Tafsiri ya Mtume wa Qur'an · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadithi 4712

Imepokelewa na Abu Huraira. Maandishi ya Kiarabu pamoja na tafsiri na maelezo yetu.

Sahih (ya kuaminika)Kitabu: Tafsiri ya Mtume wa Qur'an
صحيح البخاري
Nani aliisimulia?

Imesimuliwa na Abu Huraira

Sahih (ya kuaminika)

Sahih al-Bukhari kwa ujumla inachukuliwa kuwa yenye kuaminika.

Riwaya

Maandishi ya Kiarabu

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا أَبُو حَيَّانَ التَّيْمِيُّ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِلَحْمٍ، فَرُفِعَ إِلَيْهِ الذِّرَاعُ، وَكَانَتْ تُعْجِبُهُ، فَنَهَسَ مِنْهَا نَهْسَةً ثُمَّ قَالَ ‏ "‏ أَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَهَلْ تَدْرُونَ مِمَّ ذَلِكَ يُجْمَعُ النَّاسُ الأَوَّلِينَ وَالآخِرِينَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ، يُسْمِعُهُمُ الدَّاعِي، وَيَنْفُذُهُمُ الْبَصَرُ، وَتَدْنُو الشَّمْسُ، فَيَبْلُغُ النَّاسَ مِنَ الْغَمِّ وَالْكَرْبِ مَا لاَ يُطِيقُونَ وَلاَ يَحْتَمِلُونَ فَيَقُولُ النَّاسُ أَلاَ تَرَوْنَ مَا قَدْ بَلَغَكُمْ أَلاَ تَنْظُرُونَ مَنْ يَشْفَعُ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ فَيَقُولُ بَعْضُ النَّاسِ لِبَعْضٍ عَلَيْكُمْ بِآدَمَ فَيَأْتُونَ آدَمَ عليه السلام فَيَقُولُونَ لَهُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ‏.‏ وَنَفَخَ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ، وَأَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ فَسَجَدُوا لَكَ، اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ، أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ آدَمُ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ، وَإِنَّهُ نَهَانِي عَنِ الشَّجَرَةِ فَعَصَيْتُهُ، نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي، اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي، اذْهَبُوا إِلَى نُوحٍ، فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُونَ يَا نُوحُ إِنَّكَ أَنْتَ أَوَّلُ الرُّسُلِ إِلَى أَهْلِ الأَرْضِ، وَقَدْ سَمَّاكَ اللَّهُ عَبْدًا شَكُورًا اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ، أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَيَقُولُ إِنَّ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ، وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ، وَإِنَّهُ قَدْ كَانَتْ لِي دَعْوَةٌ دَعَوْتُهَا عَلَى قَوْمِي نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي، اذْهَبُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ، فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ، فَيَقُولُونَ يَا إِبْرَاهِيمُ، أَنْتَ نَبِيُّ اللَّهِ وَخَلِيلُهُ مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَيَقُولُ لَهُمْ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ، وَإِنِّي قَدْ كُنْتُ كَذَبْتُ ثَلاَثَ كَذَبَاتٍ ـ فَذَكَرَهُنَّ أَبُو حَيَّانَ فِي الْحَدِيثِ ـ نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي، اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُوسَى، فَيَأْتُونَ مُوسَى، فَيَقُولُونَ يَا مُوسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ، فَضَّلَكَ اللَّهُ بِرِسَالَتِهِ وَبِكَلاَمِهِ عَلَى النَّاسِ، اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَيَقُولُ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ، وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ، وَإِنِّي قَدْ قَتَلْتُ نَفْسًا لَمْ أُومَرْ بِقَتْلِهَا، نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي، اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي، اذْهَبُوا إِلَى عِيسَى، فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُونَ يَا عِيسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ، وَكَلَّمْتَ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ صَبِيًّا اشْفَعْ لَنَا أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَيَقُولُ عِيسَى إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ، وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ ـ وَلَمْ يَذْكُرْ ذَنْبًا ـ نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي، اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فَيَأْتُونَ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم فَيَقُولُونَ يَا مُحَمَّدُ أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَخَاتَمُ الأَنْبِيَاءِ، وَقَدْ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ، اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلاَ تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَأَنْطَلِقُ فَآتِي تَحْتَ الْعَرْشِ، فَأَقَعُ سَاجِدًا لِرَبِّي عَزَّ وَجَلَّ ثُمَّ يَفْتَحُ اللَّهُ عَلَىَّ مِنْ مَحَامِدِهِ وَحُسْنِ الثَّنَاءِ عَلَيْهِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ عَلَى أَحَدٍ قَبْلِي ثُمَّ يُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ، سَلْ تُعْطَهْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، فَأَرْفَعُ رَأْسِي، فَأَقُولُ أُمَّتِي يَا رَبِّ، أُمَّتِي يَا رَبِّ فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ أَدْخِلْ مِنْ أُمَّتِكَ مَنْ لاَ حِسَابَ عَلَيْهِمْ مِنَ الْبَابِ الأَيْمَنِ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ وَهُمْ شُرَكَاءُ النَّاسِ فِيمَا سِوَى ذَلِكَ مِنَ الأَبْوَابِ، ثُمَّ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّ مَا بَيْنَ الْمِصْرَاعَيْنِ مِنْ مَصَارِيعِ الْجَنَّةِ كَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَحِمْيَرَ، أَوْ كَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَبُصْرَى ‏"‏‏.‏

Tafsiri

Abu Huraira (Allah amridhie) alisimulia: Mtume wa Allah ﷺ aliingiziwa nyama, akapelekewa mkono wake wa mbele ambao alikuwa akiupenda. Akala kipande chake kisha akasema:

"Mimi nitakuwa bwana wa watu wote Siku ya Kiyama. Je, mnajua sababu yake? Allah atawakusanya watu wote wa vizazi vya awali na vya baadaye katika uwanja mmoja, ili mwitaji aweze kuwasikiza sauti yake na macho yaweze kuwaona wote. Jua litakaribia sana kiasi kwamba watu watapata dhiki na shida isiyoweza kuvumilika wala kustahimilika. Kisha watu watasema: 'Je, hamwoni hali mlipofikia? Hamtafuti mtu wa kuombea msamaha kwa Mola wenu?' Baadhi ya watu wataambiana: 'Nendeni kwa Adam.' Watakwa kwa Adam na kumwambia: 'Wewe ni baba wa wanadamu; Allah alikuumba kwa Mkono Wake, akafukia ndani yako roho Yake, na akawaamuru malaika wakusujudie; basi tuombee kwa Mola wako. Huoni hali tuliyomo? Huoni kilichotufikia?' Adam atasema: 'Leo Mola wangu amekasirika kwa hasira ambayo hakujawahi kukasirika kama hiyo kabla, wala hatakasirika kama hiyo baadae. Aliniharamu mti nikamuasi. Nafsi yangu! Nafsi yangu! Nafsi yangu! Nendeni kwa mwingine; nendeni kwa Nuh.' Watakwa kwa Nuh na kusema: 'Ewe Nuh! Wewe ni rasuli wa kwanza kwa watu wa ardhi, na Allah amekuita mja mshukuru; tuombee kwa Mola wako. Huoni hali tuliyomo?' Atasema: 'Leo Mola wangu Azza wa Jalla amekasirika kwa hasira ambayo hakujawahi kukasirika kama hiyo kabla, wala hatakasirika kama hiyo baadae. Nilikuwa na dua moja niliyoifanya dhidi ya kaumuni yangu. Nafsi yangu! Nafsi yangu! Nafsi yangu! Nendeni kwa mwingine; nendeni kwa Ibrahim.' Watakwa kwa Ibrahim na kusema: 'Ewe Ibrahim! Wewe ni Nabii wa Allah na Khalil wake kutoka kwa watu wa ardhi; tuombee kwa Mola wako. Huoni hali tuliyomo?' Atawaambia: 'Leo Mola wangu amekasirika kwa hasira ambayo hakujawahi kukasirika kama hiyo kabla, wala hatakasirika kama hiyo baadae. Mimi nilikuwa nimesema uwongo mara tatu (Abu Haiyan alizitaja katika hadithi). Nafsi yangu! Nafsi yangu! Nafsi yangu! Nendeni kwa mwingine; nendeni kwa Musa.' Watakwa kwa Musa na kusema: 'Ewe Musa! Wewe ni Rasuli wa Allah, Allah amekupendelea kwa ujumbe Wake na kwa kuzungumza nawe moja kwa moja; tuombee kwa Mola wako. Huoni hali tuliyomo?' Atasema: 'Leo Mola wangu amekasirika kwa hasira ambayo hakujawahi kukasirika kama hiyo kabla, wala hatakasirika kama hiyo baadae. Mimi niliuwa nafsi ambayo sikuamrishwa kuiua. Nafsi yangu! Nafsi yangu! Nafsi yangu! Nendeni kwa mwingine; nendeni kwa Isa.' Watakwa kwa Isa na kusema: 'Ewe Isa! Wewe ni Rasuli wa Allah na Kalima Yake aliyoitupa kwa Maryam na roho kutoka Kwake, na ulizungumza na watu ukiwa mtoto kitandani; tuombee. Huoni hali tuliyomo?' Isa atasema: 'Leo Mola wangu amekasirika kwa hasira ambayo hakujawahi kukasirika kama hiyo kabla, wala hatakasirika kama hiyo baadae' (hakutaja dhambi yoyote). 'Nafsi yangu! Nafsi yangu! Nafsi yangu! Nendeni kwa mwingine; nendeni kwa Muhammad ﷺ.' Watakwa kwa Muhammad ﷺ na kusema: 'Ewe Muhammad! Wewe ni Rasuli wa Allah na Muhuri wa Manabii, na Allah amekusamehe dhambi zako za zamani na za baadaye; tuombee kwa Mola wako. Huoni hali tuliyomo?' Mtume ﷺ aliongeza: "Kisha nitaenda chini ya Arshi na kusujudu kwa Mola wangu Azza wa Jalla. Kisha Allah atanifungulia maneno ya kumsifu na kumtukuza ambayo hajawahi kumfungulia yeyote kabla yangu. Kisha itasemwa: 'Ewe Muhammad, inua kichwa chako. Omba utapewa, na ombea msamaha utaombewa.' Nitainua kichwa changu na kusema: 'Ummah wangu, Ewe Mola wangu! Ummah wangu, Ewe Mola wangu!' Itasemwa: 'Ewe Muhammad! Ingiza watu wa ummah wako wasio na hisabu kupitia mlango wa kulia wa milango ya Peponi, nao washirikiane na watu wengine katika milango mingine.' Kisha akasema: 'Naapa kwa Yule ambaye nafsi yangu iko Mkononi Mwake, umbali kati ya nguzo mbili za milango ya Peponi ni kama umbali kati ya Makka na Himyar, au kama umbali kati ya Makka na Busra.'"

Tafsiri na maelezo na Khutba World, yaliyotafsiriwa kutoka Kiarabu.

Ujumbe mkuu

Siku ya Kiyama, Mtume ﷺ atapewa uombezi mkuu.

Maelezo ya maneno magumu
Uombezi (shafaaʿa)

Kumuomba Allah awape watu rehema au awapunguzie dhiki; uombezi hutokea kwa idhini ya Allah pekee.

Arshi

Arshi ya Allah, iliyotajwa katika wahyi; matini inaeleza kuwa Mtume ﷺ atasujudu hapo na kumsifu Allah.

Bila kuhesabiwa

Watu wa umma watakaoingia Peponi bila kuhesabiwa.

Maoni ya wanazuoni

Wanazuoni wa kale wanatoa hitimisho kutokana na matini hii kwamba Mtume Muhammad ﷺ atapewa uombezi mkuu Siku ya Kiyama, baada ya watu kuwaendea manabii waliotangulia. Cheo chake cha pekee kinategemea kikamilifu idhini ya Allah: Allah ndiye anayemwamuru aombe na afanye uombezi. Matini hii pia inathibitisha hadhi ya juu ya manabii waliotangulia, huku hofu yao ya hukumu ikionyesha unyenyekevu wao mbele ya Allah. Kauli kwamba Allah amemsamehe Mtume ﷺ dhambi zake za awali na za baadaye inaeleweka kwa kuzingatia kutokukosea na ulinzi wa pekee wa manabii, wala si kama himizo la kutenda dhambi.

Mafunzo kwa maisha ya leo
  1. Imarisha uhusiano wako na Allah kwa sala, toba na utiifu; msaada wa mwisho na uombezi hutegemea Yeye.
  2. Mheshimu Mtume ﷺ na ufuate mwongozo wake, bila kumpa sifa zinazomhusu Allah pekee.
  3. Likumbuke Siku ya Kiyama na uwatendee wengine kwa huruma wanapokuwa chini ya shinikizo au katika dhiki.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Hadithi kila siku, katika lugha yako

Programu hukuletea hadithi kila siku pamoja na maelezo, pia kama wijeti kwenye simu yako. Ni bure kutumia.