Tafsiri ya Mtume wa Qur'an · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadithi 4679

Imepokelewa na Zayd ibn Thabit. Maandishi ya Kiarabu pamoja na tafsiri na maelezo yetu.

Sahih (ya kuaminika)Kitabu: Tafsiri ya Mtume wa Qur'an
صحيح البخاري
Nani aliisimulia?

Kutoka kwa al‑Bukhari hadi kwa Ibn as‑Sabbaq

Sahih (ya kuaminika)
  1. 1Abu al‑Yamanalimhadithia al‑Bukhariأَبُو الْيَمَانِ
  2. 2Shu'aybشُعَيْبٌ
  3. 3Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ
  4. 4Ibn as‑Sabbaqابْنُ السَّبَّاقِ

Mpangilio ni kama ulivyo katika maandishi ya Kiarabu ya riwaya hii. Majina yamehamishwa kutoka Kiarabu hadi maandishi ya Kilatini. Sahih al-Bukhari kwa ujumla inachukuliwa kuwa yenye kuaminika.

Riwaya

Maandishi ya Kiarabu

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ السَّبَّاقِ، أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ الأَنْصَارِيَّ ـ رضى الله عنه ـ وَكَانَ مِمَّنْ يَكْتُبُ الْوَحْىَ قَالَ أَرْسَلَ إِلَىَّ أَبُو بَكْرٍ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ وَعِنْدَهُ عُمَرُ، فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدِ اسْتَحَرَّ يَوْمَ الْيَمَامَةِ بِالنَّاسِ، وَإِنِّي أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ فِي الْمَوَاطِنِ فَيَذْهَبَ كَثِيرٌ مِنَ الْقُرْآنِ، إِلاَّ أَنْ تَجْمَعُوهُ، وَإِنِّي لأَرَى أَنْ تَجْمَعَ الْقُرْآنَ‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ لِعُمَرَ كَيْفَ أَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عُمَرُ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ‏.‏ فَلَمْ يَزَلْ عُمَرُ يُرَاجِعُنِي فِيهِ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ لِذَلِكَ صَدْرِي، وَرَأَيْتُ الَّذِي رَأَى عُمَرُ‏.‏ قَالَ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ وَعُمَرُ عِنْدَهُ جَالِسٌ لاَ يَتَكَلَّمُ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّكَ رَجُلٌ شَابٌّ عَاقِلٌ وَلاَ نَتَّهِمُكَ، كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْىَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَتَبَّعِ الْقُرْآنَ فَاجْمَعْهُ‏.‏ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفَنِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنَ الْجِبَالِ مَا كَانَ أَثْقَلَ عَلَىَّ مِمَّا أَمَرَنِي بِهِ مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ قُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلاَنِ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ، فَلَمْ أَزَلْ أُرَاجِعُهُ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ اللَّهُ لَهُ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ، فَقُمْتُ فَتَتَبَّعْتُ الْقُرْآنَ أَجْمَعُهُ مِنَ الرِّقَاعِ وَالأَكْتَافِ وَالْعُسُبِ وَصُدُورِ الرِّجَالِ، حَتَّى وَجَدْتُ مِنْ سُورَةِ التَّوْبَةِ آيَتَيْنِ مَعَ خُزَيْمَةَ الأَنْصَارِيِّ، لَمْ أَجِدْهُمَا مَعَ أَحَدٍ غَيْرِهِ ‏{‏لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ‏}‏ إِلَى آخِرِهِمَا، وَكَانَتِ الصُّحُفُ الَّتِي جُمِعَ فِيهَا الْقُرْآنُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ، ثُمَّ عِنْدَ عُمَرَ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ، ثُمَّ عِنْدَ حَفْصَةَ بِنْتِ عُمَرَ‏.‏ تَابَعَهُ عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ وَاللَّيْثُ عَنْ يُونُسَ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ‏.‏ وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ وَقَالَ مَعَ أَبِي خُزَيْمَةَ الأَنْصَارِيِّ‏.‏ وَقَالَ مُوسَى عَنْ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ مَعَ أَبِي خُزَيْمَةَ‏.‏ وَتَابَعَهُ يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ‏.‏ وَقَالَ أَبُو ثَابِتٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ وَقَالَ مَعَ خُزَيْمَةَ، أَوْ أَبِي خُزَيْمَةَ‏.‏

Tafsiri

Abu Yaman alituambia, Shu'ayb alituarifu, kutoka kwa Az-Zuhri, akasema: Ibn As-Sabbaq alinijulisha kuwa Zaid bin Thabit Al-Ansari — Allah amridhie — ambaye alikuwa miongoni mwa walioandika Ufunuo, alisema: Abu Bakr alinituma baada ya mauaji makubwa ya watu wa Yamama, huku Umar akiwa pamoja naye. Abu Bakr akasema: 'Umar alikuja kwangu na kusema: Hakika mauaji yamekuwa makali sana siku ya Yamama dhidi ya watu, na ninahofia kuwa mauaji yataendelea kuwa makali dhidi ya Wasomaji wa Qur'an katika vita vingine, hivyo sehemu kubwa ya Qur'an itapotea isipokuwa mkikusanye. Na hakika mimi naona ni vyema ukusanye Qur'an.' Abu Bakr akasema: 'Nilimwambia Umar: Nifanyaje jambo ambalo Mjumbe wa Allah ﷺ hakulifanya?' Umar akajibu: 'Kwa Allah, hilo ni jema.' Umar aliendelea kunishawishi kuhusu suala hilo hadi Allah aliponifungulia kifua changu kukubali, nami nikaona kile alichokiona Umar.' Zaid bin Thabit akasema: 'Umar alikuwa ameketi pamoja naye bila kuzungumza.' Kisha Abu Bakr akaniambia: 'Wewe ni kijana mwenye akili timamu na hatukushuki; ulikuwa ukiandika Ufunuo kwa ajili ya Mjumbe wa Allah ﷺ, hivyo tafuta Qur'an na uikusanye.' Kwa Allah, iwapo angeniamuru kusogeza mlima mmoja kati ya milima, usingekuwa mzito kwangu kuliko alivyoniamuru kukusanya Qur'an. Nikawauliza: 'Mnafanyaje jambo ambalo Nabii ﷺ hakulifanya?' Abu Bakr akajibu: 'Kwa Allah, ni jema.' Sisi tulibishana hadi Allah aliponifungulia kifua changu kwa yale Aliyoyafungulia vifua vya Abu Bakr na Umar. Kwa hiyo nikasimama na kuanza kutafuta Qur'an na kuikusanya kutoka kwenye vipande vya ngozi, mabega ya wanyama, makuti ya mitende, na kutoka kwenye nyoyo za watu (walioihifadhi), hadi nilipopata Aya mbili za Surah At-Taubah kwa Khuzaimah Al-Ansari, ambazo sikuzipata kwa mtu mwingine yeyote: {لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ} hadi mwisho wake. Na hayo masahifa ambayo Qur'an ilikusanywa ndani yake yalibaki kwa Abu Bakr hadi Allah alipomwita, kisha kwa Umar hadi Allah alipomwita, na hatimaye yakabaki kwa Hafsa binti Umar.' Uthman bin Umar na Al-Laith walimfuata Yunus kutoka kwa Ibn Shihab. Al-Laith pia alisema: Abdurrahman bin Khalid alinitaarifu kutoka kwa Ibn Shihab, akasema 'pamoja na Abu Khuzaimah Al-Ansari'. Musa kutoka kwa Ibrahim alisema: Ibn Shihab alituambia 'pamoja na Abu Khuzaimah'. Ya'qub bin Ibrahim alimfuata kutoka kwa baba yake. Abu Thabit alisema: Ibrahim alituambia, akasema 'pamoja na Khuzaimah au Abu Khuzaimah'.

Tafsiri na maelezo na Khutba World, yaliyotafsiriwa kutoka Kiarabu.

Ujumbe mkuu

Abu Bakr aliikusanya Qur’ani kwa uangalifu baada ya vifo vilivyotokea Yamama.

Usuli na sababu

Baada ya vifo vingi vya wasomaji wa Qur’ani katika Vita vya Yamama, Umar alipendekeza Qur’ani ikusanywe pamoja. Abu Bakr alimpa Zayd ibn Thabit, ambaye alikuwa akimwandikia Mtume ﷺ wahyi, jukumu la kufanya hivyo kwa uangalifu.

Maelezo ya maneno magumu
qurra’

Wasomaji wa Qur’ani; hapa ni watu waliokuwa wamehifadhi sehemu kubwa ya Qur’ani kwa moyo.

wahyi

Ujumbe wa Allah uliotumwa kwa Mtume ﷺ.

ngozi na mashina ya mitende

Vifaa vilivyotumika wakati huo kuandikia sehemu za Qur’ani.

Maoni ya wanazuoni

Wanazuoni wa kale walieleza kutokana na riwaya hii kwamba kukusanya Qur’ani kulikuwa jukumu la pamoja lenye wajibu, lililolenga kuhifadhi wahyi. Abu Bakr na Umar walitofautisha kati ya kuanzisha itikadi mpya na kutumia njia ya kulinda maandishi yaliyokwisha teremshwa. Zayd alikusanya vipande vilivyoandikwa na pia akawashauriana na watu waliokuwa wamehifadhi Qur’ani kwa moyo. Hivyo, riwaya hii inasisitiza uhakiki wa makini, utaalamu na mashauriano.

Mafunzo kwa maisha ya leo
  1. Hifadhi maarifa muhimu kwa uangalifu na uyathibitishe kwa kutumia vyanzo vya kuaminika.
  2. Kwa majukumu makubwa ya pamoja, shauriana na watu wenye utaalamu na wanaoaminika.
  3. Njia mpya yenye manufaa inaweza kusaidia kulinda vyanzo vya dini vilivyopo bila kubadilisha yaliyomo.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Hadithi kila siku, katika lugha yako

Programu hukuletea hadithi kila siku pamoja na maelezo, pia kama wijeti kwenye simu yako. Ni bure kutumia.