Tafsiri ya Mtume wa Qur'an · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadithi 4727

Imepokelewa na Ubayy ibn Ka'b. Maandishi ya Kiarabu pamoja na tafsiri na maelezo yetu.

Sahih (ya kuaminika)Kitabu: Tafsiri ya Mtume wa Qur'an
صحيح البخاري
Nani aliisimulia?

Imesimuliwa na Ubayy ibn Ka'b

Sahih (ya kuaminika)

Sahih al-Bukhari kwa ujumla inachukuliwa kuwa yenye kuaminika.

Riwaya

Maandishi ya Kiarabu

حَدَّثَنِي قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ لَيْسَ بِمُوسَى الْخَضِرِ‏.‏ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ قَامَ مُوسَى خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَقِيلَ لَهُ أَىُّ النَّاسِ أَعْلَمُ قَالَ أَنَا، فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ، إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ، وَأَوْحَى إِلَيْهِ بَلَى عَبْدٌ مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ، هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ أَىْ رَبِّ كَيْفَ السَّبِيلُ إِلَيْهِ قَالَ تَأْخُذُ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَحَيْثُمَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَاتَّبِعْهُ قَالَ فَخَرَجَ مُوسَى، وَمَعَهُ فَتَاهُ يُوشَعُ بْنُ نُونٍ، وَمَعَهُمَا الْحُوتُ حَتَّى انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ، فَنَزَلاَ عِنْدَهَا قَالَ فَوَضَعَ مُوسَى رَأْسَهُ فَنَامَ ـ قَالَ سُفْيَانُ وَفِي حَدِيثِ غَيْرِ عَمْرٍو قَالَ ـ وَفِي أَصْلِ الصَّخْرَةِ عَيْنٌ يُقَالُ لَهَا الْحَيَاةُ لاَ يُصِيبُ مِنْ مَائِهَا شَىْءٌ إِلاَّ حَيِيَ، فَأَصَابَ الْحُوتَ مِنْ مَاءِ تِلْكَ الْعَيْنِ، قَالَ فَتَحَرَّكَ، وَانْسَلَّ مِنَ الْمِكْتَلِ، فَدَخَلَ الْبَحْرَ فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ مُوسَى ‏{‏قَالَ لِفَتَاهُ آتِنَا غَدَاءَنَا‏}‏ الآيَةَ قَالَ وَلَمْ يَجِدِ النَّصَبَ حَتَّى جَاوَزَ مَا أُمِرَ بِهِ، قَالَ لَهُ فَتَاهُ يُوشَعُ بْنُ نُونٍ ‏{‏أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ‏}‏ الآيَةَ قَالَ فَرَجَعَا يَقُصَّانِ فِي آثَارِهِمَا، فَوَجَدَا فِي الْبَحْرِ كَالطَّاقِ مَمَرَّ الْحُوتِ، فَكَانَ لِفَتَاهُ عَجَبًا، وَلِلْحُوتِ سَرَبًا قَالَ فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ، إِذْ هُمَا بِرَجُلٍ مُسَجًّى بِثَوْبٍ، فَسَلَّمَ عَلَيْهِ مُوسَى قَالَ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلاَمُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى‏.‏ قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا‏.‏ قَالَ لَهُ الْخَضِرُ يَا مُوسَى إِنَّكَ عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَكَهُ اللَّهُ لاَ أَعْلَمُهُ، وَأَنَا عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ اللَّهُ لاَ تَعْلَمُهُ‏.‏ قَالَ بَلْ أَتَّبِعُكَ‏.‏ قَالَ فَإِنِ اتَّبَعْتَنِي فَلاَ تَسْأَلْنِي عَنْ شَىْءٍ حَتَّى أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا، فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى السَّاحِلِ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمْ فِي سَفِينَتِهِمْ بِغَيْرِ نَوْلٍ ـ يَقُولُ بِغَيْرِ أَجْرٍ ـ فَرَكِبَا السَّفِينَةَ قَالَ وَوَقَعَ عُصْفُورٌ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ، فَغَمَسَ مِنْقَارَهُ الْبَحْرَ فَقَالَ الْخَضِرُ لِمُوسَى مَا عِلْمُكَ وَعِلْمِي وَعِلْمُ الْخَلاَئِقِ فِي عِلْمِ اللَّهِ إِلاَّ مِقْدَارُ مَا غَمَسَ هَذَا الْعُصْفُورُ مِنْقَارَهُ قَالَ فَلَمْ يَفْجَأْ مُوسَى، إِذْ عَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى قَدُومٍ فَخَرَقَ السَّفِينَةَ، فَقَالَ لَهُ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ، عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا ‏{‏لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ‏}‏ الآيَةَ فَانْطَلَقَا إِذَا هُمَا بِغُلاَمٍ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ، فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ فَقَطَعَهُ‏.‏ قَالَ لَهُ مُوسَى ‏{‏أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا * قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{‏فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ‏}‏ فَقَالَ بِيَدِهِ هَكَذَا فَأَقَامَهُ، فَقَالَ لَهُ مُوسَى إِنَّا دَخَلْنَا هَذِهِ الْقَرْيَةَ، فَلَمْ يُضَيِّفُونَا وَلَمْ يُطْعِمُونَا، لَوْ شِئْتَ لاَتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا‏.‏ قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ سَأُنَبِّئُكَ بِتَأْوِيلِ مَا لَمْ تَسْتَطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَدِدْنَا أَنَّ مُوسَى صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا ‏"‏‏.‏ قَالَ وَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقْرَأُ وَكَانَ أَمَامَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ صَالِحَةٍ غَصْبًا، وَأَمَّا الْغُلاَمُ فَكَانَ كَافِرًا‏.‏

Tafsiri

Sa'id bin Jubair alinisimulia: Nilimwambia Ibn Abbas, 'Nauf Al-Bakali anadai kuwa Musa wa Bani Israel si yule Musa mwenza wa Khidir.' Ibn Abbas akasema, 'Adui wa Allah amesema uongo! Ubayy bin Ka'b alitusimulia kwamba Mtume wa Allah ﷺ alisema:

"Musa alisimama kutoa khutba mbele ya Bani Israel na akaulizwa, 'Ni nani mwenye elimu zaidi miongoni mwa watu?' Musa akajibu, 'Mimi.' Kisha Allah alimrekebisha Musa kwa sababu hakumrudishia Yeye elimu yote. Ndipo ukafika Ufunuo wa Kimungu: 'Ndiyo, mmoja wa watumishi Wangu katika makutano ya bahari mbili ana elimu zaidi kuliko wewe.' Musa akasema, 'Ee Mola wangu! Nitawezaje kumkutana naye?' Allah akasema, 'Chukua samaki ndani ya kapu, na popote utakapompoteza samaki huyo, mfuatie (utamkuta hapo).' Hivyo Musa akaondoka pamoja na mtumishi wake Yusha' bin Nun, wakiwa na samaki hadi walipofika kwenye mwamba na kupumzika pale. Musa akaweka kichwa chake akalala. (Sufyan, msimulizi mdogo, alisema kuwa mtu mwingine isipokuwa Amr alisema:) 'Kwenye mwamba huo kulikuwa na chemchemi inayoitwa Al-Hayat, na hakuna kitu kilichogusa maji yake isipokuwa kilihayi. Hivyo sehemu ya maji ya chemchemi hiyo yakamwagikia samaki yule, naye akatika na kuteleza kutoka kwenye kapu na kuingia baharini. Musa alipoamka, akamwambia mtumishi wake: "Lete chakula chetu cha asubuhi" (18:62). Msimulizi akaongeza: Musa hakupata uchovu mpaka alipopita mahali alipoamriwa kuzingatia. Mtumishi wake Yusha' bin Nun akamwambia: "Je, unakumbuka tulipofika kwenye ule mwamba? Hakika nilimsahau samaki..." (18:63). Msimulizi akaongeza: Hivyo wakarudi, wakifuata nyayo zao, na wakakuta baharini njia ya samaki ikiwa kama handaki. Hivyo ikawa ajabu kwa mtumishi wake, na kwa samaki ikawa njia. Walipofika kwenye ule mwamba, wakamkuta mtu amefunikwa kwa nguo. Musa akamsalimia. Yule mtu akasema kwa mshangao: 'Je, kuna salamu kama hii katika ardhi yenu?' Musa akasema: 'Mimi ni Musa.' Yule mtu akasema: 'Musa wa Bani Israel?' Musa akasema: 'Ndiyo,' na akaongeza: 'Je, ninaweza kukufuata ili unifundishe kidogo cha Elimu uliyofundishwa?' (18:66). Khidir akamwambia: 'Ewe Musa! Una baadhi ya elimu ya Allah ambayo Allah amekufundisha na mimi siijui; na mimi nina baadhi ya elimu ya Allah ambayo Allah amenifundisha na wewe huikujui.' Musa akasema: 'Lakini nitakufuata.' Khidir akasema: 'Basi ukinitaba, usiniulize chochote hadi mimi mwenyewe nikuzungumzie kuhusu hilo.' (18:70). Baada ya hapo wote wawili wakaendelea kutembea pwani. Ikapelekea wapite meli ambayo wahudumu wake walimtambua Khidir na kuwapokea bila malipo. Hivyo wote wawili wakapanda meli. Ndege mdogo akaja na kutua kwenye ukingo wa meli na kuzamisha mdomo wake baharini. Khidir akamwambia Musa: 'Elimu yangu na elimu yako na elimu ya viumbe vyote ikilinganishwa na elimu ya Allah ni sawa tu na maji yaliyochukuliwa na mdomo wa ndege huyu.' Kisha Musa akastaajabishwa na kitendo cha Khidir cha kuchukua chombo na kutoboa meli. Musa akamwambia: 'Watu hawa walitupandisha bure, lakini wewe umetoboa meli yao ili kuwazamisha? Hakika umefanya...' (18:71). Kisha wakaendelea na wakamkuta mvulana akicheza na wavulana wengine. Khidir akamshika kwa kichwa na kukikata. Musa akamwambia: 'Je, umemuua nafsi safi isiyoua nafsi yoyote? Hakika umefanya jambo la kukemewa!' (18:74). Akasema: 'Je, sikukuambia kuwa hutaweza kuwa na subira pamoja nami...' hadi kusema '...lakini walikataa kuwaheshimu kama wageni. Pale wakakuta ukuta ukitaka kuanguka.' (18:75-77). Khidir akasogeza mkono wake hivyo na kuusimamisha (kuurekebisha). Musa akamwambia: 'Tulipoingia kijiji hiki, hawakutuonyesha ukarimu wala hawakutulisha; lau ungetaka, ungejipatia ujira kwa hilo.' Khidir akasema: 'Huu ndio utengano kati yangu na wewe. Nitakuarifu tafsiri ya mambo ambayo hukustahimilia.' ...(18:78). Mtume wa Allah ﷺ akasema: 'Tungetamani Musa angekuwa na subira zaidi ili Allah atueleze zaidi kuhusu hadithi yao.' Na Ibn Abbas alikuwa akisoma: 'Na mbele yao kulikuwa na mfalme ambaye alikuwa akichukua kila meli nzuri kwa nguvu.' (18:79) ...na kuhusu mvulana, alikuwa kafiri.

Tafsiri na maelezo na Khutba World, yaliyotafsiriwa kutoka Kiarabu.

Ujumbe mkuu

Musa anatufundisha kuwa elimu ina mipaka na kwamba ufahamu unahitaji subira.

Usuli na sababu

Sa’ied ibn Djoebair alimuuliza Ibn ‘Abbas kuhusu madai ya Nauf al-Bakali kwamba Musa wa Wana wa Israili hakuwa Musa yuleyule aliyekuwa mwandamani wa Al-Khidr. Ibn ‘Abbas alikanusha madai hayo kwa riwaya hii.

Maelezo ya maneno magumu
Al-Khidr

Mja wa Allah aliyepewa elimu ya pekee na kukutana na Musa.

mahali pa kukutana kwa bahari mbili

Mahali ambapo Musa, kwa mujibu wa riwaya, alipaswa kumtafuta Al-Khidr.

ufafanuzi

Maelezo ambayo Al-Khidr alitoa baadaye kuhusu matukio ambayo Musa alikuwa ameyaona.

Maoni ya wanazuoni

Wanazuoni wa kale wanasisitiza kwamba mwanazuoni anatakiwa kuihusisha elimu yake na Allah na kukiri kuwa wengine wanaweza kuwa na elimu ambayo yeye hana. Simulizi hili pia linafundisha subira katika kutafuta ufahamu. Matendo ya pekee ya Al-Khidr yalihusiana na elimu aliyopewa na Allah, na hayatoi ruhusa ya jumla ya kuvunja sheria au kumdhuru mtu.

Mafunzo kwa maisha ya leo
  1. Unapojua jambo, sema: Allah ndiye ajuaye zaidi, na uwe tayari kupokea elimu kutoka kwa wengine.
  2. Usipoelewa jambo, omba ufafanuzi na uahirishe hukumu yako pale inapofaa.
  3. Unapojifunza, wekeni makubaliano yaliyo wazi na uwe na subira wakati bado hujapata ufafanuzi.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Hadithi kila siku, katika lugha yako

Programu hukuletea hadithi kila siku pamoja na maelezo, pia kama wijeti kwenye simu yako. Ni bure kutumia.