Jilcinta Qalbiga · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 6452

Waxaa weriyey Abu Huraira. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Jilcinta Qalbiga
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abu Huraira

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنِي أَبُو نُعَيْمٍ، بِنَحْوٍ مِنْ نِصْفِ هَذَا الْحَدِيثِ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ ذَرٍّ، حَدَّثَنَا مُجَاهِدٌ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، كَانَ يَقُولُ آللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ إِنْ كُنْتُ لأَعْتَمِدُ بِكَبِدِي عَلَى الأَرْضِ مِنَ الْجُوعِ، وَإِنْ كُنْتُ لأَشُدُّ الْحَجَرَ عَلَى بَطْنِي مِنَ الْجُوعِ، وَلَقَدْ قَعَدْتُ يَوْمًا عَلَى طَرِيقِهِمُ الَّذِي يَخْرُجُونَ مِنْهُ، فَمَرَّ أَبُو بَكْرٍ، فَسَأَلْتُهُ عَنْ آيَةٍ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ، مَا سَأَلْتُهُ إِلاَّ لِيُشْبِعَنِي، فَمَرَّ وَلَمْ يَفْعَلْ، ثُمَّ مَرَّ بِي عُمَرُ فَسَأَلْتُهُ عَنْ آيَةٍ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ، مَا سَأَلْتُهُ إِلاَّ لِيُشْبِعَنِي، فَمَرَّ فَلَمْ يَفْعَلْ، ثُمَّ مَرَّ بِي أَبُو الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم فَتَبَسَّمَ حِينَ رَآنِي وَعَرَفَ، مَا فِي نَفْسِي وَمَا فِي وَجْهِي ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَبَا هِرٍّ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ الْحَقْ ‏"‏‏.‏ وَمَضَى فَتَبِعْتُهُ، فَدَخَلَ فَاسْتَأْذَنَ، فَأَذِنَ لِي، فَدَخَلَ فَوَجَدَ لَبَنًا فِي قَدَحٍ فَقَالَ ‏"‏ مِنْ أَيْنَ هَذَا اللَّبَنُ ‏"‏‏.‏ قَالُوا أَهْدَاهُ لَكَ فُلاَنٌ أَوْ فُلاَنَةُ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَبَا هِرٍّ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ الْحَقْ إِلَى أَهْلِ الصُّفَّةِ فَادْعُهُمْ لِي ‏"‏‏.‏ قَالَ وَأَهْلُ الصُّفَّةِ أَضْيَافُ الإِسْلاَمِ، لاَ يَأْوُونَ إِلَى أَهْلٍ وَلاَ مَالٍ، وَلاَ عَلَى أَحَدٍ، إِذَا أَتَتْهُ صَدَقَةٌ بَعَثَ بِهَا إِلَيْهِمْ، وَلَمْ يَتَنَاوَلْ مِنْهَا شَيْئًا، وَإِذَا أَتَتْهُ هَدِيَّةٌ أَرْسَلَ إِلَيْهِمْ، وَأَصَابَ مِنْهَا وَأَشْرَكَهُمْ فِيهَا، فَسَاءَنِي ذَلِكَ فَقُلْتُ وَمَا هَذَا اللَّبَنُ فِي أَهْلِ الصُّفَّةِ كُنْتُ أَحَقُّ أَنَا أَنْ أُصِيبَ مِنْ هَذَا اللَّبَنِ شَرْبَةً أَتَقَوَّى بِهَا، فَإِذَا جَاءَ أَمَرَنِي فَكُنْتُ أَنَا أُعْطِيهِمْ، وَمَا عَسَى أَنْ يَبْلُغَنِي مِنْ هَذَا اللَّبَنِ، وَلَمْ يَكُنْ مِنْ طَاعَةِ اللَّهِ وَطَاعَةِ رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم بُدٌّ، فَأَتَيْتُهُمْ فَدَعَوْتُهُمْ فَأَقْبَلُوا، فَاسْتَأْذَنُوا فَأَذِنَ لَهُمْ، وَأَخَذُوا مَجَالِسَهُمْ مِنَ الْبَيْتِ قَالَ ‏"‏ يَا أَبَا هِرٍّ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ خُذْ فَأَعْطِهِمْ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَأَخَذْتُ الْقَدَحَ فَجَعَلْتُ أُعْطِيهِ الرَّجُلَ فَيَشْرَبُ حَتَّى يَرْوَى، ثُمَّ يَرُدُّ عَلَىَّ الْقَدَحَ، فَأُعْطِيهِ الرَّجُلَ فَيَشْرَبُ حَتَّى يَرْوَى، ثُمَّ يَرُدُّ عَلَىَّ الْقَدَحَ فَيَشْرَبُ حَتَّى يَرْوَى، ثُمَّ يَرُدُّ عَلَىَّ الْقَدَحَ، حَتَّى انْتَهَيْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ رَوِيَ الْقَوْمُ كُلُّهُمْ، فَأَخَذَ الْقَدَحَ فَوَضَعَهُ عَلَى يَدِهِ فَنَظَرَ إِلَىَّ فَتَبَسَّمَ فَقَالَ ‏"‏ أَبَا هِرٍّ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ بَقِيتُ أَنَا وَأَنْتَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ صَدَقْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اقْعُدْ فَاشْرَبْ ‏"‏‏.‏ فَقَعَدْتُ فَشَرِبْتُ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ اشْرَبْ ‏"‏‏.‏ فَشَرِبْتُ، فَمَا زَالَ يَقُولُ ‏"‏ اشْرَبْ ‏"‏‏.‏ حَتَّى قُلْتُ لاَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ، مَا أَجِدُ لَهُ مَسْلَكًا‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَأَرِنِي ‏"‏‏.‏ فَأَعْطَيْتُهُ الْقَدَحَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَسَمَّى، وَشَرِبَ الْفَضْلَةَ‏.‏

Tarjumaad

Abu Hurayra waxa uu yiri: Waxaan ku dhaartay Allah oo aan cid kale xaq u lahayn in la caabudo, mararka qaar waxaan dhulka ku jiifi jiray calooshayda anigoo gaajo darteed u jiifa, mararka qaarna waxaan caloosha ku xiran jiray dhagax gaajo awgeed. Maalin maalmaha ka mid ah ayaan fariistay waddada ay ka soo bixi jireen (Nabiga ﷺ iyo asxaabtiisa). Markii uu Abu Bakar soo maray, waxaan weydiiyay aayad Kitaabka Allah ka mid ah, mana aanan weydiin illaa inuu iga dherjiyo gaajada, laakiin wuu iska dhaafay oo waxba iima uusan qaban. Kadib Cumar baa i soo maray, waxaanan weydiiyay aayad Kitaabka Allah ka mid ah, mana aanan weydiin illaa inuu iga dherjiyo, laakiin isna wuu iska dhaafay. Ugu dambeyntii, Abu-l-Qaasim ﷺ baa i soo maray, wuuna dhoola-caddeeyay markii uu i arkay, waayo wuxuu ogaa waxa ku jira naftayda iyo wajigayga. Wuxuu yiri:

"Aba Hirr!" Waxaan iri: "Labbayk, Ya Rasuulallaah ﷺ!" Wuxuu yiri: "I raac." Wuu tegey waanan raacay. Gurigii buu galay, waanan idan weydiistay, wuuna ii idmay. Wuxuu arkay caano ku jira weel, wuxuuna yiri: "Xaggee bay ka yimaadeen caanahan?" Waxay yiraahdeen: "Waxaa kuu hadiyadeeyay hebel ama hebela." Wuxuu yiri: "Aba Hirr!" Waxaan iri: "Labbayk, Ya Rasuulallaah ﷺ!" Wuxuu yiri: "Tag oo ii yeer Ahlu-Suffada." Ahlu-Suffadu waxay ahaayeen martida Islaamka, oo aan lahayn ehel, maal, ama cid ay ku tiirsadaan; haddii sadaqo loo keeno Nabiga ﷺ, wuu u diri jiray isagoon waxba ka cunin, haddii hadiyad loo keenana wuu la wadaagi jiray isagoo qayb ka qaadan jiray. Arrintaasi way i xumeysay, waxaanan isku iri: "Sidee bay caanahan yar ugu filnaanayaan Ahlu-Suffada? Anigaaba xaq u lahaa inaan cabbo si aan u xoogeysto," balse Nabigu ﷺ wuxuu i amray inaan siiyo. Waan yaabay waxa ii haraya, laakiin ma jirin waddo aan ka ahayn inaan adeeco Allah iyo Rasuulkiisa ﷺ. Waan u tegay oo waan u yeeray, wayna yimaadeen oo idan weydiisteen, waa loo idmay oo gurigay fariisteen. Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Aba Hirr!" Waxaan iri: "Labbayk, Ya Rasuulallaah ﷺ!" Wuxuu yiri: "Qaado oo sii." Weelkii baan qaaday oo nin walba u dhiibay; wuu cabbi jiray ilaa uu ka dhergo, kadibna weelka wuu ii soo celin jiray, sidaas ayaanan ku waday ilaa dadkii oo dhami ka dhergaan. Ugu dambeyntii waxaan u imid Nabiga ﷺ, weelkii buu qaatay, gacantiisa saaray, ii eegay oo dhoola-caddeeyay, wuxuuna yiri: "Aba Hirr!" Waxaan iri: "Labbayk, Ya Rasuulallaah ﷺ!" Wuxuu yiri: "Aniga iyo adiga ayaa haray." Waxaan iri: "Run baad sheegtay, Ya Rasuulallaah ﷺ!" Wuxuu yiri: "Fariiso oo cab." Waan fariistay oo waan cabay. Wuxuu igu lahaa: "Cab," waanan cabayay. Sidaas buu igu lahaa ilaa aan ka iri: "Maya, kaasoo xaqa kugu soo diray, meel ay galaan ma hayo." Wuxuu yiri: "I tus." Weelkii baan siiyay, Allah buu mahadiyay, magaciisa ku sheegay, wuxuuna cabay wixii ka haray.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nebi ﷺ wuxuu caanaha la wadaagay dadka baahan, wuxuuna Abu Hurayra u daayay inuu ugu dambayn cabbo.

Asalka iyo sababta

Abu Hurayra wuxuu sheegay in gaajo darteed uu gargaar weydiistay dadkii jidka marayay. Nebigu ﷺ xaaladdiisa ayuu gartay, wuxuuna dadka Ahl as-Suffa u oggolaaday inay caanaha qaybsadaan, dabadeedna Abu Hurayra ku dhiirrigeliyay inuu isaguna cabbo.

Erayada adag oo la sharxay
Ahl as-Suffa

Saxaabo baahan oo deggenaa agagaarka masjidka Madiina, aan haysan ama aad u yar haysan wax ay iyagu leeyihiin.

Sadaqo

Sadaqo ikhtiyaari ah oo la bixiyo si dadka baahan loo caawiyo.

Dhagax caloosha lagu xidho

Ficil uu Abu Hurayra ku tilmaamay inuu xanuunka gaajada daran ku yarayn jiray.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadii hore waxay werintan ka fahmeen in hoggaamiyuhu daryeelo dadka baahan, isla markaana cuntada sadaqada ah iyo hadiyadaha si kala duwan loola dhaqmi karo. Nebigu ﷺ sadaqadii loo keenay wuxuu u sii gudbiyay dadka Ahl as-Suffa, halka hadiyad uu isagu qaadan karay oo uu iyagana la wadaajiyay. Werintu sidoo kale waxay muujinaysaa fadliga adeecidda, sabirka iyo deeqsinimada, waxayna xaqiijinaysaa mucjiso uu Eebbe siiyay Nebigiisa ﷺ.

Casharrada maanta
  1. Waxa aad haysato la wadaag dadka baahan, xataa haddii kaydkaagu yar yahay.
  2. U fiirso calaamadaha gaajada ama saboolnimada, caawinaadna bixi adigoon marka hore qofka sharraxaad weydiin.
  3. Amarka xaqa ah fuli, kuna kalsoonow in deeqsinimadu aanay hoos u dhigayn karaamada qofka.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.