Sahih al-Bukhari, xadiiska 5974
Waxaa weriyey Abdullah ibn Umar. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Sa'id ibn Abu Maryamwuxuu u sheegay al‑Bukhariسَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ
- 2Isma'il ibn Ibrahim ibn Uqbaإِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ
- 3Nafi'نَافِعٌ
- 4Ibn Umarابْنِ عُمَرَ
- 5Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " بَيْنَمَا ثَلاَثَةُ نَفَرٍ يَتَمَاشَوْنَ أَخَذَهُمُ الْمَطَرُ، فَمَالُوا إِلَى غَارٍ فِي الْجَبَلِ، فَانْحَطَّتْ عَلَى فَمِ غَارِهِمْ صَخْرَةٌ مِنَ الْجَبَلِ، فَأَطْبَقَتْ عَلَيْهِمْ، فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا أَعْمَالاً عَمِلْتُمُوهَا لِلَّهِ صَالِحَةً، فَادْعُوا اللَّهَ بِهَا لَعَلَّهُ يَفْرُجُهَا. فَقَالَ أَحَدُهُمُ اللَّهُمَّ إِنَّهُ كَانَ لِي وَالِدَانِ شَيْخَانِ كَبِيرَانِ، وَلِي صِبْيَةٌ صِغَارٌ كُنْتُ أَرْعَى عَلَيْهِمْ، فَإِذَا رُحْتُ عَلَيْهِمْ فَحَلَبْتُ بَدَأْتُ بِوَالِدَىَّ أَسْقِيهِمَا قَبْلَ وَلَدِي، وَإِنَّهُ نَاءَ بِيَ الشَّجَرُ فَمَا أَتَيْتُ حَتَّى أَمْسَيْتُ، فَوَجَدْتُهُمَا قَدْ نَامَا، فَحَلَبْتُ كَمَا كُنْتُ أَحْلُبُ، فَجِئْتُ بِالْحِلاَبِ فَقُمْتُ عِنْدَ رُءُوسِهِمَا، أَكْرَهُ أَنْ أُوقِظَهُمَا مِنْ نَوْمِهِمَا، وَأَكْرَهُ أَنْ أَبْدَأَ بِالصِّبْيَةِ قَبْلَهُمَا، وَالصِّبْيَةُ يَتَضَاغَوْنَ عِنْدَ قَدَمَىَّ، فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ دَأْبِي وَدَأْبَهُمْ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ، فَافْرُجْ لَنَا فُرْجَةً نَرَى مِنْهَا السَّمَاءَ، فَفَرَجَ اللَّهُ لَهُمْ فُرْجَةً حَتَّى يَرَوْنَ مِنْهَا السَّمَاءَ. وَقَالَ الثَّانِي اللَّهُمَّ إِنَّهُ كَانَتْ لِي ابْنَةُ عَمٍّ، أُحِبُّهَا كَأَشَدِّ مَا يُحِبُّ الرِّجَالُ النِّسَاءَ، فَطَلَبْتُ إِلَيْهَا نَفْسَهَا، فَأَبَتْ حَتَّى آتِيَهَا بِمِائَةِ دِينَارٍ، فَسَعَيْتُ حَتَّى جَمَعْتُ مِائَةَ دِينَارٍ، فَلَقِيتُهَا بِهَا، فَلَمَّا قَعَدْتُ بَيْنَ رِجْلَيْهَا قَالَتْ يَا عَبْدَ اللَّهِ اتَّقِ اللَّهَ، وَلاَ تَفْتَحِ الْخَاتَمَ. فَقُمْتُ عَنْهَا، اللَّهُمَّ فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي قَدْ فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ لَنَا مِنْهَا فَفَرَجَ لَهُمْ فُرْجَةً. وَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ إِنِّي كُنْتُ اسْتَأْجَرْتُ أَجِيرًا بِفَرَقِ أَرُزٍّ فَلَمَّا قَضَى عَمَلَهُ قَالَ أَعْطِنِي حَقِّي. فَعَرَضْتُ عَلَيْهِ حَقَّهُ، فَتَرَكَهُ وَرَغِبَ عَنْهُ، فَلَمْ أَزَلْ أَزْرَعُهُ حَتَّى جَمَعْتُ مِنْهُ بَقَرًا وَرَاعِيَهَا، فَجَاءَنِي فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ وَلاَ تَظْلِمْنِي، وَأَعْطِنِي حَقِّي. فَقُلْتُ اذْهَبْ إِلَى ذَلِكَ الْبَقَرِ وَرَاعِيهَا. فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ وَلاَ تَهْزَأْ بِي. فَقُلْتُ إِنِّي لاَ أَهْزَأُ بِكَ، فَخُذْ ذَلِكَ الْبَقَرَ وَرَاعِيَهَا. فَأَخَذَهُ فَانْطَلَقَ بِهَا، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ، فَافْرُجْ مَا بَقِيَ، فَفَرَجَ اللَّهُ عَنْهُمْ ".
Waxaa nooga warramay Saciid bin Abi Maryam, waxaa nooga warramay Ismaaciil bin Ibraahiim bin Cuqbah, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Naafic, oo ka weriyey Ibn Cumar – Allaha ka raalli noqdee – oo ka weriyey Rasuulka Alle ﷺ inuu yiri:
"Iyadoo ay saddex nin safar ku jireen, ayaa roob qabtay, markaasay gabbaad ka dhigteen god ku yaalla buurta. Markaasaa dhagax weyn oo buurta ka soo dhacay afka godka ka xiray, wayna ku xannibmeen. Qaarkood baa qaarka kale ku yiri: 'Ka fiirsada camallo wanaagsan oo aad Alle dartiis u sameyseen, kuna barya isaga adinkoo cuskanaaya camalladaas, si uu dhibka idiinka furo.' Midkood baa yiri: 'Allow! Waxaan lahaa waalid duq ah iyo carruur yar yar oo aan u daajin jiray. Markaan habeenkii u imaado oo aan caano u liso, waxaan ka bilaabi jiray waalidkeyga intaan carruurteyda siin. Maalin maalmaha ka mid ah ayaan meel fog u aaday daaqsin, mana aanan soo noqon ilaa habeenkii, markaasaan arkay iyagoo hurda. Waan lisay sidii caadada ii ahayd, waxaana keenay weelkii caanaha, istaagay madaxooda agtiisa, waxaanan ka xishooday inaan hurdada ka toosiyo, waxaanan ka xishooday inaan carruurta ka hor mariyo iyaga, iyadoo carruurtu cagahayga hoostooda gaajo u ooyayaan. Xaaladdaasina way nagu socotay ilaa waagu ka beryo. Allow! Haddaad ogtahay inaan taas u sameeyey wajigaaga dartiis, noo fur meel aan cirka ka aragno.' Markaasaa Alle u furay meel ay cirka ka arkaan. Kii labaad baa yiri: 'Allow! Waxaan lahaa ina adeer dumar ah oo aan jeclaa jacaylka ugu daran ee raggu dumarka u qabaan. Waan isku dayey inaan la seexdo balse way diiday ilaa aan siiyo boqol diinaar. Waan dadaalay ilaa aan ururiyey boqol diinaar, waanan ula tegay. Markaan dhex fariistay labadeeda lugood, waxay tiri: "Addoonkii Allow! Alle ka cabso, ha furin shaabadka (sinada) illaa si xalaal ah." Waan ka kacay. Allow! Haddaad ogtahay inaan taas u sameeyey wajigaaga dartiis, noo sii ballaari furitaanka.' Markaasaa Alle u sii ballaariyey. Kii saddexaad baa yiri: 'Allow! Waxaan shaqaaleysiistay nin oo aan ku heshiinay faraq bariis ah. Markuu shaqadiisii dhammeeyey wuxuu yiri: "I sii xaqayga." Waan u bandhigay xaqiisii balse wuu diiday oo ka tagay. Bariiskii waan beerayay ilaa aan ka ururiyey lo'dii iyo raacigeedii. Markaasuu ii yimid oo yiri: "Alle ka cabso oo ha i dulmin, i sii xaqayga." Waxaan ku iri: "Tag oo qaado lo'daas iyo raacigeeda." Wuxuu yiri: "Alle ka cabso oo ha igu jeesjeesin." Waxaan ku iri: "Kuguma jeesjeesayo, qaado lo'daas iyo raacigeeda." Wuu qaatay oo wuu tegey. Allow! Haddaad ogtahay inaan taas u sameeyey wajigaaga dartiis, naga qaadi wixii haray.' Markaasaa Alle dhibkii ka fayday."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Camalka wanaagsan ee daacadda ah wuxuu noqon karaa sabab Allah looga baryo inuu dhibka kaa qaado.
Lacag dahab ah oo waagaas loo adeegsan jiray lacag ahaan.
Bariis qaddar go'an ah oo loogu heshiiyey inuu noqdo mushaharka shaqada.
Oraah maldahan oo tilmaamaysa galmo xaaraan ah.
Culimada hore waxay qisadan ka fahmeen in qofku Allah baryi karo isaga oo xusaya camallo wanaagsan oo uu daacadnimo ku sameeyey. Tusaalooyinku waxay adkaynayaan ixtiraamka waalidka, ka fogaanshaha dembiga Alle ka cabsi darteed, iyo u gudashada dadka kale xuquuqdooda si buuxda. Culimadu arrintan waxay u arkaan tawassul, oo ah in Allah loogu dhowaado camal wanaagsan; qisaduse ma aha cudurdaar lagu dayaco waajibaadka carruurta ama dadka kale.
- Camal wanaagsan u samee raadinta raalli ahaanshaha Allah, xataa marka aanu qof kale ku aragayn.
- Waalidka ixtiraam oo daryeel, sidoo kalena baahiyaha carruurtaada si taxaddar iyo caddaalad leh u maamul.
- Alle ka cabsi darteed uga fogow falalka xaaraanta ah, shaqaalahana sii mushaharkooda lagu heshiiyey oo dhan.
Werintan saxiixa ah ee isla kitaabka ku jirta waxay iyaduna muujinaysaa qiimaha dadka kale loola dhaqmo si wanaagsan.
40 Hadith van an-Nawawi · #1 (Sahih)Xadiiskani wuxuu sheegayaa in camallada lagu qiimeeyo niyadaha; saddexda nin waxay xuseen camallo ay Allah dartii u sameeyeen.
40 Hadith van an-Nawawi · #7 (Sahih)Diidmada haweeneydu ay diidday inay oggolaato xiriir xaaraan ah waxay ka tarjumaysaa dhiirrigelinta Alle ka cabsiga iyo ka fogaanshaha dulmiga.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.