Guurka iyo Arooska · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 5191

Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Guurka iyo Arooska
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي ثَوْرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَمْ أَزَلْ حَرِيصًا أَنْ أَسْأَلَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ عَنِ الْمَرْأَتَيْنِ مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم اللَّتَيْنِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا‏}‏ حَتَّى حَجَّ وَحَجَجْتُ مَعَهُ، وَعَدَلَ وَعَدَلْتُ مَعَهُ بِإِدَاوَةٍ، فَتَبَرَّزَ، ثُمَّ جَاءَ فَسَكَبْتُ عَلَى يَدَيْهِ مِنْهَا فَتَوَضَّأَ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَنِ الْمَرْأَتَانِ مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم اللَّتَانِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا‏}‏ قَالَ وَاعَجَبًا لَكَ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ، هُمَا عَائِشَةُ وَحَفْصَةُ‏.‏ ثُمَّ اسْتَقْبَلَ عُمَرُ الْحَدِيثَ يَسُوقُهُ قَالَ كُنْتُ أَنَا وَجَارٌ لِي مِنَ الأَنْصَارِ فِي بَنِي أُمَيَّةَ بْنِ زَيْدٍ، وَهُمْ مِنْ عَوَالِي الْمَدِينَةِ، وَكُنَّا نَتَنَاوَبُ النُّزُولَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَيَنْزِلُ يَوْمًا وَأَنْزِلُ يَوْمًا، فَإِذَا نَزَلْتُ جِئْتُهُ بِمَا حَدَثَ مِنْ خَبَرِ ذَلِكَ الْيَوْمِ مِنَ الْوَحْىِ أَوْ غَيْرِهِ، وَإِذَا نَزَلَ فَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ، وَكُنَّا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ نَغْلِبُ النِّسَاءَ، فَلَمَّا قَدِمْنَا عَلَى الأَنْصَارِ إِذَا قَوْمٌ تَغْلِبُهُمْ نِسَاؤُهُمْ، فَطَفِقَ نِسَاؤُنَا يَأْخُذْنَ مِنْ أَدَبِ نِسَاءِ الأَنْصَارِ، فَصَخِبْتُ عَلَى امْرَأَتِي فَرَاجَعَتْنِي فَأَنْكَرْتُ أَنْ تُرَاجِعَنِي قَالَتْ وَلِمَ تُنْكِرُ أَنْ أُرَاجِعَكَ فَوَاللَّهِ إِنَّ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم لَيُرَاجِعْنَهُ، وَإِنَّ إِحْدَاهُنَّ لَتَهْجُرُهُ الْيَوْمَ حَتَّى اللَّيْلِ‏.‏ فَأَفْزَعَنِي ذَلِكَ وَقُلْتُ لَهَا وَقَدْ خَابَ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ مِنْهُنَّ‏.‏ ثُمَّ جَمَعْتُ عَلَىَّ ثِيَابِي فَنَزَلْتُ فَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ فَقُلْتُ لَهَا أَىْ حَفْصَةُ أَتُغَاضِبُ إِحْدَاكُنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم الْيَوْمَ حَتَّى اللَّيْلِ قَالَتْ نَعَمْ‏.‏ فَقُلْتُ قَدْ خِبْتِ وَخَسِرْتِ، أَفَتَأْمَنِينَ أَنْ يَغْضَبَ اللَّهُ لِغَضَبِ رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم فَتَهْلِكِي لاَ تَسْتَكْثِرِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَلاَ تُرَاجِعِيهِ فِي شَىْءٍ، وَلاَ تَهْجُرِيهِ، وَسَلِينِي مَا بَدَا لَكِ، وَلاَ يَغُرَّنَّكِ أَنْ كَانَتْ جَارَتُكِ أَوْضَأَ مِنْكِ، وَأَحَبَّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ـ يُرِيدُ عَائِشَةَ ـ قَالَ عُمَرُ وَكُنَّا قَدْ تَحَدَّثْنَا أَنَّ غَسَّانَ تُنْعِلُ الْخَيْلَ لِغَزْوِنَا، فَنَزَلَ صَاحِبِي الأَنْصَارِيُّ يَوْمَ نَوْبَتِهِ، فَرَجَعَ إِلَيْنَا عِشَاءً فَضَرَبَ بَابِي ضَرْبًا شَدِيدًا وَقَالَ أَثَمَّ هُوَ فَفَزِعْتُ فَخَرَجْتُ إِلَيْهِ، فَقَالَ قَدْ حَدَثَ الْيَوْمَ أَمْرٌ عَظِيمٌ‏.‏ قُلْتُ مَا هُوَ، أَجَاءَ غَسَّانُ قَالَ لاَ بَلْ أَعْظَمُ مِنْ ذَلِكَ وَأَهْوَلُ، طَلَّقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم نِسَاءَهُ‏.‏ فَقُلْتُ خَابَتْ حَفْصَةُ وَخَسِرَتْ، قَدْ كُنْتُ أَظُنُّ هَذَا يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ، فَجَمَعْتُ عَلَىَّ ثِيَابِي فَصَلَّيْتُ صَلاَةَ الْفَجْرِ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَدَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَشْرُبَةً لَهُ، فَاعْتَزَلَ فِيهَا، وَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ فَإِذَا هِيَ تَبْكِي فَقُلْتُ مَا يُبْكِيكِ أَلَمْ أَكُنْ حَذَّرْتُكِ هَذَا أَطَلَّقَكُنَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ لاَ أَدْرِي هَا هُوَ ذَا مُعْتَزِلٌ فِي الْمَشْرُبَةِ‏.‏ فَخَرَجْتُ فَجِئْتُ إِلَى الْمِنْبَرِ فَإِذَا حَوْلَهُ رَهْطٌ يَبْكِي بَعْضُهُمْ، فَجَلَسْتُ مَعَهُمْ قَلِيلاً ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَجِدُ، فَجِئْتُ الْمَشْرُبَةَ الَّتِي فِيهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لِغُلاَمٍ لَهُ أَسْوَدَ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ‏.‏ فَدَخَلَ الْغُلاَمُ فَكَلَّمَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ رَجَعَ فَقَالَ كَلَّمْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَذَكَرْتُكَ لَهُ، فَصَمَتَ‏.‏ فَانْصَرَفْتُ حَتَّى جَلَسْتُ مَعَ الرَّهْطِ الَّذِينَ عِنْدَ الْمِنْبَرِ، ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَجِدُ فَجِئْتُ فَقُلْتُ لِلْغُلاَمِ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ‏.‏ فَدَخَلَ ثُمَّ رَجَعَ فَقَالَ قَدْ ذَكَرْتُكَ لَهُ فَصَمَتَ‏.‏ فَرَجَعْتُ فَجَلَسْتُ مَعَ الرَّهْطِ الَّذِينَ عِنْدَ الْمِنْبَرِ، ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَجِدُ فَجِئْتُ الْغُلاَمَ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ‏.‏ فَدَخَلَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَىَّ فَقَالَ قَدْ ذَكَرْتُكَ لَهُ فَصَمَتَ‏.‏ فَلَمَّا وَلَّيْتُ مُنْصَرِفًا ـ قَالَ ـ إِذَا الْغُلاَمُ يَدْعُونِي فَقَالَ قَدْ أَذِنَ لَكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَدَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا هُوَ مُضْطَجِعٌ عَلَى رِمَالِ حَصِيرٍ، لَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ فِرَاشٌ، قَدْ أَثَّرَ الرِّمَالُ بِجَنْبِهِ مُتَّكِئًا عَلَى وِسَادَةٍ مِنْ أَدَمٍ حَشْوُهَا لِيفٌ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ ثُمَّ قُلْتُ وَأَنَا قَائِمٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَطَلَّقْتَ نِسَاءَكَ‏.‏ فَرَفَعَ إِلَىَّ بَصَرَهُ فَقَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ اللَّهُ أَكْبَرُ‏.‏ ثُمَّ قُلْتُ وَأَنَا قَائِمٌ أَسْتَأْنِسُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ رَأَيْتَنِي، وَكُنَّا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ نَغْلِبُ النِّسَاءَ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ إِذَا قَوْمٌ تَغْلِبُهُمْ نِسَاؤُهُمْ، فَتَبَسَّمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ رَأَيْتَنِي وَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ فَقُلْتُ لَهَا لاَ يَغُرَّنَّكِ أَنْ كَانَتْ جَارَتُكِ أَوْضَأَ مِنْكِ وَأَحَبَّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يُرِيدُ عَائِشَةَ فَتَبَسَّمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم تَبَسُّمَةً أُخْرَى، فَجَلَسْتُ حِينَ رَأَيْتُهُ تَبَسَّمَ، فَرَفَعْتُ بَصَرِي فِي بَيْتِهِ، فَوَاللَّهِ مَا رَأَيْتُ فِي بَيْتِهِ شَيْئًا يَرُدُّ الْبَصَرَ غَيْرَ أَهَبَةٍ ثَلاَثَةٍ، فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ فَلْيُوَسِّعْ عَلَى أُمَّتِكَ، فَإِنَّ فَارِسًا وَالرُّومَ قَدْ وُسِّعَ عَلَيْهِمْ، وَأُعْطُوا الدُّنْيَا وَهُمْ لاَ يَعْبُدُونَ اللَّهَ‏.‏ فَجَلَسَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ مُتَّكِئًا‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَوَفِي هَذَا أَنْتَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ، إِنَّ أُولَئِكَ قَوْمٌ عُجِّلُوا طَيِّبَاتِهِمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ اسْتَغْفِرْ لِي‏.‏ فَاعْتَزَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم نِسَاءَهُ مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ الْحَدِيثِ حِينَ أَفْشَتْهُ حَفْصَةُ إِلَى عَائِشَةَ تِسْعًا وَعِشْرِينَ لَيْلَةً وَكَانَ قَالَ ‏"‏ مَا أَنَا بِدَاخِلٍ عَلَيْهِنَّ شَهْرًا ‏"‏‏.‏ مِنْ شِدَّةِ مَوْجِدَتِهِ عَلَيْهِنَّ حِينَ عَاتَبَهُ اللَّهُ، فَلَمَّا مَضَتْ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ لَيْلَةً دَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ فَبَدَأَ بِهَا فَقَالَتْ لَهُ عَائِشَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ كُنْتَ قَدْ أَقْسَمْتَ أَنْ لاَ تَدْخُلَ عَلَيْنَا شَهْرًا، وَإِنَّمَا أَصْبَحْتَ مِنْ تِسْعٍ وَعِشْرِينَ لَيْلَةً أَعُدُّهَا عَدًّا‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ الشَّهْرُ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ ‏"‏‏.‏ فَكَانَ ذَلِكَ الشَّهْرُ تِسْعًا وَعِشْرِينَ لَيْلَةً‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ ثُمَّ أَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى آيَةَ التَّخَيُّرِ فَبَدَأَ بِي أَوَّلَ امْرَأَةٍ مِنْ نِسَائِهِ فَاخْتَرْتُهُ، ثُمَّ خَيَّرَ نِسَاءَهُ كُلَّهُنَّ فَقُلْنَ مِثْلَ مَا قَالَتْ عَائِشَةُ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Abu al-Yamaan, waxaa noo sheegay Shucayb, oo ka weriyey az-Zuhri, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Cubaydullaahi bin Cabdullaahi bin Abii Thowr, oo ka weriyey Cabdullaahi bin Cabbaas - Allaha ka raalli noqdee - wuxuu yiri: Weligey waan ku dadaali jiray inaan weydiiyo Cumar bin al-Khadhaab labada haween ee xaasaska Nabiga ﷺ ee uu Allaah kor ahaaye ka yiri: {Haddaad labadiinnu u toobad keentaan Allaah, dhab ahaan quluubtiinnu way janjeertay} ilaa uu Xajka gutay aniguna aan la xajiyey. Wuu fadhiistay si uu saxarada uga baxo, aniguna waan la fadhiistay annagoo wadna weel biyo ah. Markuu dhammeystay, biyihii baan gacmaha ugu shubay oo weyseystay. Waxaan ku iri:

"Amiirka Mu'miniintaay! Yey yihiin labada haween ee xaasaska Nabiga ﷺ ee uu Allaah kor ahaaye ka yiri: {Haddaad labadiinnu u toobad keentaan Allaah, dhab ahaan quluubtiinnu way janjeertay}?" Wuxuu yiri: "Waan la yaabay su'aashaada, Ibnu Cabbaasow! Waa Caasha iyo Xafsa." Kadib Cumar wuxuu sii watay xadiiska isagoo leh: Aniga iyo deriskeyga Ansaariga ah oo ka tirsan Banii Umayyah bin Zayd, oo degganaa meelaha sare ee Madiina, waan isku beddeli jirnay booqashada Nabiga ﷺ. Maalin buu aadi jiray, maalinta kalena aniga. Markaan aado, waxaan u keeni jiray warka maalintaas ee Waxyiga iyo waxyaabaha kale, markuu isagu aadana sidaas oo kale buu yeeli jiray. Annaga Qureysh ahaan, dumarkayaga waan ka sarreyn jirnay, laakiin markaan Madiina nimid, waxaan aragnay dad ay dumarkoodu ka sarreeyaan ragga, markaasay dumarkayagii bilaabeen inay qaataan dhaqanka dumarka Ansaarta. Waan ku qayliyey xaaskayga, wayna igu celisay hadalka, waanan ka carooday taas. Waxay igu tiri: 'Maxaad ula yaabaysaa inaan kugu celiyo? Wallaahi, xaasaska Nabiga ﷺ way ku celiyaan hadalka, qaarkoodna maalinta oo dhan kama hadlaan ilaa habeenka.' Arrintaas way i naxdin gelisay, waxaanan iri: 'Waa khasaaray qofkii taas sameeya!' Kadib dharkeygii baan soo qaatay oo u galay Xafsa, waxaanan ku iri: 'Midkiin ma ku xanaajisaa Nabiga ﷺ maalinta oo dhan ilaa habeenka?' Waxay tiri: 'Haa.' Waxaan iri: 'Waad khasaartay! Miyaadan ka baqaynin in Allaah u cadhoodo cadhada Rasuulkiisa ﷺ dabadeed aad halaagsanto? Ha ka badan weydiin Nabiga ﷺ, hana kugu celin hadalka, hana ka aamusin. Aniga waxaad doonto i weydii, hana ku sirmin deriskaaga (Caasha) inay kaa qurux badan tahay oo Nabigu ﷺ ka jecel yahay.' Cumar wuxuu yiri: Xilligaas waxaa naga dhex socday hadal ah in Ghasaan ay diyaarinayaan fardahooda si ay noo soo duulaan. Saaxiibkayga Ansaariga ah, maalintiisii buu tegay, habeenkiina wuu noo soo laabtay, albaabkana si xoog ah buu u garaacay isagoo leh: 'Ma joogtaa?' Waan naxay oo u baxay. Wuxuu yiri: 'Maanta wax weyn baa dhacay.' Waxaan iri: 'Waa maxay? Ghasaan ma yimaadeen?' Wuxuu yiri: 'Maya, laakiin wax ka weyn oo ka argagax badan baa dhacay: Nabigu ﷺ wuxuu furay xaasaskiisii.' Waxaan iri: 'Xafsa way khasaartay!' Horey baan u maleeyey inay tani dhowdahay. Dharkeygii baan soo qaatay oo Salaadda Subax la tukaday Nabiga ﷺ. Kadib Nabigu ﷺ wuxuu galay qol sare oo halkaas buu isku cidleeyey. Xafsaan u galay iyadoo ooyaysa. Waxaan iri: 'Maxaad u ooyaysaa? Miyaanan kaa digin? Nabigu ﷺ ma idin furay?' Waxay tiri: 'Ma ogi, kaas baa qolka sare isku cidleeyey.' Waan soo baxay oo Minbarka agtiisa fadhiistay, dad baa ku hareereysnaa oo qaar ooyaya. In yar baan la fadhiistay laakiin waan u adkeysan waayay, markaasaan u tegey qolkii uu Nabigu ﷺ ku jiray oo addoonkiisii madoobaa ku iri: 'Umar u dalbo ogolaansho.' Addoonkii baa galay, Nabiga ﷺ la hadlay, soo laabtay oo yiri: 'Nabiga ﷺ waan la hadlay waanan ku xusay, laakiin wuu aamusay.' Waan soo laabtay oo dadkii Minbarka agtiisa fadhiyey la fadhiistay, laakiin waan u adkeysan waayay, mar kale baan addoonkii ku iri: 'Umar u dalbo ogolaansho.' Wuu galay, soo laabtay oo yiri: 'Waan ku xusay laakiin wuu aamusay.' Mar saddexaad baan soo laabtay, laakiin waan u adkeysan waayay, addoonkii baan u tegey oo iri: 'Umar u dalbo ogolaansho.' Wuu galay, soo laabtay oo yiri: 'Waan ku xusay laakiin wuu aamusay.' Markaan sii jeestay si aan u tago, addoonkii baa i yeeray oo yiri: 'Nabigu ﷺ wuu kuu ogolaaday.' Markaasaan u galay Rasuulka Allaah ﷺ isagoo ku jiifa sariir caws timireed ah, oo aan dhexdiisa iyo isaga wax gogol ah oollin, cawskuna dhinaciisa calaamadeeyey, isagoo ku tekeda barkin maqaar ah oo lifaaqa geed timireed ka buuxo. Waan salaamay, anigoo taagan baan iri: 'Rasuulka Allaahow! Ma furtay xaasaskaagii?' Indhaha buu ii soo taagay oo yiri: 'Maya.' Waxaan iri: 'Allaahu Akbar!' Kadib anigoo taagan baan iri si aan u farxad geliyo: 'Rasuulka Allaahow! I maqal. Annaga Qureysh ahaan dumarkayaga waan ka sarreyn jirnay, laakiin markaan Madiina nimid, waxaan aragnay rag ay dumarkoodu ka sarreeyaan.' Nabigu ﷺ wuu dhoola-caddeeyey. Waxaan iri: 'Rasuulka Allaahow! I maqal. Xafsaan u galay oo ku iri: "Ha ku sirmin deriskaaga (Caasha) inay kaa qurux badan tahay oo Nabigu ﷺ ka jecel yahay."' Nabigu ﷺ mar labaad buu dhoola-caddeeyey. Markaan arkay isagoo dhoola-caddeynaya, waan fadhiistay. Gurigiisa baan eegay, Wallaahi, kuma arkin wax muhiim ah saddex harag mooyaane. Waxaan iri: 'Rasuulka Allaahow! Allaah u bari inuu Ummaddaada u waasiciyo, maxaa yeelay Faaris iyo Ruum waa loo waasiciyey oo adduunyada la siiyey iyagoon Allaah caabudin.' Nabigu ﷺ wuu fadhiistay isagoo hore u tekedayey, wuxuuna yiri: 'Ma aragtidaas baad qabtaa, Ibnu al-Khadhaabow? Kuwaasi waa dad wanaaggoodii loo soo dedejiyey nolosha adduunka.' Waxaan iri: 'Rasuulka Allaahow! Ii dambi dhaaf weydii.' Kadib Nabigu ﷺ wuxuu ka fogaaday xaasaskiisii sagaal iyo labaatan habeen sababtii hadalkaas Xafsa u sheegtay Caasha. Nabigu ﷺ wuxuu yiri: 'Bil uma gelayo,' sababtoo ah cadhadiisa markii Allaah canaantay. Markay sagaal iyo labaatan habeen dhammaadeen, Nabigu ﷺ wuxuu ugu horreyntii u galay Caasha. Caasha waxay ku tiri: 'Rasuulka Allaahow! Waxaad ku dhaaratay inaadan bil noo soo gelin, laakiin sagaal iyo labaatan habeen baa dhammaatay, waanan tirinayey.' Nabigu ﷺ wuxuu yiri: 'Bishani waa sagaal iyo labaatan.' Caasha waxay tiri: Kadib Allaah kor ahaaye wuxuu soo dejiyey Aayadda doorashada. Aniga buu igu bilaabay xaasaskiisa, waanan doortay isaga. Kadib xaasaskiisii oo dhan buu doorasho siiyey, waxayna yiraahdeen sidii Caasha tiri oo kale.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Cumar wuxuu ka warramayaa nolosha qoyska ee Nabiga ﷺ iyo doorashadiisii nolol suubban.

Asalka iyo sababta

Cumar wuxuu werinayaa in Nabiga ﷺ uu sagaal iyo labaatan habeen ka maqnaa xaasaskiisa, kaddib markii Xafsa ay Caa’isha u sheegtay arrin qarsoodi ah. Dabadeed Nabigu ﷺ wuxuu xaasaskiisa siiyey ikhtiyaar, sida Qur’aanka lagu sheegay.

Erayada adag oo la sharxay
weyso

Dhaqidda cibaadada ah ee Muslimiintu sameeyaan, gaar ahaan ka hor salaadda.

aayadaha ikhtiyaarka

Aayadaha ay xaasaska Nabiga ﷺ ku heleen ikhtiyaarka u dhexeeya nolosha adduunyo iyo raaxadeeda, ama Allah iyo Rasuulkiisa ﷺ.

wuu ka maqnaa

Wuxuu muddo kooban ka durkay xaasaskiisa; tani keligeed macnaheedu ma ahayn inuu furay.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada waxay ku nuuxnuuxsadaan in aayadaha ku saabsan toobadda iyo ikhtiyaarku muujinayaan muhiimadda ay leedahay ilaalinta siraha iyo xurmaynta Rasuulka ﷺ. Ka maqnaanshihii sagaal iyo labaatanka habeen ma uusan keenin furriin; Nabiga ﷺ wuxuu dib u bilaabay nolosha guurka, xaasaskiisuna way doorteen. Fuqahada hore waxay ka hadleen in dhaar lagu galo inaan muddo lala joogin xaasaska aanay si toos ah u noqon furriin; saamaynta sharci ee saxda ahi waxay ku xiran tahay erayada la adeegsaday iyo duruufaha. Qaybta ku saabsan Faarisiyiinta iyo Roomaanku waxay ina baraysaa in barwaaqada adduunyadu keligeed aanay caddayn u ahayn raalli ahaanshaha Ilaahay.

Casharrada maanta
  1. Ilaali xogta qarsoon, hana faafin adigoon oggolaansho haysan, gaar ahaan haddii ay dhaawici karto xiriirrada.
  2. Khilaafaadka guurka si deggan uga wada hadla, talona raadsada adigoon qofka kale ceebayn.
  3. Fayoobaanta ha ku cabbirin hantida oo keliya; mahadnaq, iimaan iyo nolol suubban ayaa qiimo weyn leh.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.