Sunan an-Nasa'i, xadiiska 2993
Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah
Riwaayadda
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى أَبِي قُرَّةَ مُوسَى بْنِ طَارِقٍ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حِينَ رَجَعَ مِنْ عُمْرَةِ الْجِعِرَّانَةِ بَعَثَ أَبَا بَكْرٍ عَلَى الْحَجِّ فَأَقْبَلْنَا مَعَهُ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْعَرْجِ ثَوَّبَ بِالصُّبْحِ ثُمَّ اسْتَوَى لِيُكَبِّرَ فَسَمِعَ الرُّغْوَةَ خَلْفَ ظَهْرِهِ فَوَقَفَ عَلَى التَّكْبِيرِ فَقَالَ هَذِهِ رُغْوَةُ نَاقَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْجَدْعَاءِ لَقَدْ بَدَا لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْحَجِّ فَلَعَلَّهُ أَنْ يَكُونَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنُصَلِّيَ مَعَهُ فَإِذَا عَلِيٌّ عَلَيْهَا فَقَالَ لَهُ أَبُو بَكْرٍ أَمِيرٌ أَمْ رَسُولٌ قَالَ لاَ بَلْ رَسُولٌ أَرْسَلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِبَرَاءَةَ أَقْرَؤُهَا عَلَى النَّاسِ فِي مَوَاقِفِ الْحَجِّ . فَقَدِمْنَا مَكَّةَ فَلَمَّا كَانَ قَبْلَ التَّرْوِيَةِ بِيَوْمٍ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رضى الله عنه فَخَطَبَ النَّاسَ فَحَدَّثَهُمْ عَنْ مَنَاسِكِهِمْ حَتَّى إِذَا فَرَغَ قَامَ عَلِيٌّ رضى الله عنه فَقَرَأَ عَلَى النَّاسِ بَرَاءَةَ حَتَّى خَتَمَهَا ثُمَّ خَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى إِذَا كَانَ يَوْمُ عَرَفَةَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ فَخَطَبَ النَّاسَ فَحَدَّثَهُمْ عَنْ مَنَاسِكِهِمْ حَتَّى إِذَا فَرَغَ قَامَ عَلِيٌّ فَقَرَأَ عَلَى النَّاسِ بَرَاءَةَ حَتَّى خَتَمَهَا ثُمَّ كَانَ يَوْمُ النَّحْرِ فَأَفَضْنَا فَلَمَّا رَجَعَ أَبُو بَكْرٍ خَطَبَ النَّاسَ فَحَدَّثَهُمْ عَنْ إِفَاضَتِهِمْ وَعَنْ نَحْرِهِمْ وَعَنْ مَنَاسِكِهِمْ فَلَمَّا فَرَغَ قَامَ عَلِيٌّ فَقَرَأَ عَلَى النَّاسِ بَرَاءَةَ حَتَّى خَتَمَهَا فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ النَّفْرِ الأَوَّلُ قَامَ أَبُو بَكْرٍ فَخَطَبَ النَّاسَ فَحَدَّثَهُمْ كَيْفَ يَنْفِرُونَ وَكَيْفَ يَرْمُونَ فَعَلَّمَهُمْ مَنَاسِكَهُمْ فَلَمَّا فَرَغَ قَامَ عَلِيٌّ فَقَرَأَ بَرَاءَةَ عَلَى النَّاسِ حَتَّى خَتَمَهَا . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنُ خُثَيْمٍ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ فِي الْحَدِيثِ وَإِنَّمَا أَخْرَجْتُ هَذَا لِئَلاَّ يُجْعَلَ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ وَمَا كَتَبْنَاهُ إِلاَّ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ لَمْ يَتْرُكْ حَدِيثَ ابْنِ خُثَيْمٍ وَلاَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِلاَّ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ الْمَدِينِيِّ قَالَ ابْنُ خُثَيْمٍ مُنْكَرُ الْحَدِيثِ وَكَأَنَّ عَلِيَّ بْنَ الْمَدِينِيِّ خُلِقَ لِلْحَدِيثِ .
Waxaa nooga warramay Isxaaq bin Ibraahim, wuxuu yiri: Waxaan ku akhriyey Abu Qurrah Muusa bin Daariq, oo ka weriyey Ibnu Jurayj, wuxuu yiri: Waxaa ii sheegay Cabdullaahi bin Cusmaan bin Khuthaym, oo ka weriyey Abuz-Zubayr, oo ka weriyey Jaabir, in markii Nabigu ﷺ ka soo laabtay Cumrada Al-Jicraanah, uu u diray Abu Bakar inuu hoggaamiyo Xajka. Waan la soconnay ilaa aan gaarnay Al-Carj, markaas oo loo istaagay Iqaamada Salaadda Subax, wuuna istaagay inuu Takbiirsado, balse wuxuu maqlay codka geel dhabarkiisa ka xiga, markaasuu ka joogsaday Takbiirta. Wuxuu yiri:
"Kani waa codka hashii Rasuulka Allah ﷺ ee Al-Jadcaa'. Waxay u badan tahay in Rasuulka Allah ﷺ uu ka noqday Xajka, waxaana laga yaabaa inuu halkan joogo si aan ula tukanno." Laakiin waxaa dusha saarnaa Cali. Abu Bakar baa ku yiri: "Ma amiir baad tahay mise rasuul?" Wuxuu yiri: "Maya, ee rasuul baan ahay; waxaa i soo diray Rasuulka Allah ﷺ anigoo sida Baraa'ah (Ka bari noqoshada) si aan dadka ugu akhriyo meelaha Xajka." Markaasaan Makka nimid, maalintii ka horraysay Tarwiyada, ayaa Abu Bakar (Allah ha ka raalli noqdee) istaagay oo dadka khudbeeyey, kana warramay acmaashooda Xajka. Markuu dhammeeyey, ayaa Cali (Allah ha ka raalli noqdee) istaagay oo dadka ku akhriyey Baraa'ah ilaa uu ka dhammeeyey. Kadib waan la baxnay ilaa maalintii Carafa la gaaray. Abu Bakar baa istaagay oo dadka khudbeeyey, kuna baray acmaasha. Markuu dhammeeyey, Cali baa istaagay oo dadka ku akhriyey Baraa'ah ilaa uu ka dhammeeyey. Kadib waxay ahayd Maalinta Naxriga (Gowraca), waanna Ifadaynay (ka ambabaxnay Mina), markuu Abu Bakar soo laabtayna dadkuu khudbeeyey, kana warramay Ifadadooda, gowracooda iyo acmaashooda. Markuu dhammeeyey, Cali baa istaagay oo dadka ku akhriyey Baraa'ah ilaa uu ka dhammeeyey. Maalintii ugu horraysay Nafarka (12-ka Dul-Xijjah), Abu Bakar baa istaagay oo dadka khudbeeyey, baray sida loo nafiro iyo sida loo tuuro jamaraadka, kuna baray acmaashooda. Markuu dhammeeyey, Cali baa istaagay oo dadka ku akhriyey Baraa'ah ilaa uu ka dhammeeyey. Abu Cabdirraxmaan bin Khuthaym wuxuu yiri: Xadiiskani ma xooggana, waxaanan u soo saaray oo kaliya si aan loogu nisbayn Ibnu Jurayj inuu ka weriyey Abuz-Zubayr. Mana qorin xadiiskan marka laga reebo Isxaaq bin Ibraahim. Yaxye bin Saciid Al-Qaddaan ma diidin xadiiska Ibnu Khuthaym iyo Cabdirraxmaan toona, laakiin Cali bin Al-Madiini wuxuu yiri: "Xadiiska Ibnu Khuthaym waa Munkar (la diiday)," waxayna u muuqataa in Cali bin Al-Madiini loo abuuray cilmiga Xadiiska.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Abu Bakr wuxuu baray xujeyda, halka Cali uu ku dhawaaqay bayaanka Barāʾa.
Markii uu ka soo noqday Cumradii al-Jiʿrāna, Nebigu ﷺ wuxuu Abu Bakr u diray inuu Xajka hoggaamiyo. Dabadeed wuxuu Cali u diray bayaanka Barāʾa, kaas oo dadka loogu akhriyey intii ay socdeen cibaadooyinka Xajka.
Bayaanka ka-go'itaanka iyo ka-xoraynta ee dadka loogu akhriyey xilliga Xajka.
Ka bixitaanka xujeyda Carafa una gudbaya Muzdalifa, dabadeedna Mina.
Ka bixitaanka Mina kaddib marka la guto cibaadooyinka lana tuuro dhagaxyada jamaraadka.
Culimadu waxay adkeeyaan in hoggaaminta iyo gudbinta aqoontu wada jiri karaan: Abu Bakr wuxuu xujeyda hoggaamiyey oo baray cibaadooyinka Xajka, halka Cali uu gudbiyey farriin gaar ah oo ka timid Nebiga ﷺ. Dhaliilaha werinta ee an-Nasaʾī iyo ʿAlī ibn al-Madīnī waxay caddaynayaan inaan warbixintan keligeed loo adeegsan caddayn amar ama reebid. Xeerarka caanka ah ee Xajka waxaa lagu go'aamiyaa werinno ka xooggan; sidaas darteed afarta mad-hab ee fiqiga Sunniga xukunnadooda kuma saleeyaan silsiladdan oo keliya.
- Cibaadooyinka Xajka ka baro ilo lagu kalsoonaan karo, oo culimada aqoonta leh weydii marka wax kuu caddaan waayaan.
- Mas'uuliyadda waxbaridda dadka kale qaado, balse si cad u kala saar xeer sugan iyo werin daciif ah.
- La shaqee dadka kale: hoggaaminta, waxbaridda iyo gudbinta farriintu way is kaabi karaan.
Ishaas xooggan waxay taageeraysaa mabda'a ah in sharraxaadda cibaadooyinka Xajka lagu saleeyo werinno sugan.
Sahih al-Bukhari · #84 (Sahih)Waxay saldhig lagu kalsoonaan karo u tahay xeerarka wax-ku-oolka ah ee Xajka, halkii lagu tiirsanaan lahaa silsiladdan daciifka ah oo keliya.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.