Sahih al-Bukhari, hadithi 4072
Imepokelewa na Wahshi ibn Harb. Maandishi ya Kiarabu pamoja na tafsiri na maelezo yetu.
Imesimuliwa na Wahshi ibn Harb
Sahih al-Bukhari kwa ujumla inachukuliwa kuwa yenye kuaminika.
Riwaya
حَدَّثَنِي أَبُو جَعْفَرٍ، مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا حُجَيْنُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ الضَّمْرِيِّ، قَالَ خَرَجْتُ مَعَ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ، فَلَمَّا قَدِمْنَا حِمْصَ قَالَ لِي عُبَيْدُ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي وَحْشِيٍّ نَسْأَلُهُ عَنْ قَتْلِ حَمْزَةَ قُلْتُ نَعَمْ. وَكَانَ وَحْشِيٌّ يَسْكُنُ حِمْصَ فَسَأَلْنَا عَنْهُ فَقِيلَ لَنَا هُوَ ذَاكَ فِي ظِلِّ قَصْرِهِ، كَأَنَّهُ حَمِيتٌ. قَالَ فَجِئْنَا حَتَّى وَقَفْنَا عَلَيْهِ بِيَسِيرٍ، فَسَلَّمْنَا، فَرَدَّ السَّلاَمَ، قَالَ وَعُبَيْدُ اللَّهِ مُعْتَجِرٌ بِعِمَامَتِهِ، مَا يَرَى وَحْشِيٌّ إِلاَّ عَيْنَيْهِ وَرِجْلَيْهِ، فَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ يَا وَحْشِيُّ أَتَعْرِفُنِي قَالَ فَنَظَرَ إِلَيْهِ ثُمَّ قَالَ لاَ وَاللَّهِ إِلاَّ أَنِّي أَعْلَمُ أَنَّ عَدِيَّ بْنَ الْخِيَارِ تَزَوَّجَ امْرَأَةً يُقَالُ لَهَا أُمُّ قِتَالٍ بِنْتُ أَبِي الْعِيصِ، فَوَلَدَتْ لَهُ غُلاَمًا بِمَكَّةَ، فَكُنْتُ أَسْتَرْضِعُ لَهُ، فَحَمَلْتُ ذَلِكَ الْغُلاَمَ مَعَ أُمِّهِ، فَنَاوَلْتُهَا إِيَّاهُ، فَلَكَأَنِّي نَظَرْتُ إِلَى قَدَمَيْكَ. قَالَ فَكَشَفَ عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ وَجْهِهِ ثُمَّ قَالَ أَلاَ تُخْبِرُنَا بِقَتْلِ حَمْزَةَ قَالَ نَعَمْ، إِنَّ حَمْزَةَ قَتَلَ طُعَيْمَةَ بْنَ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ بِبَدْرٍ، فَقَالَ لِي مَوْلاَىَ جُبَيْرُ بْنُ مُطْعِمٍ إِنْ قَتَلْتَ حَمْزَةَ بِعَمِّي فَأَنْتَ حُرٌّ، قَالَ فَلَمَّا أَنْ خَرَجَ النَّاسُ عَامَ عَيْنَيْنِ ـ وَعَيْنَيْنِ جَبَلٌ بِحِيَالِ أُحُدٍ، بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ وَادٍ ـ خَرَجْتُ مَعَ النَّاسِ إِلَى الْقِتَالِ، فَلَمَّا اصْطَفُّوا لِلْقِتَالِ خَرَجَ سِبَاعٌ فَقَالَ هَلْ مِنْ مُبَارِزٍ قَالَ فَخَرَجَ إِلَيْهِ حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَقَالَ يَا سِبَاعُ يَا ابْنَ أُمِّ أَنْمَارٍ مُقَطِّعَةِ الْبُظُورِ، أَتُحَادُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم قَالَ ثُمَّ شَدَّ عَلَيْهِ فَكَانَ كَأَمْسِ الذَّاهِبِ ـ قَالَ ـ وَكَمَنْتُ لِحَمْزَةَ تَحْتَ صَخْرَةٍ فَلَمَّا دَنَا مِنِّي رَمَيْتُهُ بِحَرْبَتِي، فَأَضَعُهَا فِي ثُنَّتِهِ حَتَّى خَرَجَتْ مِنْ بَيْنِ وَرِكَيْهِ ـ قَالَ ـ فَكَانَ ذَاكَ الْعَهْدَ بِهِ، فَلَمَّا رَجَعَ النَّاسُ رَجَعْتُ مَعَهُمْ فَأَقَمْتُ بِمَكَّةَ، حَتَّى فَشَا فِيهَا الإِسْلاَمُ، ثُمَّ خَرَجْتُ إِلَى الطَّائِفِ، فَأَرْسَلُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَسُولاً، فَقِيلَ لِي إِنَّهُ لاَ يَهِيجُ الرُّسُلَ ـ قَالَ ـ فَخَرَجْتُ مَعَهُمْ حَتَّى قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا رَآنِي قَالَ " آنْتَ وَحْشِيٌّ ". قُلْتُ نَعَمْ. قَالَ " أَنْتَ قَتَلْتَ حَمْزَةَ ". قُلْتُ قَدْ كَانَ مِنَ الأَمْرِ مَا بَلَغَكَ. قَالَ " فَهَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُغَيِّبَ وَجْهَكَ عَنِّي ". قَالَ فَخَرَجْتُ، فَلَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَرَجَ مُسَيْلِمَةُ الْكَذَّابُ قُلْتُ لأَخْرُجَنَّ إِلَى مُسَيْلِمَةَ لَعَلِّي أَقْتُلُهُ فَأُكَافِئَ بِهِ حَمْزَةَ ـ قَالَ ـ فَخَرَجْتُ مَعَ النَّاسِ، فَكَانَ مِنْ أَمْرِهِ مَا كَانَ ـ قَالَ ـ فَإِذَا رَجُلٌ قَائِمٌ فِي ثَلْمَةِ جِدَارٍ، كَأَنَّهُ جَمَلٌ أَوْرَقُ ثَائِرُ الرَّأْسِ ـ قَالَ ـ فَرَمَيْتُهُ بِحَرْبَتِي، فَأَضَعُهَا بَيْنَ ثَدْيَيْهِ حَتَّى خَرَجَتْ مِنْ بَيْنِ كَتِفَيْهِ ـ قَالَ ـ وَوَثَبَ إِلَيْهِ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ، فَضَرَبَهُ بِالسَّيْفِ عَلَى هَامَتِهِ. قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْفَضْلِ فَأَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُ فَقَالَتْ جَارِيَةٌ عَلَى ظَهْرِ بَيْتٍ وَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ، قَتَلَهُ الْعَبْدُ الأَسْوَدُ.
Jafar bin Amru bin Umaiya Ad-Damrii alisimulia: Nilikutoka pamoja na Ubaidullah bin Adiyy bin Al-Khiyar. Tulipofika Hims, Ubaidullah bin Adiyy akaniambia,
"Je, ungependa kumtafuta Wahshi ili tumuulize kuhusu mauaji ya Hamza?" Nikasema, "Ndiyo." Wahshi alikuwa akiishi Hims. Tukamuulizia na mtu mmoja akatuambia, "Yule pale chini ya kivuli cha jumba lake, kana kwamba ni kiriba kilichojaa maji." Basi tukakaribia hadi tukasimama karibu naye kidogo, tukamsalimia naye akarudisha salamu. Ubaidullah alikuwa amefunika uso wake kwa kitambaa chake cha kichwa, kiasi kwamba Wahshi hakuweza kuona isipokuwa macho na miguu yake tu. Ubaidullah akasema, "Ewe Wahshi! Je, unanijua?" Akamtazama kisha akasema, "Hapana, kwa Allah! Lakini najua kwamba Adiyy bin Al-Khiyar alioa mwanamke anayeitwa Ummu Qital binti Abil-Aisi, na akamzalia mvulana huko Makka. Mimi ndiye niliyemtafutia mama wa kunyonyesha mtoto huyo. Mara moja nilimbeba mtoto huyo pamoja na mama yake, kisha nikampeleka kwake, na inaonekana kana kwamba nimeiona miguu yako (ikifanana na ile)." Ubaidullah akafunua uso wake kisha akasema, "Je, hutuhabarishii kuhusu mauaji ya Hamza?" Akasema, "Ndiyo, hakika Hamza alimuua Tuaima bin Adiyy bin Al-Khiyar katika vita vya Badr. Bwana wangu Jubair bin Mut'im akaniambia, 'Ukimuua Hamza kwa kulipiza kisasi cha mjomba wangu, basi utakuwa huru.' Watu walipotoka mwaka wa Ainaini — na Ainaini ni mlima ulio karibu na Uhud, kati yake na Uhud kuna bonde — mimi pia nilitoka na watu kwenda vitani. Wanajeshi walipopanga safu za mapigano, Sibaa' akatoka na kusema, 'Je, kuna yeyote wa kupambana nami?' Hamza bin Abdul-Muttalib akatoka na kusema, 'Ewe Sibaa', ewe mwana wa Ummu Anmar mkataji wa sehemu za siri za wanawake! Je, unapingana na Allah na Rasuli Wake ﷺ?' Kisha akamshambulia na kumuua haraka sana kama jana iliyopita. Mimi nikajificha chini ya jiwe kubwa, na alipokaribia nami, nikamrushia mkuki wangu, ukiingia kwenye kitovu chake hadi ukatoka kati ya makalio yake. Hiyo ndiyo mara ya mwisho kumuona. Watu waliporudi Makka, mimi pia nikarudi nao na nikaendelea kukaa Makka hadi Uislamu ulipoenea humo. Kisha nikahamia Taif, na wakati watu wa Taif walipomtuma mjumbe kwa Rasuli wa Allah ﷺ, nikaambiwa kwamba yeye haudhuru wajumbe. Basi nikatoka nao hadi nikafika kwa Rasuli wa Allah ﷺ. Aliponiona akasema, 'Je, wewe ni Wahshi?' Nikasema, 'Ndiyo.' Akasema, 'Je, wewe ndiye uliyemuua Hamza?' Nikasema, 'Mambo yalivyokuwa ni kama ulivyoambiwa.' Akasema, 'Je, unaweza kunifiche uso wako?' Nikatoka. Baadaye, Rasuli wa Allah ﷺ alipofariki na Musailamah Al-Kadhdhab (Mwongo) akajitokeza, nikasema, 'Nitakwenda kwa Musailamah labda nimuue ili nilipizie kisasi cha Hamza.' Nikatoka na watu, na mambo yakawa yalivyokuwa. Ghafla nikaona mtu amesimama kwenye tundu la ukuta, akiwa kama ngamia mweupe-kijivu mwenye nywele zilizochanganyikana. Nikamrushia mkuki wangu, ukiingia kati ya matiti yake hadi ukatoka kati ya mabega yake. Kisha mtu mmoja wa Ansar akamrukia na kumpiga upanga kichwani. Abdullah bin Al-Fadl alisema: Sulaiman bin Yasar alinihabarisha kwamba alimsikia Abdullah bin Umar akisema: Msichana mmoja aliyekuwa juu ya paa la nyumba akasema, 'Ole wangu! Amirul-Muminina ameuawa na mtumwa mweusi.'
Tafsiri na maelezo na Khutba World, yaliyotafsiriwa kutoka Kiarabu.
Wahshi anasimulia jinsi alivyomuua Hamza na baadaye kupigana na Musaylima.
Historia ya kampeni na misafara ya kijeshi katika maisha ya Mtume ﷺ.
Mlinzi au bwana wa zamani; hapa Jubayr ibn Mut'im alikuwa bwana wa Wahshi.
Wawakilishi wanaowasilisha ujumbe kwa niaba ya kundi.
Wafafanuzi wa kale, akiwemo Ibn Hajar, wanaweka simulizi la Wahshi katika historia ya Uhud na vita dhidi ya Musaylima huko Yamama. Mkutano huo unaonyesha kuwa Mtume ﷺ hakumlazimisha Wahshi aonyeshe uso wake, huku kusilimu kwake kukimpa nafasi katika jamii. Mapambano yake ya baadaye dhidi ya Musaylima hayakuwa mbadala wa toba, bali yalikuwa tendo la kuitumikia jamii ya Waislamu. Wanazuoni wanasisitiza kwamba historia hii ya mtu binafsi peke yake haitoi kanuni ya jumla kuhusu kulipiza kisasi au kuwatendea mateka.
- Simulia matukio magumu kwa uaminifu na usikwepe kuwajibika kwa matendo yako.
- Onyesha toba kupitia maamuzi yanayotumikia wema na jamii.
- Watendee wajumbe kwa usalama na heshima, hata wanapotoka katika kundi jingine.
Hadithi kila siku, katika lugha yako
Programu hukuletea hadithi kila siku pamoja na maelezo, pia kama wijeti kwenye simu yako. Ni bure kutumia.