Sahih al-Bukhari, xadiiska 6050
Waxaa weriyey Abu Dharr al-Ghifari. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abu Dharr al-Ghifari
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنِ الْمَعْرُورِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ رَأَيْتُ عَلَيْهِ بُرْدًا وَعَلَى غُلاَمِهِ بُرْدًا فَقُلْتُ لَوْ أَخَذْتَ هَذَا فَلَبِسْتَهُ كَانَتْ حُلَّةً، وَأَعْطَيْتَهُ ثَوْبًا آخَرَ. فَقَالَ كَانَ بَيْنِي وَبَيْنَ رَجُلٍ كَلاَمٌ، وَكَانَتْ أُمُّهُ أَعْجَمِيَّةً، فَنِلْتُ مِنْهَا فَذَكَرَنِي إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لِي " أَسَابَبْتَ فُلاَنًا ". قُلْتُ نَعَمْ. قَالَ " أَفَنِلْتَ مِنْ أُمِّهِ ". قُلْتُ نَعَمْ. قَالَ " إِنَّكَ امْرُؤٌ فِيكَ جَاهِلِيَّةٌ ". قُلْتُ عَلَى حِينِ سَاعَتِي هَذِهِ مِنْ كِبَرِ السِّنِّ قَالَ " نَعَمْ، هُمْ إِخْوَانُكُمْ، جَعَلَهُمُ اللَّهُ تَحْتَ أَيْدِيكُمْ، فَمَنْ جَعَلَ اللَّهُ أَخَاهُ تَحْتَ يَدِهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ، وَلْيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ، وَلاَ يُكَلِّفُهُ مِنَ الْعَمَلِ مَا يَغْلِبُهُ، فَإِنْ كَلَّفَهُ مَا يَغْلِبُهُ فَلْيُعِنْهُ عَلَيْهِ ".
Waxaa wariyey Ma'rur: Waxaan arkay Abuu Dhar oo xiran Burd (dhar) addoonkiisana uu xiran yahay Burd, markaas baan ku idhi,
"Haddaad tan qaaddato oo aad xidhato (tan addoonkaaga), waxaad heli lahayd dhar qurux badan, isagana dhar kale ayaad siin lahayd." Abuu Dhar wuxuu yidhi, "Aniga iyo nin kale ayaa murannay, hooyadiina ma ahayn Carab, waanan caayay. Ninkii wuxuu arrintaydii u sheegay Nebiga ﷺ. Nebigu ﷺ wuxuu igu yidhi, 'Ma caaysay hebel?' Waxaan idhi, 'Haa.' Wuxuu yidhi, 'Hooyadiis ma caaysay?' Waxaan idhi, 'Haa.' Wuxuu yidhi, 'Adigu waxaad tahay nin weli leh sifooyinka Jaahiliyadda.' Waxaan idhi, 'Xilligan iyo da'dan aan joogo miyaan weli jaahil ahay?' Wuxuu yidhi, 'Haa, iyagu waa walaalihiin, Allaahna wuxuu ka dhigay kuwo gacmihiinna hoos jooga. Qofkii Allaah walaalkiis gacantiisa hoos geeyo, ha ka quudiyo waxa uu cuno, hana ka xidho waxa uu xidho, hana ku amrin shaqo aanu awoodin. Haddii uu ku amro shaqo culus, ha ku caawiyo.'"
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Iimaanku wuxuu dalbanayaa daryeel iyo ixtiraam loo siman yahay dadka laguu dhiibay masuuliyaddooda.
Abuu Dharr ayaa muran dhex maray ku caayay hooyada nin, sababtoo ah hooyadu Carab ma ahayn. Ninkii ayaa arrintaas u sheegay Nabiga ﷺ, kaas oo Abuu Dharr canaantay oo baray in dadka uu qofku masuulka ka yahay loola dhaqmo walaaltinimo.
Waa maro kore ama go', badanaa ka samaysan dhar xariijimo leh.
Jahligii iyo caadooyinkii aan wanaagsanayn ee ka hor Islaamka; halkan waxaa loola jeedaa quudhsasho iyo aflagaaddo.
Dadka ku hoos jira awooddaada ama masuuliyaddaada; xadiisku wuxuu ku baaqayaa inaan booskaas lagu takri-falin.
Culimada sharaxaadda xadiiska ee hore, oo uu ka mid yahay Ibnu Xajar, waxay sheegeen in nasab ama qowmiyad aanay sabab u noqon karin in qof la caayo, iyo in ku tilmaamidda jaahiliyaddu tahay cambaarayn hab-dhaqankaas, ee aanay ahayn xukun ah in Abuu Dharr diinta Islaamka ka baxay. Amarka ah in qofka la quudiyo oo la huwiyo sida qofku naftiisa ula dhaqmo wuxuu adkaynayaa daryeelka iyo karaamada. Culimadu sidoo kale waxay ka fahmeen inaan qofka ka hooseeya loo dhiibin shaqo ka baxsan awooddiisa; haddii shaqo culus loo baahdo, waa in la caawiyo. Afarta madhhab ee Sunnigu waxay tilmaamahan kaga hadlaan xuquuqda iyo waajibaadka loo-shaqeeyayaasha iyo dadka masuuliyaddooda ku jira.
- Qofna ha ugu caayin nasabkiisa, luqaddiisa ama asalka qoyskiisa.
- Dadka aad masuulka ka tahay sii cunto xaq ah, dhar ku habboon iyo ixtiraam.
- Shaqada culus u qaybi si waafaqsan awoodda qofka, adiguna caawi marka hawshu aad u culus tahay.
Werintani waxay adkaynaysaa in cibaadada Alle ay la socoto akhlaaq wanaagsan iyo daryeelka dadka.
Sahih al-Bukhari · #5973 (Sahih)Xadiiskani isaguna wuxuu ka hadlayaa la dhaqanka wanaagsan ee dadka, wuxuuna si cad u qeexayaa masuuliyadda akhlaaqeed ee dadka kale loo hayo.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.