Anshaxa Wanaagsan iyo Muuqaalka · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 6207

Waxaa weriyey Usama ibn Zayd. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Anshaxa Wanaagsan iyo Muuqaalka
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ

Sahih (lagu kalsoon yahay)
  1. 1Abu al‑Yamanwuxuu u sheegay al‑Bukhariأَبُو الْيَمَانِ
  2. 2Shu'aybشُعَيْبٌ
  3. 3Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ
  4. 4Isma'ilإِسْمَاعِيلُ
  5. 5Walaalkiiأَخِي
  6. 6Sulaymanسُلَيْمَانَ
  7. 7Muhammad ibn Abu Atiqمُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عَتِيقٍ
  8. 8Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
  9. 9Urwa ibn az‑Zubayrعُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ
  10. 10Usama ibn Zaydأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ
  11. 11Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عَتِيقٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، أَنَّ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكِبَ عَلَى حِمَارٍ عَلَيْهِ قَطِيفَةٌ فَدَكِيَّةٌ وَأُسَامَةُ وَرَاءَهُ، يَعُودُ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ فِي بَنِي حَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ قَبْلَ وَقْعَةِ بَدْرٍ، فَسَارَا حَتَّى مَرَّا بِمَجْلِسٍ فِيهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ، وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يُسْلِمَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ، فَإِذَا فِي الْمَجْلِسِ أَخْلاَطٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُشْرِكِينَ عَبَدَةِ الأَوْثَانِ وَالْيَهُودِ، وَفِي الْمُسْلِمِينَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ، فَلَمَّا غَشِيَتِ الْمَجْلِسَ عَجَاجَةُ الدَّابَّةِ خَمَّرَ ابْنُ أُبَىٍّ أَنْفَهُ بِرِدَائِهِ وَقَالَ لاَ تُغَبِّرُوا عَلَيْنَا‏.‏ فَسَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهِمْ، ثُمَّ وَقَفَ فَنَزَلَ فَدَعَاهُمْ إِلَى اللَّهِ وَقَرَأَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنَ، فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ أَيُّهَا الْمَرْءُ لاَ أَحْسَنَ مِمَّا تَقُولُ إِنْ كَانَ حَقًّا، فَلاَ تُؤْذِنَا بِهِ فِي مَجَالِسِنَا، فَمَنْ جَاءَكَ فَاقْصُصْ عَلَيْهِ‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاغْشَنَا فِي مَجَالِسِنَا فَإِنَّا نُحِبُّ ذَلِكَ‏.‏ فَاسْتَبَّ الْمُسْلِمُونَ وَالْمُشْرِكُونَ وَالْيَهُودُ حَتَّى كَادُوا يَتَثَاوَرُونَ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَخْفِضُهُمْ حَتَّى سَكَتُوا، ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَابَّتَهُ فَسَارَ حَتَّى دَخَلَ عَلَى سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَىْ سَعْدُ أَلَمْ تَسْمَعْ مَا قَالَ أَبُو حُبَابٍ ـ يُرِيدُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ ـ قَالَ كَذَا وَكَذَا ‏"‏‏.‏ فَقَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ أَىْ رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ، اعْفُ عَنْهُ وَاصْفَحْ، فَوَالَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ لَقَدْ جَاءَ اللَّهُ بِالْحَقِّ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ، وَلَقَدِ اصْطَلَحَ أَهْلُ هَذِهِ الْبَحْرَةِ عَلَى أَنْ يُتَوِّجُوهُ وَيُعَصِّبُوهُ بِالْعِصَابَةِ، فَلَمَّا رَدَّ اللَّهُ ذَلِكَ بِالْحَقِّ الَّذِي أَعْطَاكَ شَرِقَ بِذَلِكَ فَذَلِكَ فَعَلَ بِهِ مَا رَأَيْتَ‏.‏ فَعَفَا عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ يَعْفُونَ عَنِ الْمُشْرِكِينَ وَأَهْلِ الْكِتَابِ كَمَا أَمَرَهُمُ اللَّهُ، وَيَصْبِرُونَ عَلَى الأَذَى، قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ‏{‏وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ‏}‏ الآيَةَ، وَقَالَ ‏{‏وَدَّ كَثِيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ‏}‏ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَأَوَّلُ فِي الْعَفْوِ عَنْهُمْ مَا أَمَرَهُ اللَّهُ بِهِ حَتَّى أَذِنَ لَهُ فِيهِمْ، فَلَمَّا غَزَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَدْرًا، فَقَتَلَ اللَّهُ بِهَا مَنْ قَتَلَ مِنْ صَنَادِيدِ الْكُفَّارِ، وَسَادَةِ قُرَيْشٍ، فَقَفَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ مَنْصُورِينَ غَانِمِينَ مَعَهُمْ أُسَارَى مِنْ صَنَادِيدِ الْكُفَّارِ وَسَادَةِ قُرَيْشٍ قَالَ ابْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ، وَمَنْ مَعَهُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ عَبَدَةِ الأَوْثَانِ هَذَا أَمْرٌ قَدْ تَوَجَّهَ فَبَايِعُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الإِسْلاَمِ فَأَسْلَمُوا‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Abu Al-Yamaan, waxaa noo sheegay Shucayb, oo ka weriyey Az-Zuhri, waxaa nooga warramay Ismaaciil, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay walaalkay, oo ka weriyey Sulaymaan, oo ka weriyey Muxammad bin Abii Catiiq, oo ka weriyey Ibn Shihaab, oo ka weriyey Curwah bin Az-Zubayr, in Usaamah bin Zayd (Allaah ha ka raalli noqdo labadoodaba) uu u sheegay in Rasuulka Allaah ﷺ uu fuulay dameer ay saaran tahay maro Fadakkiyah ah, iyadoo Usaamah uu dabadiisa fadhiyo. Wuxuu booqanayey Sacad bin Cubaadah oo ku jira degmada Bani Al-Xaarith bin Al-Khazraj, arrintanna waxay dhacday ka hor Dagaalkii Badar. Way sii socdeen ilaa ay mareen gole uu joogay Cabdullaahi bin Ubayy bin Saluul, taasoo ahayd ka hor inta uusan Cabdullaahi bin Ubayy qaadan Islaamka. Golahaas waxaa joogay dad isku jira oo Muslimiin ah, Mushrikiin sanamyada caabuda, iyo Yuhuud, waxaana Muslimiinta ka mid ahaa Cabdullaahi bin Rawaaxah. Markii boorka xooluhu uu qariyey golihii, Cabdullaahi bin Ubayy wuxuu sanka ku daboolay go'iisa wuxuuna yiri:

"Ha nagu qarina boor." Rasuulka Allaah ﷺ wuu salaamay, wuu istaagay, wuu ka degay dameerkii, wuxuuna ugu yeeray xagga Allaah (inay qaataan Islaamka) wuxuuna ku akhriyey Qur'aanka Kariimka ah. Cabdullaahi bin Ubayy bin Saluul wuxuu ku yiri: "Ninyahow! Ma jiro wax ka fiican waxaad leedahay haddii ay run tahay, ee ha nagu dhibin golayaashayada, laakiin haddii qof kuu yimaado, u sheekee." Cabdullaahi bin Rawaaxah wuxuu yiri: "Haa, Rasuulkii Alloow ﷺ! Noogu imow golayaashayada, waayo waannu jecel nahay taas." Markaasay is-caayeen Muslimiintii, Mushrikiintii iyo Yuhuuddii ilaa ay sigteen inay is-dilaan. Rasuulka Allaah ﷺ wuu dejinayey ilaa ay wada aamuseen, kadibna Rasuulka Allaah ﷺ wuxuu fuulay xoolihiisii wuxuuna galay gurigii Sacad bin Cubaadah. Rasuulka Allaah ﷺ wuxuu yiri: "Sacadow! Ma maqashay wuxuu yiri Abu Xabaab?" (wuxuu ula jeeday Cabdullaahi bin Ubayy). "Wuxuu yiri hebel iyo hebel." Sacad bin Cubaadah wuxuu yiri: "Rasuulkii Alloow ﷺ! Aabahay baan kugu furanayaa! Ka dhaaf oo iska cafi, Wallaahiga kugu soo dejiyey Kitaabka, Allaah wuxuu keenay Xaqqa uu kugu soo dejiyey xilligii dadka degmadan ay ku heshiiyeen inay madax u doortaan (Cabdullaahi bin Ubayy). Markii Allaah uu Xaqqaaga ku hor istaagay, wuu la xanuunsaday taas, waana sababta uu u sameeyey dabeecadda xun ee aad aragtay." Markaasuu Rasuulka Allaah ﷺ cafiyey. Caadada Rasuulka Allaah ﷺ iyo Asxaabtiisu waxay ahayd inay cafiyaan Mushrikiinta iyo Ahlu-Kitaabka sida Allaah faray, waxayna ku samrayeen dhibaatada. Allaah wuxuu yiri: {Waxaad hubaal ka maqli doontaan kuwa Kitaabka la siiyey...} (3:186), wuxuuna yiri: {Kuwo badan oo Ahlu-Kitaabka ka mid ah waxay jeclaan lahaayeen...} (2:109). Sidaas darteed, Rasuulka Allaah ﷺ wuxuu fulin jiray amarka Allaah ee ah in la cafiyo ilaa looga oggolaado inuu la dagaalamo. Markii Rasuulka Allaah ﷺ uu dagaalamay Badar, Allaahna uu halkaas ku dilay madaxdii gaalada iyo sharafleydii Qureysheed, Rasuulka Allaah ﷺ iyo Asxaabtiisu waxay soo noqdeen iyagoo guuleystay oo ghaniimo sita, waxayna wateen maxaabiis ka mid ah madaxdii gaalada iyo sharafleydii Qureysheed. Cabdullaahi bin Ubayy bin Saluul iyo Mushrikiintii la socotay waxay yiraahdeen: "Arrinkan (Islaamku) wuu soo ifbaxay (wuu guuleystay), marka la baycadeeya Rasuulka Allaah ﷺ Islaamka." Markaasay Islaameen.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabigu ﷺ wuxuu aflagaadada kaga jawaabay degganaan, wuxuuna xikmad darteed u doortay cafis.

Asalka iyo sababta

Dhacdadu waxay dhacday ka hor dagaalkii Badar, markii Nabigu ﷺ u socday inuu booqdo Sacad ibn Cubada. Kulan dhexdiis ayuu Cabdullaahi ibn Ubayy aflagaadeeyay; Sacadna wuxuu sharraxay niyad-jabka siyaasadeed ee ka dambeeyay. Nabigu ﷺ wuu cafiyey, wuxuuna u dulqaatay hab-dhaqanka dhaawaca leh, sidii Alle markaas faray.

Erayada adag oo la sharxay
Fadakiyya

Go' ka yimid Fadak, oo halkan lagu tilmaamay inuu ahaa maro jilicsan ama maro jilicsan oo dhogor leh.

Abuu Xubaab

Magac naanays ah oo Sacad ibn Cubada ugu yeeray Cabdullaahi ibn Ubayy.

Dadka Kitaabka

Magac loo adeegsado kooxaha ay ka mid yihiin Yuhuudda iyo Masiixiyiinta.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay arrintan ka fahmeen in samirka iyo cafisku ku habboon yihiin marka qof ku aflagaadeeyo, gaar ahaan haddii ay nabadda ilaalinayaan oo aanay keenayn dhibaato ka weyn. Nabigu ﷺ wuxuu sii dejinayey kooxihii muransanaa, wuxuuna, isagoo raacaya amarkii Ilaahay ee markaas jiray, doortay dulqaad. Culimadu waxay kala saaraan aargoosiga qofeed oo laga tanaasuli karo iyo is-difaaca xaqa ah ee ka dhanka ah gardarrada; cafisku macnihiisu ma aha in dulmiga la oggolaaday.

Casharrada maanta
  1. Aflagaado ha kaga jawaabin aflagaado degdeg ah; marka hore xiisadda deji.
  2. Dhagayso duruufaha ka dambeeya hab-dhaqanka qofka adigoon cudurdaar uga dhigin ficil dhaawac leh.
  3. Cafiska dooro marka uu xiriirka hagaajinayo oo aanu dadka kale khatar gelinayn.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.