameeyo. Qorista qaddarku sabab uma aha in camalka wanaagsan laga tago: dadku way doortaan oo camal bay sameeyaan, halka Alle jidkooda og yahay una fududeeyo. Akhrinta Suurat Al-Layl waxay caddaynaysaa in wax bixinta, Alle ka cabsiga iyo rumaynta ballanka abaalmarinta ugu wanaagsan ay yihiin astaamaha jidka liibaanta. Afarta madhhab ee Sunniga ahi waxay aqbalaan mabda’gan iimaanka qaddarka iyo mas’uuliyadda qofka.
- Hubanti la’aanta mustaqbalku yaanay kaa reebin salaadda, toobadda iyo camalka wanaagsan.
- Maanta wax bixi adigoo raadinaya raalli ahaanshaha Alle, kuna tababar deeqsinimada.
- Alle weydiiso hanuun iyo adkaysi, adiguna mas’uuliyad iska saar doorashooyinkaaga.
Xadiiskan saxiixa ahi sidoo kale wuxuu ka hadlayaa qaddarka iyo su’aasha ah in camal la sameeyo.
Sahih al-Bukhari · #4947 (Sahih)Werintan kale ee Cali laga weriyey waxay sidoo kale ka hadlaysaa qorista aayaha qofka iyo muhiimadda camalka.
40 Hadith van an-Nawawi · #4 (Sahih)Xadiiskan saxiixa ahi wuxuu qeexayaa qorista nolosha qofka, wuxuuna bixiyaa macne dheeraad ah oo ku saabsan iimaanka qaddarka.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.