Tafsiri ya Mtume wa Qur'an · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadithi 4750

Imepokelewa na Aisha. Maandishi ya Kiarabu pamoja na tafsiri na maelezo yetu.

Sahih (ya kuaminika)Kitabu: Tafsiri ya Mtume wa Qur'an
صحيح البخاري
Nani aliisimulia?

Imesimuliwa na Aisha

Sahih (ya kuaminika)

Sahih al-Bukhari kwa ujumla inachukuliwa kuwa yenye kuaminika.

Riwaya

Maandishi ya Kiarabu

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، وَسَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، وَعَلْقَمَةُ بْنُ وَقَّاصٍ، وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ حَدِيثِ، عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الإِفْكِ مَا قَالُوا، فَبَرَّأَهَا اللَّهُ مِمَّا قَالُوا وَكُلٌّ حَدَّثَنِي طَائِفَةً مِنَ الْحَدِيثِ، وَبَعْضُ حَدِيثِهِمْ يُصَدِّقُ بَعْضًا، وَإِنْ كَانَ بَعْضُهُمْ أَوْعَى لَهُ مِنْ بَعْضٍ الَّذِي حَدَّثَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ أَقْرَعَ بَيْنَ أَزْوَاجِهِ، فَأَيَّتُهُنَّ خَرَجَ سَهْمُهَا خَرَجَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَهُ، قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَقْرَعَ بَيْنَنَا فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا، فَخَرَجَ سَهْمِي، فَخَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ مَا نَزَلَ الْحِجَابُ، فَأَنَا أُحْمَلُ فِي هَوْدَجِي وَأُنْزَلُ فِيهِ فَسِرْنَا حَتَّى إِذَا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ غَزْوَتِهِ تِلْكَ وَقَفَلَ، وَدَنَوْنَا مِنَ الْمَدِينَةِ قَافِلِينَ آذَنَ لَيْلَةً بِالرَّحِيلِ، فَقُمْتُ حِينَ آذَنُوا بِالرَّحِيلِ، فَمَشَيْتُ حَتَّى جَاوَزْتُ الْجَيْشَ، فَلَمَّا قَضَيْتُ شَأْنِي أَقْبَلْتُ إِلَى رَحْلِي، فَإِذَا عِقْدٌ لِي مِنْ جَزْعِ ظَفَارِ قَدِ انْقَطَعَ فَالْتَمَسْتُ عِقْدِي وَحَبَسَنِي ابْتِغَاؤُهُ وَأَقْبَلَ الرَّهْطُ الَّذِينَ كَانُوا يَرْحَلُونَ لِي، فَاحْتَمَلُوا هَوْدَجِي، فَرَحَلُوهُ عَلَى بَعِيرِي الَّذِي كُنْتُ رَكِبْتُ، وَهُمْ يَحْسِبُونَ أَنِّي فِيهِ، وَكَانَ النِّسَاءُ إِذْ ذَاكَ خِفَافًا لَمْ يُثْقِلْهُنَّ اللَّحْمُ، إِنَّمَا تَأْكُلُ الْعُلْقَةَ مِنَ الطَّعَامِ فَلَمْ يَسْتَنْكِرِ الْقَوْمُ خِفَّةَ الْهَوْدَجِ حِينَ رَفَعُوهُ، وَكُنْتُ جَارِيَةً حَدِيثَةَ السِّنِّ، فَبَعَثُوا الْجَمَلَ وَسَارُوا، فَوَجَدْتُ عِقْدِي بَعْدَ مَا اسْتَمَرَّ الْجَيْشُ، فَجِئْتُ مَنَازِلَهُمْ، وَلَيْسَ بِهَا دَاعٍ وَلاَ مُجِيبٌ، فَأَمَمْتُ مَنْزِلِي الَّذِي كُنْتُ بِهِ وَظَنَنْتُ أَنَّهُمْ سَيَفْقِدُونِي فَيَرْجِعُونَ إِلَىَّ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسَةٌ فِي مَنْزِلِي غَلَبَتْنِي عَيْنِي فَنِمْتُ، وَكَانَ صَفْوَانُ بْنُ الْمُعَطَّلِ السُّلَمِيُّ ثُمَّ الذَّكْوَانِيُّ مِنْ وَرَاءِ الْجَيْشِ، فَأَدْلَجَ فَأَصْبَحَ عِنْدَ مَنْزِلِي، فَرَأَى سَوَادَ إِنْسَانٍ نَائِمٍ، فَأَتَانِي فَعَرَفَنِي حِينَ رَآنِي، وَكَانَ يَرَانِي قَبْلَ الْحِجَابِ، فَاسْتَيْقَظْتُ بِاسْتِرْجَاعِهِ حِينَ عَرَفَنِي فَخَمَّرْتُ وَجْهِي بِجِلْبَابِي، وَاللَّهِ مَا كَلَّمَنِي كَلِمَةً وَلاَ سَمِعْتُ مِنْهُ كَلِمَةً غَيْرَ اسْتِرْجَاعِهِ، حَتَّى أَنَاخَ رَاحِلَتَهُ فَوَطِئَ عَلَى يَدَيْهَا فَرَكِبْتُهَا فَانْطَلَقَ يَقُودُ بِي الرَّاحِلَةَ حَتَّى أَتَيْنَا الْجَيْشَ، بَعْدَ مَا نَزَلُوا مُوغِرِينَ فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ، فَهَلَكَ مَنْ هَلَكَ، وَكَانَ الَّذِي تَوَلَّى الإِفْكَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ ابْنَ سَلُولَ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ، فَاشْتَكَيْتُ حِينَ قَدِمْتُ شَهْرًا، وَالنَّاسُ يُفِيضُونَ فِي قَوْلِ أَصْحَابِ الإِفْكِ، لاَ أَشْعُرُ بِشَىْءٍ مِنْ ذَلِكَ، وَهْوَ يَرِيبُنِي فِي وَجَعِي أَنِّي لاَ أَعْرِفُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اللَّطَفَ الَّذِي كُنْتُ أَرَى مِنْهُ حِينَ أَشْتَكِي، إِنَّمَا يَدْخُلُ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَيُسَلِّمُ ثُمَّ يَقُولُ ‏"‏ كَيْفَ تِيكُمْ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ يَنْصَرِفُ، فَذَاكَ الَّذِي يَرِيبُنِي، وَلاَ أَشْعُرُ حَتَّى خَرَجْتُ بَعْدَ مَا نَقَهْتُ، فَخَرَجَتْ مَعِي أُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ الْمَنَاصِعِ، وَهْوَ مُتَبَرَّزُنَا، وَكُنَّا لاَ نَخْرُجُ إِلاَّ لَيْلاً إِلَى لَيْلٍ، وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ نَتَّخِذَ الْكُنُفَ قَرِيبًا مِنْ بُيُوتِنَا، وَأَمْرُنَا أَمْرُ الْعَرَبِ الأُوَلِ فِي التَّبَرُّزِ قِبَلَ الْغَائِطِ، فَكُنَّا نَتَأَذَّى بِالْكُنُفِ أَنْ نَتَّخِذَهَا عِنْدَ بُيُوتِنَا فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ، وَهْىَ ابْنَةُ أَبِي رُهْمِ بْنِ عَبْدِ مَنَافٍ، وَأُمُّهَا بِنْتُ صَخْرِ بْنِ عَامِرٍ خَالَةُ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ، وَابْنُهَا مِسْطَحُ بْنُ أُثَاثَةَ، فَأَقْبَلْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ بَيْتِي، قَدْ فَرَغْنَا مِنْ شَأْنِنَا، فَعَثَرَتْ أُمُّ مِسْطَحٍ فِي مِرْطِهَا فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ‏.‏ فَقُلْتُ لَهَا بِئْسَ مَا قُلْتِ أَتَسُبِّينَ رَجُلاً شَهِدَ بَدْرًا قَالَتْ أَىْ هَنْتَاهُ، أَوَلَمْ تَسْمَعِي مَا قَالَ قَالَتْ قُلْتُ وَمَا قَالَ فَأَخْبَرَتْنِي بِقَوْلِ أَهْلِ الإِفْكِ فَازْدَدْتُ مَرَضًا عَلَى مَرَضِي، فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي وَدَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَعْنِي سَلَّمَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ كَيْفَ تِيكُمْ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ أَتَأْذَنُ لِي أَنْ آتِيَ أَبَوَىَّ قَالَتْ وَأَنَا حِينَئِذٍ أُرِيدُ أَنْ أَسْتَيْقِنَ الْخَبَرَ مِنْ قِبَلِهِمَا، قَالَتْ فَأَذِنَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجِئْتُ أَبَوَىَّ فَقُلْتُ لأُمِّي يَا أُمَّتَاهْ، مَا يَتَحَدَّثُ النَّاسُ قَالَتْ يَا بُنَيَّةُ، هَوِّنِي عَلَيْكَ فَوَاللَّهِ، لَقَلَّمَا كَانَتِ امْرَأَةٌ قَطُّ وَضِيئَةً عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا وَلَهَا ضَرَائِرُ إِلاَّ كَثَّرْنَ عَلَيْهَا‏.‏ قَالَتْ فَقُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ وَلَقَدْ تَحَدَّثَ النَّاسُ بِهَذَا قَالَتْ فَبَكَيْتُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ حَتَّى أَصْبَحْتُ لاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ، وَلاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ حَتَّى أَصْبَحْتُ أَبْكِي فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ، وَأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ ـ رضى الله عنهما ـ حِينَ اسْتَلْبَثَ الْوَحْىُ، يَسْتَأْمِرُهُمَا فِي فِرَاقِ أَهْلِهِ، قَالَتْ فَأَمَّا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ فَأَشَارَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالَّذِي يَعْلَمُ مِنْ بَرَاءَةِ أَهْلِهِ، وَبِالَّذِي يَعْلَمُ لَهُمْ فِي نَفْسِهِ مِنَ الْوُدِّ، فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَهْلَكَ، وَمَا نَعْلَمُ إِلاَّ خَيْرًا، وَأَمَّا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، لَمْ يُضَيِّقِ اللَّهُ عَلَيْكَ وَالنِّسَاءُ سِوَاهَا كَثِيرٌ، وَإِنْ تَسْأَلِ الْجَارِيَةَ تَصْدُقْكَ، قَالَتْ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَرِيرَةَ فَقَالَ ‏"‏ أَىْ بَرِيرَةُ، هَلْ رَأَيْتِ عَلَيْهَا مِنْ شَىْءٍ يَرِيبُكِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ بَرِيرَةُ لاَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ، إِنْ رَأَيْتُ عَلَيْهَا أَمْرًا أَغْمِصُهُ عَلَيْهَا أَكْثَرَ مِنْ أَنَّهَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ، تَنَامُ عَنْ عَجِينِ أَهْلِهَا، فَتَأْتِي الدَّاجِنُ فَتَأْكُلُهُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَعْذَرَ يَوْمَئِذٍ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَىٍّ ابْنِ سَلُولَ، قَالَتْ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ عَلَى الْمِنْبَرِ ‏"‏ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ مَنْ يَعْذِرُنِي مِنْ رَجُلٍ، قَدْ بَلَغَنِي أَذَاهُ فِي أَهْلِ بَيْتِي، فَوَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي إِلاَّ خَيْرًا، وَلَقَدْ ذَكَرُوا رَجُلاً، مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ إِلاَّ خَيْرًا، وَمَا كَانَ يَدْخُلُ عَلَى أَهْلِي إِلاَّ مَعِي ‏"‏‏.‏ فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ الأَنْصَارِيُّ، فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَا أَعْذِرُكَ مِنْهُ، إِنْ كَانَ مِنَ الأَوْسِ، ضَرَبْتُ عُنُقَهُ، وَإِنْ كَانَ مِنْ إِخْوَانِنَا مِنَ الْخَزْرَجِ، أَمَرْتَنَا، فَفَعَلْنَا أَمْرَكَ، قَالَتْ فَقَامَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ وَهْوَ سَيِّدُ الْخَزْرَجِ، وَكَانَ قَبْلَ ذَلِكَ رَجُلاً صَالِحًا، وَلَكِنِ احْتَمَلَتْهُ الْحَمِيَّةُ فَقَالَ لِسَعْدٍ كَذَبْتَ، لَعَمْرُ اللَّهِ لاَ تَقْتُلُهُ، وَلاَ تَقْدِرُ عَلَى قَتْلِهِ، فَقَامَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ وَهْوَ ابْنُ عَمِّ سَعْدٍ، فَقَالَ لِسَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ كَذَبْتَ، لَعَمْرُ اللَّهِ لَنَقْتُلَنَّهُ، فَإِنَّكَ مُنَافِقٌ تُجَادِلُ عَنِ الْمُنَافِقِينَ، فَتَثَاوَرَ الْحَيَّانِ الأَوْسُ وَالْخَزْرَجُ حَتَّى هَمُّوا أَنْ يَقْتَتِلُوا، وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَائِمٌ عَلَى الْمِنْبَرِ، فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُخَفِّضُهُمْ حَتَّى سَكَتُوا وَسَكَتَ، قَالَتْ فَمَكُثْتُ يَوْمِي ذَلِكَ لاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ، قَالَتْ فَأَصْبَحَ أَبَوَاىَ عِنْدِي ـ وَقَدْ بَكَيْتُ لَيْلَتَيْنِ وَيَوْمًا لاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ وَلاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ ـ يَظُنَّانِ أَنَّ الْبُكَاءَ فَالِقٌ كَبِدِي، قَالَتْ فَبَيْنَمَا هُمَا جَالِسَانِ عِنْدِي وَأَنَا أَبْكِي، فَاسْتَأْذَنَتْ عَلَىَّ امْرَأَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ، فَأَذِنْتُ لَهَا، فَجَلَسَتْ تَبْكِي مَعِي، قَالَتْ فَبَيْنَا نَحْنُ عَلَى ذَلِكَ دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ قَالَتْ وَلَمْ يَجْلِسْ عِنْدِي مُنْذُ قِيلَ مَا قِيلَ قَبْلَهَا، وَقَدْ لَبِثَ شَهْرًا، لاَ يُوحَى إِلَيْهِ فِي شَأْنِي، قَالَتْ فَتَشَهَّدَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ جَلَسَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ يَا عَائِشَةُ، فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنِي عَنْكِ كَذَا وَكَذَا، فَإِنْ كُنْتِ بَرِيئَةً فَسَيُبَرِّئُكِ اللَّهُ، وَإِنْ كُنْتِ أَلْمَمْتِ بِذَنْبٍ فَاسْتَغْفِرِي اللَّهَ وَتُوبِي إِلَيْهِ، فَإِنَّ الْعَبْدَ إِذَا اعْتَرَفَ بِذَنْبِهِ ثُمَّ تَابَ إِلَى اللَّهِ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَقَالَتَهُ، قَلَصَ دَمْعِي حَتَّى مَا أُحِسُّ مِنْهُ قَطْرَةً، فَقُلْتُ لأَبِي أَجِبْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيمَا قَالَ‏.‏ قَالَ وَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لأُمِّي أَجِيبِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالَتْ مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ فَقُلْتُ وَأَنَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ لاَ أَقْرَأُ كَثِيرًا مِنَ الْقُرْآنِ، إِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَقَدْ سَمِعْتُمْ هَذَا الْحَدِيثَ حَتَّى اسْتَقَرَّ فِي أَنْفُسِكُمْ، وَصَدَّقْتُمْ بِهِ فَلَئِنْ قُلْتُ لَكُمْ إِنِّي بَرِيئَةٌ وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي بَرِيئَةٌ لاَ تُصَدِّقُونِي بِذَلِكَ، وَلَئِنِ اعْتَرَفْتُ لَكُمْ بِأَمْرٍ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي مِنْهُ بَرِيئَةٌ لَتُصَدِّقُنِّي، وَاللَّهِ مَا أَجِدُ لَكُمْ مَثَلاً إِلاَّ قَوْلَ أَبِي يُوسُفَ قَالَ ‏{‏فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا تَصِفُونَ‏}‏ قَالَتْ ثُمَّ تَحَوَّلْتُ فَاضْطَجَعْتُ عَلَى فِرَاشِي، قَالَتْ وَأَنَا حِينَئِذٍ أَعْلَمُ أَنِّي بَرِيئَةٌ، وَأَنَّ اللَّهَ مُبَرِّئِي بِبَرَاءَتِي، وَلَكِنْ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ أَظُنُّ أَنَّ اللَّهَ مُنْزِلٌ فِي شَأْنِي وَحْيًا يُتْلَى، وَلَشَأْنِي فِي نَفْسِي كَانَ أَحْقَرَ مِنْ أَنْ يَتَكَلَّمَ اللَّهُ فِيَّ بِأَمْرٍ يُتْلَى، وَلَكِنْ كُنْتُ أَرْجُو أَنْ يَرَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّوْمِ رُؤْيَا يُبَرِّئُنِي اللَّهُ بِهَا، قَالَتْ فَوَاللَّهِ مَا رَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ خَرَجَ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الْبَيْتِ حَتَّى أُنْزِلَ عَلَيْهِ، فَأَخَذَهُ مَا كَانَ يَأْخُذُهُ مِنَ الْبُرَحَاءِ حَتَّى إِنَّهُ لَيَتَحَدَّرُ مِنْهُ مِثْلُ الْجُمَانِ مِنَ الْعَرَقِ، وَهْوَ فِي يَوْمٍ شَاتٍ مِنْ ثِقَلِ الْقَوْلِ الَّذِي يُنْزَلُ عَلَيْهِ، قَالَتْ فَلَمَّا سُرِّيَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سُرِّيَ عَنْهُ وَهْوَ يَضْحَكُ، فَكَانَتْ أَوَّلُ كَلِمَةٍ تَكَلَّمَ بِهَا ‏"‏ يَا عَائِشَةُ، أَمَّا اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فَقَدْ بَرَّأَكِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَتْ أُمِّي قُومِي إِلَيْهِ‏.‏ قَالَتْ فَقُلْتُ وَاللَّهِ، لاَ أَقُومُ إِلَيْهِ، وَلاَ أَحْمَدُ إِلاَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ‏.‏ وَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏{‏إِنَّ الَّذِينَ جَاءُوا بِالإِفْكِ عُصْبَةٌ مِنْكُمْ لاَ تَحْسِبُوهُ‏}‏ الْعَشْرَ الآيَاتِ كُلَّهَا، فَلَمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ هَذَا فِي بَرَاءَتِي قَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ ـ رضى الله عنه ـ وَكَانَ يُنْفِقُ عَلَى مِسْطَحِ بْنِ أُثَاثَةَ لِقَرَابَتِهِ مِنْهُ، وَفَقْرِهِ وَاللَّهِ لاَ أُنْفِقُ عَلَى مِسْطَحٍ شَيْئًا أَبَدًا بَعْدَ الَّذِي قَالَ لِعَائِشَةَ مَا قَالَ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏{‏وَلاَ يَأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنْكُمْ وَالسَّعَةِ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي الْقُرْبَى وَالْمَسَاكِينَ وَالْمُهَاجِرِينَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلْيَعْفُوا وَلْيَصْفَحُوا أَلاَ تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ‏}‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ بَلَى، وَاللَّهِ إِنِّي أُحِبُّ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لِي، فَرَجَعَ إِلَى مِسْطَحٍ النَّفَقَةَ الَّتِي كَانَ يُنْفِقُ عَلَيْهِ، وَقَالَ وَاللَّهِ لاَ أَنْزِعُهَا مِنْهُ أَبَدًا‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَسْأَلُ زَيْنَبَ ابْنَةَ جَحْشٍ عَنْ أَمْرِي، فَقَالَ ‏"‏ يَا زَيْنَبُ مَاذَا عَلِمْتِ أَوْ رَأَيْتِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَحْمِي سَمْعِي وَبَصَرِي، مَا عَلِمْتُ إِلاَّ خَيْرًا‏.‏ قَالَتْ وَهْىَ الَّتِي كَانَتْ تُسَامِينِي مِنْ أَزْوَاجِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَعَصَمَهَا اللَّهُ بِالْوَرَعِ، وَطَفِقَتْ أُخْتُهَا حَمْنَةُ تُحَارِبُ لَهَا فَهَلَكَتْ فِيمَنْ هَلَكَ مِنْ أَصْحَابِ الإِفْكِ‏.‏

Tafsiri

Imetuambia Yahya bin Bukair, imetuambia Al-Laith, kutoka kwa Yunus, kutoka kwa Ibn Shihab, amesema: Nimearifiwa na Urwa bin Az-Zubair, na Said bin Al-Musayyib, na Alqama bin Waqqas, na Ubaidullah bin Abdullah bin Utba bin Masud, kuhusu hadithi ya Aisha — Allah amridhie — mke wa Nabii ﷺ, wakati watu wa Ifki waliposema yale waliyoyasema, kisha Allah akamsafisha kutokana na yale waliyoyasema. Na kila mmoja wao aliniarifu sehemu ya hadithi hiyo, na baadhi ya hadithi zao zikithibitishana, ingawa baadhi yao walikuwa na uhifadhi mzuri zaidi kuliko wengine. Yule aliyeniambia Urwa kutoka kwa Aisha — Allah amridhie — ni kwamba Aisha — Allah amridhie — mke wa Nabii ﷺ alisema: Mjumbe wa Allah ﷺ alipotaka kusafiri, alikuwa akipiga kura kati ya wake zake, na yeyote ambaye kura yake ingetoka, Mjumbe wa Allah ﷺ alikuwa anamchukua pamoja naye. Aisha alisema: Akapiga kura kati yetu katika vita alivyovifanya, na kura yangu ikatoka, nikatoka pamoja na Mjumbe wa Allah ﷺ baada ya hukmu ya hijabu kushuka. Basi nilikuwa nikibebwa katika tandika langu na kuteremshwa ndani yake. Tukasafiri hadi Mjumbe wa Allah ﷺ alipomaliza vita hivyo na kurudi, na tulipokaribia Madina tukirejea, akaamuru usiku mmoja kuondoka. Nikasimama walipoamuru kuondoka, nikatembea hadi nikapita jeshi. Nilipokamilisha haja yangu, nikarudi mahali pangu, na ghafla shanga zangu za aina ya Jaz' Zafar zikakuwa zimekatika. Nikazitafuta shanga zangu, na kutafuta kwako kukunizuia. Wakaja watu waliokuwa wakinibeba, wakaichukua tandika yangu na kuiweka juu ya ngamia wangu niliyekuwa naimeride, wakidhani mimi ndani yake. Wanawake wakati huo walikuwa wepesi, hawakuzidiwa uzito na nyama, kwani walikuwa wakila chakula kidogo tu. Watu hao hawakushangaa wepesi wa tandika walipoinyanyua, na mimi nilikuwa msichana mdogo. Wakaiongoza ngamia na wakaenda. Nikazipata shanga zangu baada ya jeshi kuendelea mbele. Nikaja mahali walipokuwa wamepiga kambi, na hapakuwa na mtu wala mwitaji. Nikaenda mahali pangu nilipokuwa, nikidhani watanikosa na kurudi kuntafuta. Nilipokuwa nimeketi mahali pangu, usingizi ukashinda, nikalala. Safwan bin Al-Mu'attil As-Sulami Adh-Dhakwani alikuwa nyuma ya jeshi. Akaanza safari mapema alfajiri, akafika asubuhi mahali nilipokuwa, akaona kivuli cha mtu amelala. Akanijia na akanitambua aliponiona, kwani alikuwa akiniona kabla ya hijabu. Nikaamka kwa sababu ya istirjai yake aliponitambua, nikajifunika uso wangu kwa joho yangu. Wallahi hakunisemelea neno lolote wala sikumsikia neno lolote isipokuwa istirjai yake, hadi alipomnyoosha ngamia wake na kuitia goti, nikapanda. Akaondoka akiongoza ngamia aliyenibeba hadi tukafikia jeshi baada ya wao kupumzika wakati wa adhuhuri kali. Basi aliyeangamia akaangamia, na aliyeongoza Ifki alikuwa Abdullah bin Ubai bin Salul. Tukafika Madina, nikaugua mwezi mzima, watu wakienea katika maneno ya watu wa Ifki, huku mimi sifahamu chochote kuhusu hayo. Kilichonishtusha katika ugonjwa wangu ni kwamba sikuona upole kutoka kwa Mjumbe wa Allah ﷺ kama nilivyozoea kuona nilipougua. Mjumbe wa Allah ﷺ alikuwa akiingia kwangu, akisalamu, kisha akasema:

"Je, yule mwanamke hali yake ikoje?" Kisha angeondoka. Hayo ndiyo yalinishtusha, na sikufahamu hadi nilipopona. Nikatoka pamoja na Umm Mistah kuelekea Manasi', ambapo tulikuwa tukijisaidia haja, na hatukuwa tukienda ila usiku kwa usiku, na hilo lilikuwa kabla ya kujenga vyoo karibu na nyumba zetu. Hali yetu ilikuwa kama ya Waarabu wa awali katika kujisaidia haja mbali, kwani tuliona ni taabu kuwa na vyoo ndani ya nyumba zetu. Nikaenda mimi na Umm Mistah, ambaye ni binti Abi Ruhm bin Abd Manaf, na mama yake ni binti Sakhr bin Amir, shangazi ya Abu Bakr As-Siddiq, na mwanae ni Mistah bin Uthatha. Tulipomaliza haja yetu, mimi na Umm Mistah tukarudi kuelekea nyumbani kwangu. Umm Mistah akateleza kwa nguo yake, akasema: "Mistah aangamie!" Nikamwambia: "Umbovu sana ulichosema! Je, unamtukana mtu aliyeshuhudia Badri?" Akasema: "Ewe mwanamke! Je, hujasikia aliyoyasema?" Nikasema: "Amesema nini?" Akanielezea maneno ya watu wa Ifki, nikaongezeka maradhi juu ya maradhi yangu. Niliporudi nyumbani kwangu, Mjumbe wa Allah ﷺ akaingia kwangu, akasalamu, kisha akasema: "Je, yule mwanamke hali yake ikoje?" Nikasema: "Unaniruhusu niende kwa wazazi wangu?" Wakati huo nilitaka kuthibitisha habari kupitia kwao. Mjumbe wa Allah ﷺ akaniruhusu, nikaenda kwa wazazi wangu, nikamwambia mama yangu: "Ewe mamangu! Watu wanazungumzia nini?" Akasema: "Ewe binti yangu! Poza moyo wako. Wallahi, mara chache sana mwanamke mrembo anayependwa na mumewe na ana madara wengine isipokuwa humwingizia mengi." Nikasema: "Subhanallah! Je, watu wamezungumzia haya kweli?" Nikalia usiku huo hadi asubuhi, machozi yangu hayakatiki wala sipati usingizi, hadi asubuhi ikafika huku nikilia. Mjumbe wa Allah ﷺ akawaita Ali bin Abi Talib na Usama bin Zaid — Allah awaridhie — wakati wahyi ulipochelewa, akiwashauri kuhusu kumuacha mke wake. Usama bin Zaid akamshauri Mjumbe wa Allah ﷺ kwa kile alichokijua kuhusu usafi wa mke wake na upendo aliokuwa nao kwao moyoni mwake, akasema: "Ewe Mjumbe wa Allah! Ni mke wako, na hatujui chochote isipokuwa kheri." Ali bin Abi Talib akasema: "Ewe Mjumbe wa Allah! Allah hajakuzuilia, na wanawake wengine ni wengi. Ukimuuliza kijakazi atakuambia ukweli." Aisha alisema: Mjumbe wa Allah ﷺ akamwita Barira, akasema: "Ewe Barira! Je, umewahi kuona jambo linalokushtusha kwake?" Barira akasema: "Hapana, kwa Yule aliyekutuma kwa haki, sijaona kwake jambo la kumlaumu zaidi ya kuwa ni msichana mdono anayelala na kuacha unga wa familia yake, kisha mbuzi wa nyumbani huja na kuula." Mjumbe wa Allah ﷺ akasimama na kuomba udhuru siku hiyo dhidi ya Abdullah bin Ubai bin Salul. Aisha alisema: Mjumbe wa Allah ﷺ akiwa juu ya mimbari akasema: "Enyi jamii ya Waislamu! Nani atanisaidia dhidi ya mtu ambaye udhuru wake umenifikia katika ahli baiti yangu? Wallahi sijajua chochote kwa ahli baiti yangu isipokuwa kheri. Na wamemtaja mtu ambaye sijajua chochote kwake isipokuwa kheri, na hakuwa akiingia kwa ahli baiti yangu ila pamoja nami." Saad bin Muadh Al-Ansari akasimama, akasema: "Ewe Mjumbe wa Allah! Nitakusaidia dhidi yake. Ikiwa ni wa Aus, nitamkata shingo; na ikiwa ni wa ndugu zetu wa Khazraj, utuamuru, tutatekeleza amri yako." Saad bin Ubada akasimama, naye akiwa bwana wa Khazraj, na kabla ya hapo alikuwa mtu mwema, lakini hamasa ya ukoo ikamshika, akamwambia Saad: "Umeongopa! Wallahi hautamuua, wala huwezi kumuua." Usaid bin Hudhair, ambaye ni binamu wa Saad, akasimama, akamwambia Saad bin Ubada: "Umeongopa! Wallahi tutamuua, kwani wewe ni munafiki unayetetea wanafiki." Makabila yote mawili, Aus na Khazraj, yakachangamka hadi karibu wapigane, huku Mjumbe wa Allah ﷺ akiwa amesimama juu ya mimbari. Mjumbe wa Allah ﷺ akaendelea kuwatuliza hadi wakanyamaza, naye akanyamaza. Aisha alisema: Nikakaa siku hiyo machozi yangu hayakatiki wala sipati usingizi. Asubuhi wazazi wangu walikuwa kwangu — nikiwa nimelia usiku mbili na siku moja bila usingizi na machozi hayakatiki — wakidhani kilio kitapasua ini langu. Walipokuwa wameketi kwangu mimi nikilia, mwanamke wa Ansari akaomba ruhusa kuingia, nikamruhusu, akaketi akilia pamoja nami. Tulipokuwa katika hali hiyo, Mjumbe wa Allah ﷺ akaingia kwetu, akasalamu, kisha akaketi. Hakuwa ameketi kwangu tangu kusemwa yale yaliyosemwa, na alikuwa amekaa mwezi mzima bila kupokea wahyi kuhusu shauri langu. Mjumbe wa Allah ﷺ akashahada alipoketi, kisha akasema: "Amma baad, ewe Aisha! Nimefikishiwa habari zako hivi na hivi. Ikiwa wewe ni safi, Allah atakusafisha. Na ikiwa umefanya dhambi, basi omba maghfira kwa Allah na tubu Kwake, kwani mja akilikiri dhambi yake kisha akatubu kwa Allah, Allah humkubalia toba." Mjumbe wa Allah ﷺ alipomaliza kauli yake, machozi yangu yakapungua hadi nisihisi tone lolote. Nikamwambia baba yangu: "Mjibu Mjumbe wa Allah ﷺ kuhusu alicho sema." Akasema: "Wallahi sijui niseme nini kwa Mjumbe wa Allah ﷺ." Nikamwambia mama yangu: "Mjibu Mjumbe wa Allah ﷺ." Akasema: "Sijui niseme nini kwa Mjumbe wa Allah ﷺ." Aisha alisema: Nikasema, nikiwa msichana mdono asiyesoma Quran nyingi: "Wallahi najua mmelisikia hadithi hili hadi likatulia nafsi zenu, mkalisadiki. Basi nikisema kwenu mimi ni safi, na Allah anajua mimi ni safi, hamtaniamini. Na nikilikiri kwenu jambo, na Allah anajua mimi ni safi kwalo, mtaniamini. Wallahi sipati mfano kwenu isipokuwa kauli ya baba wa Yusufu: 'Basi subira njema, na Allah ndiye anayeombwa msaada dhidi ya mnayoyaeleza.'" Aisha alisema: Kisha nikageuka nikalala juu ya farashi yangu. Wakati huo nalijua mimi ni safi, na Allah atanisafisha kwa usafi wangu. Lakini Wallahi sikudhani Allah angeshusha wahyi unaosomwa kuhusu shauri langu, kwani shauri langu lilikuwa dhaifu mno nafisini mwangu kiasi kwamba Allah angenizungumzia kwa jambo linalosomwa. Lakini nilitarajia Mjumbe wa Allah ﷺ angeona ndotoni maono ambayo Allah angenisafisha nayo. Aisha alisema: Wallahi Mjumbe wa Allah ﷺ hakuhamia wala hakutoka mtu yeyote wa ahli baiti hadi akateremshiwa wahyi. Ikampata hali ile ile iliyokuwa ikimpata ya ugumu, hadi matone ya jasho yakimtoka kama luulu, katika siku ya baridi, kwa uzito wa kauli inayoteremshwa kwake. Mjumbe wa Allah ﷺ alipofunguliwa, akafunguliwa huku akitabasamu. Neno la kwanza alilolisema lilikuwa: "Ewe Aisha! Allah Azza wa Jalla amekusafisha." Mama yangu akasema: "Simuka umwendee." Nikasema: "Wallahi sitamwendea, wala sitamshukuru ila Allah Azza wa Jalla." Allah akateremsha: "Hakika walioleta Ifki ni kundi kati yenu..." aya kumi zote. Allah alipoteremsha haya kuhusu usafi wangu, Abu Bakr As-Siddiq — Allah amridhie — ambaye alikuwa akimtumia Mistah bin Uthatha kwa undugu wake na ufukiri wake, akasema: "Wallahi sitamtumia Mistah chochote milele baada ya alicho kisemea kwa Aisha." Allah akateremsha: "Na wasilaume wenye fadhila na ustawi kati yenu kuwapa ndugu, maskini, na wahajiri katika njia ya Allah, na wasamehe na wapuuze. Je, hampendi Allah awasameheni? Na Allah ni Msamehevu, Mwenye kurehemu." Abu Bakr akasema: "Ndiyo, Wallahi napenda Allah anisamehe." Akarudia kumtumia Mistah ile nafaka aliyokuwa akimpa, akasema: "Wallahi sitaikata kwake milele." Aisha alisema: Mjumbe wa Allah ﷺ alimuuliza Zainab binti Jahsh kuhusu shauri langu, akasema: "Ewe Zainab! Umejua au umeona nini?" Akasema: "Ewe Mjumbe wa Allah! Nalinda masikio yangu na macho yangu, sijajua ila kheri." Aisha alisema: Yeye ndiye aliyekuwa akinilingania katika wake wa Mjumbe wa Allah ﷺ, lakini Allah akamlinda kwa uchamungu. Dada yake Hamna akaendelea kupigana vita kwa ajili yake, akaangamia pamoja na walioangamia miongoni mwa watu wa Ifki.

Tafsiri na maelezo na Khutba World, yaliyotafsiriwa kutoka Kiarabu.

Ujumbe mkuu

Allah alimtakasa Aisha dhidi ya tuhuma za uzushi na akahimiza kusamehe.

Usuli na sababu

Hadithi inaeleza tuhuma za uzushi dhidi ya Aisha baada ya msafara na wahyi wa Sura an-Nur 24:11–20 uliothibitisha kuwa hakuwa na hatia. Aya ya 24:22 inamhimiza Abu Bakr amsamehe Mistah na aanze tena kumsaidia kifedha.

Maelezo ya maneno magumu
Al-Ifk

Tuhuma nzito ya kubuniwa iliyosambazwa kama uzushi wa kumchafua mtu.

Hawdaj

Kibebeo kilichofunikwa kilichowekwa juu ya ngamia.

Tawbah

Kumrudia Allah kwa majuto na kuomba msamaha.

Maoni ya wanazuoni

Wafasiri wa kale wanasisitiza kuwa wahyi ulithibitisha kutokuwa na hatia kwa Aisha na kwamba kusambaza tuhuma zisizothibitishwa ni dhambi kubwa. Sehemu inayomhusu Abu Bakr inafundisha kuwa kusamehe na kuendelea tena kutoa msaada ni matendo mema, hata mtu anapokuwa amekuumiza binafsi. Wanazuoni wa fiqhi wanatokana na kupiga kura miongoni mwa wake kuwa mgao wa haki unahitajika katika safari za pamoja; madhehebu manne ya Sunni yanajadili matumizi yake mahsusi ndani ya kanuni za haki za ndoa.

Mafunzo kwa maisha ya leo
  1. Usieneze tuhuma kabla ya kuchunguza ukweli kwa makini.
  2. Msaidie mtu aliyeathiriwa na uzushi, wala usiendelee kusambaza uvumi huo.
  3. Fikiria kusamehe na endelea kutenda wema, hata mtu anapokuwa amekuumiza sana.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Hadithi kila siku, katika lugha yako

Programu hukuletea hadithi kila siku pamoja na maelezo, pia kama wijeti kwenye simu yako. Ni bure kutumia.