Sahih al-Bukhari, hadithi 122
Imepokelewa na Ubayy ibn Kab. Maandishi ya Kiarabu pamoja na tafsiri na maelezo yetu.
Imesimuliwa na Ubayy ibn Kab
Sahih al-Bukhari kwa ujumla inachukuliwa kuwa yenye kuaminika.
Riwaya
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ نَوْفًا الْبِكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ، إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ. فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ، فَسُئِلَ أَىُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ. فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ، إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ، فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ. قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهْوَ ثَمَّ، فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ، وَحَمَلاَ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ، حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنَ الْمِكْتَلِ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا، وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا، فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمِهِمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ آتِنَا غَدَاءَنَا، لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا، وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنَ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ. فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ، قَالَ مُوسَى ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي، فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا، فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ ـ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ ـ فَسَلَّمَ مُوسَى. فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلاَمُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى. فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ. قَالَ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا قَالَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا، يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لاَ تَعْلَمُهُ أَنْتَ، وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لاَ أَعْلَمُهُ. قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا، وَلاَ أَعْصِي لَكَ أَمْرًا، فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ، فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ، فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا، فَعُرِفَ الْخَضِرُ، فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ، فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ، فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ. فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى، مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلاَّ كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ. فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ. فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ، عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لاَ تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ. فَكَانَتِ الأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا. فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلاَمٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ، فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلاَهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ. فَقَالَ مُوسَى أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا ـ قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ ـ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا، فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا، فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ. قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ. فَقَالَ لَهُ مُوسَى لَوْ شِئْتَ لاَتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا. قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ ". قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى، لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا ".
Abdullah bin Muhammad ametuambia, akasema Sufyan ametuambia, akasema Amr ametuambia, akasema Said bin Jubair alinihabarisha, akasema: Nilimwambia Ibn Abbas kwamba Nauf Al-Bikali anadai kuwa Musa si yule Musa wa Bani Israili, bali ni Musa mwingine. Akajibu: Adui wa Allah amesema uongo. Ubayy bin Ka'b ametuhabarisha kutoka kwa Nabii ﷺ akasema:
"Nabii Musa alisimama kutoa khutba kwa Bani Israili, akaulizwa: 'Ni nani mwenye elimu zaidi miongoni mwa watu?' Akajibu: 'Mimi ndiye mwenye elimu zaidi.' Allah alimrekebisha kwa sababu hakurudisha elimu Kwake. Hivyo Allah alimfunulia: 'Kuna mja wangu katika makutano ya bahari mbili ambaye ana elimu zaidi kuliko wewe.' Akasema: 'Ee Rabo wangu, nitamfikaje?' Akaambiwa: 'Chukua samaki katika kapu kubwa; utakapompoteza, basi yuko huko.' Basi akaondoka pamoja na kijana wake Yusha bin Nun, wakabeba samaki katika kapu kubwa hadi walipofika kwenye mwamba, wakaweka vichwa vyao na kulala. Samaki akatoka kwenye kapu na kujitengenezea njia baharini kama handaki. Jambo hilo lilikuwa la ajabu kwa Musa na kijana wake. Wakaendelea kusafiri usiku wao uliobaki na siku yao. Alipofika asubuhi, Musa akamwambia kijana wake: 'Lete chakula chetu cha asubuhi; tumepata uchovu mkubwa katika safari yetu hii.' Musa hakuhisi uchovu hadi alipopita mahali pale alipoamriwa. Kijana wake akamwambia: 'Je, umekumbuka tulipotafuta makazi kwenye ule mwamba? Mimi nilisahau samaki.' Musa akasema: 'Hiyo ndiyo tuliyokuwa tunatafuta.' Wakarudi nyuma wakifuatia nyayo zao hadi walipofika kwenye ule mwamba. Walipofika, wakamkuta mtu amefunikwa nguo - au alijifunika nguo yake. Musa akamsalimia. Khidr akasema: 'Na je, kuna salamu katika ardhi yako?' Akajibu: 'Mimi ni Musa.' Akauliza: 'Musa wa Bani Israili?' Akajibu: 'Ndiyo.' Akasema: 'Je, nikufuate ili unifundishe mojawapo ya elimu uliyofundishwa yenye urashidi?' Akajibu: 'Hakika hutaweza kuwa na subira pamoja nami, ee Musa! Mimi nina elimu kati ya elimu za Allah alizonifundisha ambazo huzijui, na wewe una elimu aliyokufundisha ambayo sijui.' Akasema: 'Utanikuta nikawa na subira inshaAllah, na sitakuasi katika lolote unaloamuru.' Wakaondoka wakitambaa pwani bila kuwa na meli. Meli ikawapita, wakawaomba wawabebwe. Khidr akatambulika, wakawabeba bila malipo. Ndege mdogo akaja na kutua kwenye ukingo wa meli, akachomoa domo lake mara moja au mbili baharini. Khidr akasema: 'Ee Musa, elimu yangu na yako haipunguzi chochote kwenye elimu ya Allah isipokuwa kama vile uchomozaji wa domo la ndege huyu baharini.' Khidr akalenga ubao mmoja wa meli na kuubandua. Musa akasema: 'Watu hawa wametubeba bila malipo, nawe umeenda kwenye meli yao na kuibomoa ili uwazamishe watu wake?' Akajibu: 'Sikukwambia kuwa hutaweza kuwa na subira pamoja nami?' Akasema: 'Usinilaumu kwa nilichosahau.' Hiyo ilikuwa mara ya kwanza kwa Musa kusahau. Wakaendelea hadi wakamkuta mvulana akicheza na wavulana wengine. Khidr akashika kichwa chake juu na kukinyoosha kwa mkono wake (akamuua). Musa akasema: 'Je, umeua nafsi safi bila nafsi nyingine?' Akajibu: 'Sikukwambia kuwa hutaweza kuwa na subira pamoja nami?' Ibn Uyainah alisema: 'Hii ni thabiti zaidi.' Wakaendelea hadi walipofika kwa watu wa kijiji, wakawaomba chakula, lakini walikataa kuwahifadhi. Wakakuta ukuta unaokaribia kuanguka, akauinua. Khidr aliutumia mkono wake na kuurekebisha. Musa akamwambia: 'Kama ungependa, ungeweza kuchukua ujira kwa ajili yake.' Akasema: 'Huu ndio utengano kati yangu na wewe.'" Nabii ﷺ alisema: "Allah amrehemu Musa! Tungetamani angekuwa na subira ili tutajwe zaidi kuhusu habari zao."
Tafsiri na maelezo na Khutba World, yaliyotafsiriwa kutoka Kiarabu.
Musa anatufundisha kwamba elimu ina mipaka na subira hutoa nafasi kwa hekima.
Mja ambaye Allah alimpa elimu maalumu; Musa ﷺ alisafiri kwenda kwake ili kujifunza kutoka kwake.
Mahali ambapo Allah alimwelekeza Musa ﷺ aende ili akutane na Al-Khidr.
Kutambua kwamba elimu ya mwanadamu ina mipaka na kwamba Allah ndiye chanzo cha mwisho cha elimu.
Wanazuoni wa kale wanatoa funzo kwamba mwanazuoni anapaswa kubaki mnyenyekevu na kuhusisha elimu yake na Allah. Mkutano huu pia unaonyesha kwamba elimu ina nyanja mbalimbali: Musa ﷺ alikuwa na elimu ambayo Al-Khidr hakuwa nayo, na Al-Khidr alikuwa na elimu ambayo Musa ﷺ hakuwa nayo. Wanazuoni wanasisitiza kwamba Musa ﷺ alitenda kulingana na alichokiona waziwazi na sheria alizozijua; kisa hiki hakimpi mtu yeyote haki ya kuwadhulumu wengine kwa kisingizio cha elimu iliyofichika. Pia, mwanafunzi anapaswa kuonyesha subira na heshima, huku mwalimu akiweka wazi mipaka ya mafundisho yake.
- Ukiulizwa swali ambalo huna uhakika wa jibu lake, sema: ‘Allah ndiye ajuaye zaidi,’ kisha lichunguze kwa makini.
- Unapojifunza kutoka kwa mtu, sikiliza kwa subira na uliza maswali bila kukimbilia hitimisho kuhusu usichokielewa bado.
- Unapopatwa na shida, tambua kwamba huenda usijue hekima yote iliyo nyuma yake, lakini zingatia haki na sheria zilizo wazi.
Hadithi kila siku, katika lugha yako
Programu hukuletea hadithi kila siku pamoja na maelezo, pia kama wijeti kwenye simu yako. Ni bure kutumia.