Sahih Muslim, xadiiska 2149
Waxaa weriyey Abdullah ibn Umar. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Umar
Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ، أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ كُنْتُ جَالِسًا إِلَى جَنْبِ ابْنِ عُمَرَ وَنَحْنُ نَنْتَظِرُ جَنَازَةَ أُمِّ أَبَانٍ بِنْتِ عُثْمَانَ وَعِنْدَهُ عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ فَجَاءَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقُودُهُ قَائِدٌ فَأُرَاهُ أَخْبَرَهُ بِمَكَانِ ابْنِ عُمَرَ، فَجَاءَ حَتَّى جَلَسَ إِلَى جَنْبِي فَكُنْتُ بَيْنَهُمَا فَإِذَا صَوْتٌ مِنَ الدَّارِ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ - كَأَنَّهُ يَعْرِضُ عَلَى عَمْرٍو أَنْ يَقُومَ فَيَنْهَاهُمْ - سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ " . قَالَ فَأَرْسَلَهَا عَبْدُ اللَّهِ مُرْسَلَةً . فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ كُنَّا مَعَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالْبَيْدَاءِ إِذَا هُوَ بِرَجُلٍ نَازِلٍ فِي شَجَرَةٍ فَقَالَ لِيَ اذْهَبْ فَاعْلَمْ لِي مَنْ ذَاكَ الرَّجُلُ . فَذَهَبْتُ فَإِذَا هُوَ صُهَيْبٌ . فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ إِنَّكَ أَمَرْتَنِي أَنْ أَعْلَمَ لَكَ مَنْ ذَاكَ وَإِنَّهُ صُهَيْبٌ . قَالَ مُرْهُ فَلْيَلْحَقْ بِنَا . فَقُلْتُ إِنَّ مَعَهُ أَهْلَهُ . قَالَ وَإِنْ كَانَ مَعَهُ أَهْلُهُ - وَرُبَّمَا قَالَ أَيُّوبُ مُرْهُ فَلْيَلْحَقْ بِنَا - فَلَمَّا قَدِمْنَا لَمْ يَلْبَثْ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ أَنْ أُصِيبَ فَجَاءَ صُهَيْبٌ يَقُولُ وَاأَخَاهْ وَاصَاحِبَاهْ . فَقَالَ عُمَرُ أَلَمْ تَعْلَمْ أَوْ لَمْ تَسْمَعْ - قَالَ أَيُّوبُ أَوْ قَالَ أَوَلَمْ تَعْلَمْ أَوَلَمْ تَسْمَعْ - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبَعْضِ بُكَاءِ أَهْلِهِ " . قَالَ فَأَمَّا عَبْدُ اللَّهِ فَأَرْسَلَهَا مُرْسَلَةً وَأَمَّا عُمَرُ فَقَالَ بِبَعْضٍ . فَقُمْتُ فَدَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَحَدَّثْتُهَا بِمَا، قَالَ ابْنُ عُمَرَ فَقَالَتْ لاَ وَاللَّهِ مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَطُّ " إِنَّ الْمَيِّتَ يُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَحَدٍ " . وَلَكِنَّهُ قَالَ " إِنَّ الْكَافِرَ يَزِيدُهُ اللَّهُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَذَابًا وَإِنَّ اللَّهَ لَهُوَ أَضْحَكَ وَأَبْكَى وَلاَ تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى " . قَالَ أَيُّوبُ قَالَ ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ لَمَّا بَلَغَ عَائِشَةَ قَوْلُ عُمَرَ وَابْنِ عُمَرَ قَالَتْ إِنَّكُمْ لَتُحَدِّثُونِّي عَنْ غَيْرِ كَاذِبَيْنِ وَلاَ مُكَذَّبَيْنِ وَلَكِنَّ السَّمْعَ يُخْطِئُ .
Waxaa nooga warramay Daauud bin Rushayd, waxaa nooga warramay Ismaaciil bin Culayya, waxaa nooga warramay Ayuub, oo ka weriyey Cabdullaahi bin Abii Mulaykah oo yiri: Waxaan fadhiyey dhinaca Ibnu Cumar annagoo sugayna janaasada Ummu Abaan bintu Cusmaan, waxaana joogay Camar bin Cusmaan. Markaas ayaa yimid Ibnu Cabbaas oo uu hoggaaminayo qof hagaya, waxaana u malaynayaa in loo sheegay meesha uu joogo Ibnu Cumar. Wuu yimid ilaa uu fariistay dhinacayga, aniguna waxaan dhexda ka galay labadooda. Markaas ayaa cod oohin ah laga maqlay guriga. Ibnu Cumar ayaa yiri—isagoo u muujinaya Camar inuu istaago oo uu reebbo—'Waxaan maqlay Rasuulka Allah ﷺ oo leh: Maydka waa la cadaabaa oohinta ehelkiisa darteed.' Cabdullaahi wuxuu u qaatay xukunkaas si guud. Ibnu Cabbaas wuxuu yiri: Annagoo la soconno Amiirul Mu'miniin Cumar bin Al-Khadhaab, markii aan gaarnay Baydaa, waxaan aragnay nin geed hoos degay. Wuxuu igu yiri: 'Tag oo ii soo ogoow ninkaas kuu yahay.' Waan tagay waxaanan arkay inuu yahay Suhayb. Waan ku soo laabtay oo waxaan iri: 'Waxaad i amartay inaan ogaado ninkaas, waana Suhayb.' Wuxuu yiri: 'U sheeg ha nagu soo biiro.' Waxaan iri: 'Ehelkiisaa la socda.' Wuxuu yiri: 'Xitaa haddii ehelkiisu la socdo'—mararka qaarna Ayuub wuxuu yiri 'U sheeg ha nagu soo biiro.' Markii aan nimid, ma daahin Amiirul Mu'miniin in la dhaawaco. Suhayb ayaa yimid isagoo ooyaya oo leh: 'Walaalow! Saaxiibow!' Cumar wuxuu yiri: 'Miyaadan ogayn ama miyaadan maqlin in Rasuulka Allah ﷺ yiri: Maydka waa la cadaabaa qaar ka mid ah oohinta ehelkiisa darteed?' Cabdullaahi wuxuu u qaatay si guud, halka Cumarna uu sheegay inay tahay xaalado gaar ah. Markaasaan istaagay oo u galay Caasha una sheegay wixii Ibnu Cumar yiri. Waxay tiri: 'Maya, wallaahi! Rasuulka Allah ﷺ weligiis ma oran maydka waa la cadaabaa oohinta qof darteed.' Laakiin wuxuu yiri: 'Gaalada Allah wuxuu ugu sii kordhiyaa cadaabta oohinta ehelkiisa darteed. Allah isaga ayaa hasiiya qosolka iyo oohinta, mana qaado naf danbi naf kale.' Ayuub wuxuu yiri Ibnu Abii Mulaykah wuxuu yiri: Waxaa ii sheegay Qaasim bin Muxammad in markii ay Caasha gaartay hadalkii Cumar iyo Ibnu Cumar, ay tiri: 'Waxaad iiga warrameysaan dad aan beenaale ahayn laguna tuhunsanayn been, laakiin maqalka ayaa khaldama.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Axadiista ku saabsan baroordiiqdu waxay u baahan yihiin sharaxaad taxaddar leh iyo isbarbardhigga ilaha.
Riwaayaddu waxay sheegaysaa in Ibnu Cumar iyo Ibnu Cabbaas ay joogeen aaska Ummu Abaan markii ay guriga ka maqleen baroor-diiq. Ibnu Cabbaas wuxuu kaloo xusuustay sida Cumar ula hadlay Suhayb markii uu isagoo ooyaya ugu barooranayey Cumar.
Baroorasho cod dheer oo murugo leh, tusaale ahaan qaylo iyo oohin baroor ah.
Qof kastaa wuxuu masuul ka yahay camalkiisa.
Qaab werin oo silsiladda werinta qayb ka mid ahi ka maqan tahay; halkan qoraalku wuxuu tilmaamayaa sida Ibnu Cumar hadalka guud ahaan u weriyey.
Culimada ayaa is barbar dhigta weedhaha kala duwan. Caa’isha waxay caddaysay in laga hadlayey gaalka cadaabkiisa ay baroordiiqda ehelkiisu sii kordhiso; waxay kaloo daliishatay mabda’a ah in qofna aanu qaadin culayska qof kale. Sidaas darteed culimadu waxay kala saaraan baroordiiqda iyo qaylada murugada leh ee la reebay iyo ilmada caadiga ah iyo murugada. Sharaxaadda riwaayaddu waxay u baahan tahay in la tixgeliyo xaaladda iyo ereyada saxda ah, iyada oo aan ehelka qofka dhintay lagu eedayn dembiyada qof kale.
- Ehelka qofka dhintay ugu tacsiyeeya hadal wanaagsan iyo la joogid, hana dhiirrigelin baroor-diiq ama qaylo murugo leh.
- Hal weedh keliya ha ka soo saarin gunaanad guud: is barbar dhig riwaayadaha, una fiirso sharaxaadda saxaabada.
- U ducee in qofka dhintay loo dembi dhaafo, kana fogow eedaymaha ehelka ku saaraya camalka qof kale.
Riwaayaddan saxiixa ahi waxay ka warramaysaa murugada Suhayb ee dhaawicii Cumar iyo jawaabtii Cumar ee oohinta.
Sahih Muslim · #2150 (Sahih)Riwaayaddani waxay soo bandhigaysaa silsilad kale oo ku saabsan hadalkii ka dhacay aaska iyo sharaxaaddii Caa’isha.
Sahih al-Bukhari · #313 (Sahih)Riwaayaddan saxiixa ahi waxay ka hadlaysaa u baroorashada qof dhintay, waxayna caawinaysaa kala saaridda murugada iyo caadooyinka baroordiiqda ee la reebay.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.