Sahih al-Bukhari, xadiiska 7018
Waxaa weriyey Umm al-Ala. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Umm al-Ala
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ خَارِجَةَ بْنِ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ أُمِّ الْعَلاَء ِ ـ وَهْىَ امْرَأَةٌ مِنْ نِسَائِهِمْ بَايَعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَتْ طَارَ لَنَا عُثْمَانُ بْنُ مَظْعُونٍ فِي السُّكْنَى حِينَ اقْتَرَعَتِ الأَنْصَارُ عَلَى سُكْنَى الْمُهَاجِرِينَ، فَاشْتَكَى فَمَرَّضْنَاهُ حَتَّى تُوُفِّيَ، ثُمَّ جَعَلْنَاهُ فِي أَثْوَابِهِ فَدَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْكَ أَبَا السَّائِبِ، فَشَهَادَتِي عَلَيْكَ لَقَدْ أَكْرَمَكَ اللَّهُ. قَالَ " وَمَا يُدْرِيكِ ". قُلْتُ لاَ أَدْرِي وَاللَّهِ. قَالَ " أَمَّا هُوَ فَقَدْ جَاءَهُ الْيَقِينُ، إِنِّي لأَرْجُو لَهُ الْخَيْرَ مِنَ اللَّهِ، وَاللَّهِ مَا أَدْرِي وَأَنَا رَسُولُ اللَّهِ مَا يُفْعَلُ بِي وَلاَ بِكُمْ ". قَالَتْ أُمُّ الْعَلاَءِ فَوَاللَّهِ لاَ أُزَكِّي أَحَدًا بَعْدَهُ. قَالَتْ وَرَأَيْتُ لِعُثْمَانَ فِي النَّوْمِ عَيْنًا تَجْرِي، فَجِئْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ " ذَاكِ عَمَلُهُ يَجْرِي لَهُ "
Waxaa wariyey Kharija bin Zaid bin Thabit: Umm al-'Ala', oo ahayd haweeney Ansaari ah oo ballanqaad daacadnimo siisay Rasuulka Allah ﷺ, ayaa tiri:
"Markii Ansaartu ay saami u qaybinayeen Muhaajiriinta, waxaa qaybtayada ku soo aaday Cusmaan bin Mad'uun. Wuu xanuunsaday waana aan daryeelaynay ilaa uu ka geeriyooday. Kadibna dharkeedii ayaan ku kafannay. Markaas ayaa Rasuulka Allah ﷺ noo yimid, anigoo la hadlaya maydkiisa ayaan iri: 'Naxariista Allah korkaaga ha ahaato, Abu as-Sa'ibow! Waxaan markhaati ka ahay in Allah ku sharfay.' Laakiin Nebigu ﷺ wuxuu yiri: 'Maxaad ku ogaatay taas?' Waxaan iri: 'Wallahi ma ogi.' Wuxuu yiri: 'Isaga hubaal (geeri) baa u timid, waxaanan u rajaynayaa khayr xagga Allah ah. Wallahi, anigoo ah Rasuulka Allah ﷺ, ma ogi waxa lagu samayn doono aniga ama idinka.' Umm al-'Ala' waxay tiri: 'Wallahi, kadib arrintan cid dambe ma ammaani doono.' Waxay intaa ku dartay: 'Kadib riyo ayaan ku arkay Cusmaan oo il biyo ah u socoto. Markaasaan u imid Rasuulka Allah ﷺ oo u sheegay, wuxuuna yiri: Taasi waa calaamadda camalkiisii wanaagsanaa oo isaga u sii soconaya.'"
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Aakhirka qof kasta Allah keliya ayaa og; camalka wanaagsanina abaalmarintiisu way sii socotaa.
Umm al-‘Ala’ ayaa tan ka warrantay markii uu xanuunsaday dabadeedna geeriyooday ‘Uthman ibn Maz‘un, oo qori-tuur loogu qoondeeyey qoyskeeda inuu marti u noqdo, kana mid ahaa muhaajiriinta.
Tilmaan u ah dhimashada, oo aan laga maarmi karin.
Saaxiib ka mid ahaa Nebiga ﷺ iyo bulshadii Muslimiinta ee hore.
Aragtidii uu Nebigu ﷺ ku fasiray inay tilmaamayso camal ay abaalmarintiisu u sii socotay ‘Uthman.
Culimadu waxay tan ka fahmeen in qofka dhintay wanaag looga rajayn karo, balse aan la hubin halka uu aakhirada ku dambaynayo haddii aan waxyi caddayn laga hayn. Hadallada Nebiga ﷺ waxay ina barayaan is-hoosaysiin marka laga hadlayo waxa maqan: ogaanshaha xukunka ugu dambeeya Allah ayuu u gaar yahay. Riyo run ahi waxay xambaarsanaan kartaa tilmaam macne leh, laakiin ma beddelayso waxyiga mana dejiso caqiido ama xukun shareeco. Fasiraadda ishu waxay abaalmarinta sii socota ku xidhaa camal wanaagsan oo qofka geeridiisa ka dibna sii anfaca.
- Qofka dhintay si xushmad leh uga hadal, una rajee naxariista Allah, balse ha sheegan hubanti ku saabsan halka uu aakhirada ku dambaynayo.
- Samee camallo wanaagsan oo dadka kale si joogto ah uga faa’iidayaan, sida gudbinta cilmi waxtar leh iyo taageeridda dadka.
- Riyooyinka si taxaddar leh ula dhaqan: riyo wanaagsan la wadaag adigoon ka sarrayn waxyiga ama aqoonta diineed ee la isku hallayn karo.
Werintani waxay ka hadlaysaa riyooyin wanaagsan, waxayna sidaas ku sii faahfaahinaysaa riyadii Umm al-‘Ala’.
Sahih al-Bukhari · #6984 (Sahih)Werintani sidoo kale waxay ku saabsan tahay riyooyin, waxayna caawinaysaa fahamka kaalinta qisaska riyooyinka ee Sunnada.
Sahih al-Bukhari · #7017 (Sahih)Werintani waxay si toos ah ugu xigtaa qaybtan buugga fasiraadda riyooyinka, waxayna bixisaa macne guud oo la xidhiidha.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.