Sahih Muslim, xadiiska 415
Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo Muslim dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Harmala ibn Yahya at‑Tujibiwuxuu u sheegay Muslimحَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ
- 2Ibn Wahbابْنُ وَهْبٍ
- 3Yunusيُونُسُ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Anas ibn Malikأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ
- 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih Muslim guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ أَبُو ذَرٍّ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " فُرِجَ سَقْفُ بَيْتِي وَأَنَا بِمَكَّةَ فَنَزَلَ جِبْرِيلُ صلى الله عليه وسلم فَفَرَجَ صَدْرِي ثُمَّ غَسَلَهُ مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ جَاءَ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَأَفْرَغَهَا فِي صَدْرِي ثُمَّ أَطْبَقَهُ ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِي فَعَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ فَلَمَّا جِئْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا قَالَ جِبْرِيلُ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - لِخَازِنِ السَّمَاءِ الدُّنْيَا افْتَحْ . قَالَ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا جِبْرِيلُ . قَالَ هَلْ مَعَكَ أَحَدٌ قَالَ نَعَمْ مَعِيَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم . قَالَ فَأُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ فَفَتَحَ - قَالَ - فَلَمَّا عَلَوْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَإِذَا رَجُلٌ عَنْ يَمِينِهِ أَسْوِدَةٌ وَعَنْ يَسَارِهِ أَسْوِدَةٌ - قَالَ - فَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى - قَالَ - فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالاِبْنِ الصَّالِحِ - قَالَ - قُلْتُ يَا جِبْرِيلُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا آدَمُ صلى الله عليه وسلم وَهَذِهِ الأَسْوِدَةُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ نَسَمُ بَنِيهِ فَأَهْلُ الْيَمِينِ أَهْلُ الْجَنَّةِ وَالأَسْوِدَةُ الَّتِي عَنْ شِمَالِهِ أَهْلُ النَّارِ فَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى - قَالَ - ثُمَّ عَرَجَ بِي جِبْرِيلُ حَتَّى أَتَى السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ . فَقَالَ لِخَازِنِهَا افْتَحْ - قَالَ - فَقَالَ لَهُ خَازِنُهَا مِثْلَ مَا قَالَ خَازِنُ السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَفَتَحَ " . فَقَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ فَذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ فِي السَّمَوَاتِ آدَمَ وَإِدْرِيسَ وَعِيسَى وَمُوسَى وَإِبْرَاهِيمَ - صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ أَجْمَعِينَ - وَلَمْ يُثْبِتْ كَيْفَ مَنَازِلُهُمْ غَيْرَ أَنَّهُ ذَكَرَ أَنَّهُ قَدْ وَجَدَ آدَمَ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا وَإِبْرَاهِيمَ فِي السَّمَاءِ السَّادِسَةِ . قَالَ " فَلَمَّا مَرَّ جِبْرِيلُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِإِدْرِيسَ - صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ - قَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالأَخِ الصَّالِحِ - قَالَ - ثُمَّ مَرَّ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقَالَ هَذَا إِدْرِيسُ - قَالَ - ثُمَّ مَرَرْتُ بِمُوسَى - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالأَخِ الصَّالِحِ - قَالَ - قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا مُوسَى - قَالَ - ثُمَّ مَرَرْتُ بِعِيسَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالأَخِ الصَّالِحِ . قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ - قَالَ - ثُمَّ مَرَرْتُ بِإِبْرَاهِيمَ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالاِبْنِ الصَّالِحِ - قَالَ - قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا إِبْرَاهِيمُ " . قَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي ابْنُ حَزْمٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ وَأَبَا حَبَّةَ الأَنْصَارِيَّ كَانَا يَقُولاَنِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ثُمَّ عَرَجَ بِي حَتَّى ظَهَرْتُ لِمُسْتَوًى أَسْمَعُ فِيهِ صَرِيفَ الأَقْلاَمِ " . قَالَ ابْنُ حَزْمٍ وَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَفَرَضَ اللَّهُ عَلَى أُمَّتِي خَمْسِينَ صَلاَةً - قَالَ - فَرَجَعْتُ بِذَلِكَ حَتَّى أَمُرَّ بِمُوسَى فَقَالَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ مَاذَا فَرَضَ رَبُّكَ عَلَى أُمَّتِكَ - قَالَ - قُلْتُ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسِينَ صَلاَةً . قَالَ لِي مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَرَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ ذَلِكَ - قَالَ - فَرَاجَعْتُ رَبِّي فَوَضَعَ شَطْرَهَا - قَالَ - فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَأَخْبَرْتُهُ قَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ ذَلِكَ - قَالَ - فَرَاجَعْتُ رَبِّي فَقَالَ هِيَ خَمْسٌ وَهْىَ خَمْسُونَ لاَ يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَىَّ - قَالَ - فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ . فَقُلْتُ قَدِ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي - قَالَ - ثُمَّ انْطَلَقَ بِي جِبْرِيلُ حَتَّى نَأْتِيَ سِدْرَةَ الْمُنْتَهَى فَغَشِيَهَا أَلْوَانٌ لاَ أَدْرِي مَا هِيَ - قَالَ - ثُمَّ أُدْخِلْتُ الْجَنَّةَ فَإِذَا فِيهَا جَنَابِذُ اللُّؤْلُؤِ وَإِذَا تُرَابُهَا الْمِسْكُ " .
Waxaa ii warramay Xarmala binu Yaxya at-Tujaybi, waxaa noo sheegay Ibnu Wahb, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Yuunus, oo ka weriyey Ibnu Shihaab, oo ka weriyey Anas binu Maalik, wuxuu yiri: Abuu Darr wuxuu sheegi jiray in Rasuulka Allah ﷺ uu yiri:
"Saafka gurigeyga ayaa la dillaaciyey anigoo Makka jooga, markaasaa Jibriil soo degay, wuxuuna kala furay laabtayda, dabadeedna wuxuu ku mayray biyaha Zamzam. Kadib wuxuu keenay saxan dahab ah oo ka buuxa xikmad iyo iimaan, wuxuuna ku shubay laabtayda, dabadeedna wuu isku xiray. Markaasuu gacanta i qabtay oo samada ila fuulay. Markaan nimid samada ugu hooseysa, Jibriil wuxuu ku yiri ilaaliyaha samada dunida: 'Fur.' Wuxuu yiri: 'Kumaad tahay?' Wuxuu yiri: 'Waa Jibriil.' Wuxuu yiri: 'Ma jiraa qof kula socda?' Wuxuu yiri: 'Haa, waxaa ila socda Muxammad ﷺ.' Wuxuu yiri: 'Ma loo soo diray?' Wuxuu yiri: 'Haa.' Markaasuu furay. Wuxuu yiri: Markaan fuulnay samada dunida, waxaan arkay nin midigtiisa ay dad madow joogaan, bidixdiisana ay dad madow joogaan. Markuu eego dhanka midigtiisa wuu qoslaa, markuu eego dhanka bidixdiisana wuu ooyaa. Wuxuu yiri: 'Soo dhowow Nebiga suubban iyo Wiilka suubban.' Waxaan iri: 'Jibriilow, kani waa kuma?' Wuxuu yiri: 'Kani waa Aadam, nabadgelyo korkiisa ha ahaato, kuwan midigtiisa iyo bidixdiisa joogana waa nafaha carruurtiisa. Kuwa midigta jooga waa dadka Jannada, kuwa bidixda joogana waa dadka Naarta. Sidaas darteed markuu eego dhanka midigtiisa wuu qoslaa, markuu eego dhanka bidixdiisana wuu ooyaa.' Wuxuu yiri: Kadib Jibriil waa ila fuulay ilaa aan nimid samada labaad. Wuxuu ku yiri ilaaliyaheeda: 'Fur.' Ilaaliyuhuna wuxuu ku yiri sidii uu yiri ilaaliyaha samada dunida oo kale, markaasuu furay." Anas binu Maalik wuxuu yiri: Wuxuu xusay inuu samada ku arkay Aadam, Idriis, Ciise, Muuse iyo Ibraahim — naxariista Allah korkooda ha ahaato dhammaantood — laakiin ma uusan caddayn heerarkooda, balse wuxuu xusay inuu Aadam ku arkay samada dunida, Ibraahiimna samada lixaad. Wuxuu yiri: "Markii Jibriil iyo Rasuulka Allah ﷺ ay mareen agagaarka Idriis — naxariista Allah korkiisa ha ahaato — wuxuu yiri: 'Soo dhowow Nebiga suubban iyo Walaalka suubban.' Wuxuu yiri: Kadib waan dhaafay, waxaanan iri: 'Kani waa kuma?' Wuxuu yiri: 'Kani waa Idriis.' Wuxuu yiri: Kadib waxaan maray agagaarka Muuse — nabadgelyo korkiisa ha ahaato — wuxuuna yiri: 'Soo dhowow Nebiga suubban iyo Walaalka suubban.' Waxaan iri: 'Kani waa kuma?' Wuxuu yiri: 'Kani waa Muuse.' Wuxuu yiri: Kadib waxaan maray agagaarka Ciise, wuxuuna yiri: 'Soo dhowow Nebiga suubban iyo Walaalka suubban.' Waxaan iri: 'Kani waa kuma?' Wuxuu yiri: 'Waa Ciise binu Maryam.' Wuxuu yiri: Kadib waxaan maray agagaarka Ibraahim — nabadgelyo korkiisa ha ahaato — wuxuuna yiri: 'Soo dhowow Nebiga suubban iyo Wiilka suubban.' Waxaan iri: 'Kani waa kuma?' Wuxuu yiri: 'Kani waa Ibraahim.'" Ibnu Shihaab wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Ibnu Xazm in Ibnu Cabbaas iyo Abuu Xabbah al-Ansaari ay dhihi jireen: Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: "Kadib waa ila fuulay ilaa aan gaaro meel aan ka maqlayo sanqarta qalmaanta." Ibnu Xazm iyo Anas binu Maalik waxay yiraahdeen: Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: "Allah wuxuu ummaddayda ku waajibiyey konton salaadood. Wuxuu yiri: Arrintaas ayaan kusoo laabtay ilaa aan maro agagaarka Muuse. Muuse — nabadgelyo korkiisa ha ahaato — wuxuu yiri: 'Maxuu Rabbigaa ku waajibiyey ummaddaada?' Waxaan iri: 'Wuxuu ku waajibiyey konton salaadood.' Muuse — nabadgelyo korkiisa ha ahaato — wuxuu igu yiri: 'Ku laabo Rabbigaa, maxaa yeelay ummaddaadu ma xamili karto taas.' Wuxuu yiri: Markaasaan ku laabtay Rabbigay, wuxuuna ka dhigay badhkeed. Wuxuu yiri: Markaasaan ku laabtay Muuse — nabadgelyo korkiisa ha ahaato — waanan u warramay. Wuxuu yiri: 'Ku laabo Rabbigaa, maxaa yeelay ummaddaadu ma xamili karto taas.' Wuxuu yiri: Markaasaan ku laabtay Rabbigay, Wuxuuna yiri: 'Waa shan, laakiin waa konton; hadalkayguna lama beddelo.' Wuxuu yiri: Markaasaan ku laabtay Muuse, wuxuuna yiri: 'Ku laabo Rabbigaa.' Waxaan iri: 'Waan ka xishooday Rabbigay.' Wuxuu yiri: Kadib Jibriil waa ila dhaqaaqay ilaa aan nimid Sidratul-Muntaha, waxaana daboolay midabyo aanan garanayn waxay yihiin. Wuxuu yiri: Kadib Jannada ayaa la i geliyey, waxaanan ku arkay qubado luul ah, carradeeduna waa musk."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Shanta salaadood ee maalinlaha ah waxay naxariista Alle ku leeyihiin ajar u dhigma konton salaadood.
Safarkii samada ee Nebiga ﷺ intii lagu jiray Israa’ iyo Mi‘raaj.
Geed xuduudeed ku yaal samooyinka oo werinta lagu xusay.
Alle wuxuu waajibiyey shanta salaadood ee maalinlaha ah, ajarkooduna waa kan konton salaadood.
Culimadu waxay ka fahmeen in shanta salaadood ee maalinlaha ahi leeyihiin maqaam gaar ah: waxaa la waajibiyey intii lagu jiray Mi‘raajka, ajarkooduna wuxuu la mid yahay kan konton salaadood. Talooyinka soo noqnoqday ee Muuse ﷺ waxay muujinayaan sida uu uga welwelsanaa ummadda, halka Nebigu ﷺ ugu dambayn aqbalay waajibka la go’aamiyey. Werintani waxay kaloo xaqiijinaysaa in dhacdooyinka maqan lagu rumaysto waxyi sugan, iyada oo aan lagu darin faahfaahin aanu qoraalku sheegin.
- Ilaali shanta salaadood ee maalinlaha ah, maalintaadana u qorshee si aad waqtigooda ugu tukato.
- Xusuusnow in naxariista Alle weyn tahay: shan salaadood waxay leeyihiin ajarka konton.
- Rumayso wararka sugan ee ku saabsan waxyaalaha maqan, hana ku darin faahfaahin aan daliil lahayn.
Werintan saxiixa ah ee Anas laga soo weriyey waxay sidoo kale ka warramaysaa safarkii Nebiga ﷺ, waxayna dhammaystiraysaa dhacdooyinka socdaalkii samada.
Sahih al-Bukhari · #349 (Sahih)Werintan saxiixa ah ee Anas iyo Abuu Dharr laga soo weriyey waxay sheegaysaa isla qodobka udub-dhexaadka ah: safarkii habeenkii iyo dhimista konton salaadood oo laga dhigay shan.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.