Sunan an-Nasa'i, xadiiska 1601
Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Aisha
Riwaayadda
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، أَنَّهُ لَقِيَ ابْنَ عَبَّاسٍ فَسَأَلَهُ عَنِ الْوَتْرِ، فَقَالَ أَلاَ أُنَبِّئُكَ بِأَعْلَمِ أَهْلِ الأَرْضِ بِوِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَعَمْ . قَالَ عَائِشَةُ ائْتِهَا فَسَلْهَا ثُمَّ ارْجِعْ إِلَىَّ فَأَخْبِرْنِي بِرَدِّهَا عَلَيْكَ فَأَتَيْتُ عَلَى حَكِيمِ بْنِ أَفْلَحَ فَاسْتَلْحَقْتُهُ إِلَيْهَا فَقَالَ مَا أَنَا بِقَارِبِهَا إِنِّي نَهَيْتُهَا أَنْ تَقُولَ فِي هَاتَيْنِ الشِّيعَتَيْنِ شَيْئًا فَأَبَتْ فِيهَا إِلاَّ مُضِيًّا . فَأَقْسَمْتُ عَلَيْهِ فَجَاءَ مَعِي فَدَخَلَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ لِحَكِيمٍ مَنْ هَذَا مَعَكَ قُلْتُ سَعْدُ بْنُ هِشَامٍ . قَالَتْ مَنْ هِشَامٌ قُلْتُ ابْنُ عَامِرٍ . فَتَرَحَّمَتْ عَلَيْهِ وَقَالَتْ نِعْمَ الْمَرْءُ كَانَ عَامِرًا . قَالَ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَنْبِئِينِي عَنْ خُلُقِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَتْ أَلَيْسَ تَقْرَأُ الْقُرْآنَ قَالَ قُلْتُ بَلَى . قَالَتْ فَإِنَّ خُلُقَ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْقُرْآنُ . فَهَمَمْتُ أَنْ أَقُومَ فَبَدَا لِي قِيَامُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَنْبِئِينِي عَنْ قِيَامِ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَتْ أَلَيْسَ تَقْرَأُ هَذِهِ السُّورَةَ { يَا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ } قُلْتُ بَلَى . قَالَتْ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ افْتَرَضَ قِيَامَ اللَّيْلِ فِي أَوَّلِ هَذِهِ السُّورَةِ فَقَامَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ حَوْلاً حَتَّى انْتَفَخَتْ أَقْدَامُهُمْ وَأَمْسَكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ خَاتِمَتَهَا اثْنَىْ عَشَرَ شَهْرًا ثُمَّ أَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ التَّخْفِيفَ فِي آخِرِ هَذِهِ السُّورَةِ فَصَارَ قِيَامُ اللَّيْلِ تَطَوُّعًا بَعْدَ أَنْ كَانَ فَرِيضَةً فَهَمَمْتُ أَنْ أَقُومَ فَبَدَا لِي وِتْرُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَنْبِئِينِي عَنْ وِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَتْ كُنَّا نُعِدُّ لَهُ سِوَاكَهُ وَطَهُورَهُ فَيَبْعَثُهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمَا شَاءَ أَنْ يَبْعَثَهُ مِنَ اللَّيْلِ فَيَتَسَوَّكُ وَيَتَوَضَّأُ وَيُصَلِّي ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ لاَ يَجْلِسُ فِيهِنَّ إِلاَّ عِنْدَ الثَّامِنَةِ يَجْلِسُ فَيَذْكُرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَيَدْعُو ثُمَّ يُسَلِّمُ تَسْلِيمًا يُسْمِعُنَا ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ بَعْدَ مَا يُسَلِّمُ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَةً فَتِلْكَ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً يَا بُنَىَّ فَلَمَّا أَسَنَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَخَذَ اللَّحْمَ أَوْتَرَ بِسَبْعٍ وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ بَعْدَ مَا سَلَّمَ فَتِلْكَ تِسْعُ رَكَعَاتٍ يَا بُنَىَّ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا صَلَّى صَلاَةً أَحَبَّ أَنْ يَدُومَ عَلَيْهَا وَكَانَ إِذَا شَغَلَهُ عَنْ قِيَامِ اللَّيْلِ نَوْمٌ أَوْ مَرَضٌ أَوْ وَجَعٌ صَلَّى مِنَ النَّهَارِ اثْنَتَىْ عَشْرَةَ رَكْعَةً وَلاَ أَعْلَمُ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَرَأَ الْقُرْآنَ كُلَّهُ فِي لَيْلَةٍ وَلاَ قَامَ لَيْلَةً كَامِلَةً حَتَّى الصَّبَاحِ وَلاَ صَامَ شَهْرًا كَامِلاً غَيْرَ رَمَضَانَ فَأَتَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ فَحَدَّثْتُهُ بِحَدِيثِهَا فَقَالَ صَدَقَتْ أَمَا أَنِّي لَوْ كُنْتُ أَدْخُلُ عَلَيْهَا لأَتَيْتُهَا حَتَّى تُشَافِهَنِي مُشَافَهَةً . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ كَذَا وَقَعَ فِي كِتَابِي وَلاَ أَدْرِي مِمَّنِ الْخَطَأُ فِي مَوْضِعِ وِتْرِهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ .
Maxamed bin Bashaar ayaa noo warramay, wuxuu yiri: Yaxya bin Saciid ayaa noo xadiithiyay, isna wuxuu ka weriyay Saciid, isna wuxuu ka weriyay Qataadah, isna wuxuu ka weriyay Zuraarah, isna wuxuu ka weriyay Sacad bin Hishaam, inuu la kulmay Ibnu Cabbaas oo uu weydiiyay arrinta Witriga. Ibnu Cabbaas wuxuu yiri:
"Miyaanan kugu hagin qofka ugu aqoonta badan dadka caalamka ee ku saabsan Witriga Rasuulka Allah ﷺ?" Wuxuu yiri: "Haa." Ibnu Cabbaas wuxuu yiri: "Waa Caa'isho. U tag oo weydii, dabadeedna ii soo noqo oo iigu sheeg jawaabta ay ku siiso." Markaas waxaan u imid Xakiim bin Aflax, waxaana ka codsaday inuu ila socdo si aan iyada ugu tagno. Wuxuu yiri: "Anigu iyada uma dhowaanayo, waayo waan ka reebay inay wax ka tiraahdo labadan kooxood (ee iskhilaafsan), balse way diiday taladaydii wayna ku sii socotay." Dhaar baan ku dhaariyay, markaas wuu ila yimid oo gurigeeda ayaannu galnay. Caa'isho waxay Xakiim ku tiri: "Kani waa kuma kula socda?" Wuxuu yiri: "Waa Sacad bin Hishaam." Waxay tiri: "Hishaamkee?" Wuxuu yiri: "Wiilka Caamir." Way u ducaysay oo tiri: "Ninka wanaagsanaa Caamir!" Sacad wuxuu yiri: "Hooyada Mu'miniinta, ii sheeg akhlaaqda Rasuulka Allah ﷺ." Waxay tiri: "Miyaadan Qur'aanka akhrin?" Wuxuu yiri: "Haa." Waxay tiri: "Akhlaaqda Nabiga Allah ﷺ waxay ahayd Qur'aanka." Waxaan damcay inaan istaago (si aan u baxo), balse waxaa igu soo dhacday Salaadda Habeenkii (Qiyaamu-layl) ee Rasuulka Allah ﷺ, markaas waxaan iri: "Hooyada Mu'miniinta, ii sheeg Qiyaamu-laylka Nabiga Allah ﷺ." Waxay tiri: "Miyaadan akhrin suuraddan {Yaa Ayyuhaa Al-Muzammil}?" Waxaan iri: "Haa." Waxay tiri: "Allah Cazza wa Jalla wuxuu waajibiyay Qiyaamu-laylka bilowga suuraddan, markaas Nabiga Allah ﷺ iyo asxaabtiisu waxay tukadeen Qiyaamu-laylka muddo sanad ah. Allah Cazza wa Jalla wuxuu haystay dhamaadka suuraddan laba iyo toban bilood, dabadeedna wuxuu soo dejiyay fududaynta dhamaadka suuraddan, sidaasna Qiyaamu-laylku wuxuu noqday sunne (tatawwuc) kadib markii uu faral ahaa." Mar kale waxaan damcay inaan istaago, balse waxaa igu soo dhacday Witriga Rasuulka Allah ﷺ. Waxaan iri: "Hooyada Mu'miniinta, ii sheeg Witriga Rasuulka Allah ﷺ." Waxay tiri: "Waxaan u diyaarin jirnay siwaakiisa iyo biyaha weysadiisa, Allah Cazza wa Jallana wuxuu soo toosin jiray habeenkii goortuu doono. Wuu siwaakan jiray, weyseysan jiray, wuxuuna tukan jiray siddeed rakcadood oo uusan dhexdooda fariisan ilaa rakcadda siddeedaad mooyaane. Markaas buu fariisan jiray oo Allah Cazza wa Jalla xusi jiray una duci jiray, dabadeedna wuu salaami naqsan jiray salaan aan maqli jirnay. Kadib wuxuu tukan jiray laba rakcadood isagoo fadhiya kadib salaanta, dabadeedna wuxuu tukan jiray hal rakcad, taasina waa kow iyo toban rakcadood, wiilkaygiyow. Markii Rasuulka Allah ﷺ gaboobay oo hilib yeeshay, wuxuu witriyi jiray toddobo rakcadood, wuxuuna tukan jiray laba rakcadood isagoo fadhiya kadib salaanta, taasina waa sagaal rakcadood, wiilkaygiyow. Rasuulka Allah ﷺ markuu tukado salaad, wuxuu jeclaan jiray inuu ku daawamo. Haddii hurdo, xanuun ama xannuun ka mashquuliyo Qiyaamu-laylka, wuxuu maalintii tukan jiray laba iyo toban rakcadood. Mana ogi in Nabiga Allah ﷺ uu Qur'aanka oo dhan akhriyay hal habeen gudihiis, ama uu habeen dhan taagnaa ilaa subaxda, ama uu soomay bil dhammaystiran oo aan Ramadaan ahayn." Markaas waxaan u imid Ibnu Cabbaas oo uga warramay xadiithkeedii, wuxuuna yiri: "Way run sheegtay. Haddaan awoodo inaan iyada u galo, waan u tegi lahaa si ay afkeeda iigu sheegto." Abu Cabdirraxmaan wuxuu yiri: Sidaan bay kitaabkayga ugu qornayd, mana garanayo meesha qaladku ka yimid ee ku saabsan witrigiisa nabadgelyo korkiisa ha ahaatee.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nebi ﷺ wuxuu ku adkaysan jiray salaadda habeenkii, wuxuuna u tukan jiray si dheellitiran oo joogto ah.
Salaad sunno ah oo la tukado habeenkii.
Tiro kisi ah oo rakcado salaad ah oo lagu soo afjaro salaadda habeenkii.
Ul yar oo loo isticmaalo nadiifinta ilkaha.
Culimadu waxay warbixinta Caa’isha ka fahmeen in salaadda habeenku ay sunno noqotay kaddib muddo ay waajib ahayd, iyo in Nebiga ﷺ cibaadadiisa u gudan jiray si joogto ah oo feejigan. Salaaddiisu waqtiyo kala duwan waxay ka koobnayd kow iyo toban ama sagaal rakcadood, marka ay duruuf ka hor istaagtana maalintii ayuu ka soo gudan jiray. Xadiisku wuxuu kaloo adkaynayaa in akhlaaqdiisu ay ahayd mid Qur’aanka ku dhaqanta. Mad-habyadu waxay aqoonsan yihiin qaabab kala duwan oo Witr sax ah; warbixintani waxay tilmaamaysaa dhaqankii ay Caa’isha taqaanay, mana waajibinayso hal qaab qof kasta oo tukanaya.
- Dooro salaad habeen oo aad awooddo, kuna dadaal inaad si joogto ah u tukato.
- Haddii xanuun ama hurdo kaa hor istaagto salaadda, maalintii ka soo gudso marka aad awooddo.
- Qur’aanku yuusan noqon wax aad akhrido oo keliya; akhlaaqdaada iyo dhaqankaagaba ha qaabeeyo.
Xadiiskan saxiixa ah ee isla cutubka ku jira wuxuu faahfaahin dheeraad ah ka bixinayaa cibaadadii habeenkii ee Nebiga ﷺ.
Sunan an-Nasa'i · #1600 (Sahih)Xadiiskan saxiixa ahi wuxuu si toos ah uga horreeyaa warbixintan, wuxuuna ka caawinayaa in salaadda habeenka macnaheeda la fahmo.
Sunan an-Nasa'i · #1603 (Sahih)Xadiiskan saxiixa ahi isaguna wuxuu ka hadlayaa hab-dhaqankii salaadeed ee Nebiga ﷺ, wuxuuna dhammaystirayaa sharraxaadda Caa’isha.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.