Sahih al-Bukhari, hadithi 4240
Imepokelewa na Aisha. Maandishi ya Kiarabu pamoja na tafsiri na maelezo yetu.
Kutoka kwa al‑Bukhari hadi kwa Mtume ﷺ
- 1Yahya ibn Bukayralimhadithia al‑Bukhariيَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ
- 2Al‑Laythاللَّيْثُ
- 3Uqaylعُقَيْلٍ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Urwaعُرْوَةَ
- 6Aishaعَائِشَةَ
- 7Mtume wa Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Mpangilio ni kama ulivyo katika maandishi ya Kiarabu ya riwaya hii. Majina yamehamishwa kutoka Kiarabu hadi maandishi ya Kilatini. Sahih al-Bukhari kwa ujumla inachukuliwa kuwa yenye kuaminika.
Riwaya
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ فَاطِمَةَ ـ عَلَيْهَا السَّلاَمُ ـ بِنْتَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَرْسَلَتْ إِلَى أَبِي بَكْرٍ تَسْأَلُهُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ بِالْمَدِينَةِ وَفَدَكَ، وَمَا بَقِيَ مِنْ خُمُسِ خَيْبَرَ، فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ نُورَثُ، مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ، إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فِي هَذَا الْمَالِ ". وَإِنِّي وَاللَّهِ لاَ أُغَيِّرُ شَيْئًا مِنْ صَدَقَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ حَالِهَا الَّتِي كَانَ عَلَيْهَا فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلأَعْمَلَنَّ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَبَى أَبُو بَكْرٍ أَنْ يَدْفَعَ إِلَى فَاطِمَةَ مِنْهَا شَيْئًا فَوَجَدَتْ فَاطِمَةُ عَلَى أَبِي بَكْرٍ فِي ذَلِكَ فَهَجَرَتْهُ، فَلَمْ تُكَلِّمْهُ حَتَّى تُوُفِّيَتْ، وَعَاشَتْ بَعْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم سِتَّةَ أَشْهُرٍ، فَلَمَّا تُوُفِّيَتْ، دَفَنَهَا زَوْجُهَا عَلِيٌّ لَيْلاً، وَلَمْ يُؤْذِنْ بِهَا أَبَا بَكْرٍ وَصَلَّى عَلَيْهَا، وَكَانَ لِعَلِيٍّ مِنَ النَّاسِ وَجْهٌ حَيَاةَ فَاطِمَةَ، فَلَمَّا تُوُفِّيَتِ اسْتَنْكَرَ عَلِيٌّ وُجُوهَ النَّاسِ، فَالْتَمَسَ مُصَالَحَةَ أَبِي بَكْرٍ وَمُبَايَعَتَهُ، وَلَمْ يَكُنْ يُبَايِعُ تِلْكَ الأَشْهُرَ، فَأَرْسَلَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنِ ائْتِنَا، وَلاَ يَأْتِنَا أَحَدٌ مَعَكَ، كَرَاهِيَةً لِمَحْضَرِ عُمَرَ. فَقَالَ عُمَرُ لاَ وَاللَّهِ لاَ تَدْخُلُ عَلَيْهِمْ وَحْدَكَ. فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَمَا عَسَيْتَهُمْ أَنْ يَفْعَلُوا بِي، وَاللَّهِ لآتِيَنَّهُمْ. فَدَخَلَ عَلَيْهِمْ أَبُو بَكْرٍ، فَتَشَهَّدَ عَلِيٌّ فَقَالَ إِنَّا قَدْ عَرَفْنَا فَضْلَكَ، وَمَا أَعْطَاكَ، اللَّهُ وَلَمْ نَنْفَسْ عَلَيْكَ خَيْرًا سَاقَهُ اللَّهُ إِلَيْكَ، وَلَكِنَّكَ اسْتَبْدَدْتَ عَلَيْنَا بِالأَمْرِ، وَكُنَّا نَرَى لِقَرَابَتِنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَصِيبًا. حَتَّى فَاضَتْ عَيْنَا أَبِي بَكْرٍ، فَلَمَّا تَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَرَابَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَحَبُّ إِلَىَّ أَنْ أَصِلَ مِنْ قَرَابَتِي، وَأَمَّا الَّذِي شَجَرَ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ مِنْ هَذِهِ الأَمْوَالِ، فَلَمْ آلُ فِيهَا عَنِ الْخَيْرِ، وَلَمْ أَتْرُكْ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُهُ فِيهَا إِلاَّ صَنَعْتُهُ. فَقَالَ عَلِيٌّ لأَبِي بَكْرٍ مَوْعِدُكَ الْعَشِيَّةُ لِلْبَيْعَةِ. فَلَمَّا صَلَّى أَبُو بَكْرٍ الظُّهْرَ رَقِيَ عَلَى الْمِنْبَرِ، فَتَشَهَّدَ وَذَكَرَ شَأْنَ عَلِيٍّ، وَتَخَلُّفَهُ عَنِ الْبَيْعَةِ، وَعُذْرَهُ بِالَّذِي اعْتَذَرَ إِلَيْهِ، ثُمَّ اسْتَغْفَرَ، وَتَشَهَّدَ عَلِيٌّ فَعَظَّمَ حَقَّ أَبِي بَكْرٍ، وَحَدَّثَ أَنَّهُ لَمْ يَحْمِلْهُ عَلَى الَّذِي صَنَعَ نَفَاسَةً عَلَى أَبِي بَكْرٍ، وَلاَ إِنْكَارًا لِلَّذِي فَضَّلَهُ اللَّهُ بِهِ، وَلَكِنَّا نَرَى لَنَا فِي هَذَا الأَمْرِ نَصِيبًا، فَاسْتَبَدَّ عَلَيْنَا، فَوَجَدْنَا فِي أَنْفُسِنَا، فَسُرَّ بِذَلِكَ الْمُسْلِمُونَ وَقَالُوا أَصَبْتَ. وَكَانَ الْمُسْلِمُونَ إِلَى عَلِيٍّ قَرِيبًا، حِينَ رَاجَعَ الأَمْرَ الْمَعْرُوفَ.
Yahya bin Bukair alituhadithia, Al-Laith alituhadithia, kutoka kwa Uqail, kutoka kwa Ibn Shihab, kutoka kwa Urwah, kutoka kwa Aisha kwamba Fatima — Allah amridhie — binti wa Nabii ﷺ alimtuma mtu kwa Abu Bakr akimuomba urithi wake kutoka kwa Mjumbe wa Allah ﷺ, yaani mali ambayo Allah alimfadhili nayo huko Madina na Fadak, pamoja na kile kilichobaki cha robo ya tano (Khumus) ya ganima ya Khaibar. Abu Bakr akasema:
"Mjumbe wa Allah ﷺ alisema: 'Sisi hatuachi urithi; tunachoacha ni Sadaka (hisani), na familia ya Muhammad ﷺ inakula tu katika mali hii.' Na mimi, kwa Allah, sitabadilisha chochote katika sadaka ya Mjumbe wa Allah ﷺ kutoka kwenye hali yake ilivyokuwa wakati wa uhai wa Mjumbe wa Allah ﷺ, na nitafanya kazi ndani yake kama alivyofanya Mjumbe wa Allah ﷺ." Hivyo Abu Bakr alikataa kumpa Fatima chochote kutoka humo. Fatima akakasirishwa na Abu Bakr kwa sababu hiyo na akamtengea, hakuzungumza naye hadi alipofariki. Aliishi baada ya kifo cha Nabii ﷺ miezi sita. Alipofariki, mumewe Ali alimzika usiku bila kumuarifu Abu Bakr, na Ali akaombee sala ya jenaza peke yake. Wakati Fatima alipokuwa hai, watu walikuwa wanamheshimu sana Ali, lakini baada ya kifo chake, Ali aliona mabadiliko katika nyuso za watu kwake. Kwa hivyo, Ali alitafuta upatanishi na Abu Bakr na kumpa bay'ah (ahadi ya utii). Hakuwa ametoa bay'ah katika miezi hiyo. Akamtuma mtu kwa Abu Bakr akisema: "Uje kwetu, wala usije na mtu yeyote," kwa kuwa hakupenda uwepo wa Umar. Umar akasema: "Hapana, kwa Allah, huingii kwao peke yako." Abu Bakr akasema: "Unadhani watanifanyaje? Kwa Allah, lazima niende kwao." Abu Bakr akaingia kwao, kisha Ali akatoa Tashah-hud na kusema: "Tunajua fadhila zako na kile Allah alichokupa, wala hatukuhusudia wivu kwa mema ambayo Allah amekujalia, lakini ulijitenga nasi katika suala la uongozi, na sisi tuliona tuna sehemu yetu kwa sababu ya undugu wetu na Mjumbe wa Allah ﷺ." Macho ya Abu Bakr yakajaa machozi. Alipozungumza Abu Bakr, alisema: "Kwa Yule ambaye nafsi yangu iko mkononi mwake, kudumisha uhusiano mwema na jamaa za Mjumbe wa Allah ﷺ ni pendwa zaidi kwangu kuliko kudumisha uhusiano na jamaa zangu mwenyewe. Kuhusu mgogoro uliojitokeza kati yangu na ninyi kuhusu mali hizi, sijapungukiwa juhudi katika kutenda kheri, wala sikuacha jambo lolote nililomuona Mjumbe wa Allah ﷺ akilitenda katika mambo haya isipokuwa nikalitenda." Ali akamwambia Abu Bakr: "Ahadi yako ni jioni hii kwa ajili ya bay'ah." Abu Bakr aliposwali Dhuhuri, alipanda mimbari, akatoa Tashah-hud na kutaja habari za Ali na kuchelewa kwake kutoa bay'ah, na akamsamehe kwa udhuru alioutoa. Kisha Ali akaomba maghfira, akatoa Tashah-hud, akatukuza haki ya Abu Bakr, na kueleza kwamba hakufanya alichofanya kwa wivu dhidi ya Abu Bakr wala kukana fadhila alizopewa na Allah, bali tuliona tuna sehemu katika suala hili la uongozi, naye akajitenga nasi, tukapatwa na majonzi moyoni mwetu. Waislamu wakafurahi na kusema: "Umefanya sahihi." Waislamu wakawa karibu tena na Ali aliporejea katika jambo linalojulikana (kutoa bay'ah).
Tafsiri na maelezo na Khutba World, yaliyotafsiriwa kutoka Kiarabu.
Abu Bakr aliendeleza usimamizi wa urithi, huku Ali akitafuta maridhiano.
Baada ya kufariki kwa Mtume ﷺ, kulitokea tofauti ya maoni kuhusu namna ya kushughulikia mali yake na mashauriano kuhusu uongozi. Maandishi yanaeleza jinsi Ali na Abu Bakr walivyozungumzia malalamiko yao na kisha kupatana.
Mali iliyoingia mikononi mwa jamii ya Waislamu bila vita.
Mali ya sadaka ambayo, kwa mujibu wa Mtume ﷺ, haigawanywi kama urithi wa kawaida.
Ahadi ya wazi ya kumuunga mkono na kumtii kiongozi ndani ya mipaka ya sheria.
Wanazuoni wa kale wanahitimisha kutokana na kauli ya Mtume ﷺ kwamba urithi wake haugawanywi kama mali binafsi ya kurithi, bali unasimamiwa kama mali ya sadaka; kwa mujibu wa riwaya, familia yake iliruhusiwa kutunzwa kutokana nayo. Abu Bakr aliona kuwa wajibu wake ni kuendeleza utaratibu wa Mtume ﷺ. Wanazuoni pia wanatambua haki ya Ali ya kueleza pingamizi lake kuhusu mashauriano na thamani ya maridhiano ya wazi na ya dhati. Madhehebu yote manne ya Sunni yanatambua kanuni hii kuhusu urithi wa Mtume ﷺ.
- Kunapotokea mzozo, eleza kwa makini kauli na makubaliano husika ili wahusika waelewe msingi wa uamuzi.
- Eleza malalamiko kwa heshima na toa nafasi kwa mazungumzo ya wazi kabla tofauti haijazidi kuwa kubwa.
- Baada ya mzozo, tafuta maridhiano kwa bidii na urejeshe ushirikiano.
Hadithi kila siku, katika lugha yako
Programu hukuletea hadithi kila siku pamoja na maelezo, pia kama wijeti kwenye simu yako. Ni bure kutumia.