Sahih al-Bukhari, hadithi 4986
Imepokelewa na Zaid ibn Thabit. Maandishi ya Kiarabu pamoja na tafsiri na maelezo yetu.
Imesimuliwa na Zaid ibn Thabit
Sahih al-Bukhari kwa ujumla inachukuliwa kuwa yenye kuaminika.
Riwaya
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ السَّبَّاقِ، أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَرْسَلَ إِلَىَّ أَبُو بَكْرٍ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَإِذَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ عِنْدَهُ قَالَ أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدِ اسْتَحَرَّ يَوْمَ الْيَمَامَةِ بِقُرَّاءِ الْقُرْآنِ وَإِنِّي أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ بِالْمَوَاطِنِ، فَيَذْهَبَ كَثِيرٌ مِنَ الْقُرْآنِ وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ. قُلْتُ لِعُمَرَ كَيْفَ تَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ عُمَرُ هَذَا وَاللَّهِ خَيْرٌ. فَلَمْ يَزَلْ عُمَرُ يُرَاجِعُنِي حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِذَلِكَ، وَرَأَيْتُ فِي ذَلِكَ الَّذِي رَأَى عُمَرُ. قَالَ زَيْدٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّكَ رَجُلٌ شَابٌّ عَاقِلٌ لاَ نَتَّهِمُكَ، وَقَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْىَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَتَبَّعِ الْقُرْآنَ فَاجْمَعْهُ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفُونِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنَ الْجِبَالِ مَا كَانَ أَثْقَلَ عَلَىَّ مِمَّا أَمَرَنِي مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ قُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلُونَ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ أَبُو بَكْرٍ يُرَاجِعُنِي حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ لَهُ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ فَتَتَبَّعْتُ الْقُرْآنَ أَجْمَعُهُ مِنَ الْعُسُبِ وَاللِّخَافِ وَصُدُورِ الرِّجَالِ حَتَّى وَجَدْتُ آخِرَ سُورَةِ التَّوْبَةِ مَعَ أَبِي خُزَيْمَةَ الأَنْصَارِيِّ لَمْ أَجِدْهَا مَعَ أَحَدٍ غَيْرَهُ {لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ} حَتَّى خَاتِمَةِ بَرَاءَةَ، فَكَانَتِ الصُّحُفُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ ثُمَّ عِنْدَ عُمَرَ حَيَاتَهُ ثُمَّ عِنْدَ حَفْصَةَ بِنْتِ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ.
Musa bin Ismail ametuhabiri, kutoka kwa Ibrahim bin Sa'd, Ibn Shihab ametuhabiri, kutoka kwa Ubaid bin As-Sabbaq, kwamba Zaid bin Thabit - Allah amridhie - alisema: Abu Bakr alinituma wakati wa mauaji ya watu wa Yamama. Nilipofika kwake, nikamkuta Umar bin Al-Khattab akiwa pamoja naye. Abu Bakr - Allah amridhie - akasema: 'Umar amenijia na kusema: Hakika mauaji yamekuwa makali siku ya Yamama kwa wasomaji wa Qur'an, na nina khofu kwamba mauaji yataendelea kuwa makali kwa wasomaji katika vita vingine, hivyo sehemu kubwa ya Qur'an ikapotea. Naona ni vyema uamuru kukusanywa kwa Qur'an.' Nikamwambia Umar: 'Je, utafanyaje jambo ambalo Rasûlullah ﷺ hakulifanya?' Umar akajibu: 'Hii, wallahi, ni kheri.' Umar aliendelea kunirudia hadi Allah aliponifungulia kifua changu kwa hilo, na nikaona katika hilo kile alichokiona Umar. Zaid alisema: Abu Bakr akaniambia: 'Wewe ni kijana mwenye akili, hatuna mashaka nawe, na wewe ulikuwa ukiandika wahyi kwa Rasûlullah ﷺ. Hivyo, tafuta Qur'an na uikusanye.' Wallahi, lau wangeniagiza kusogeza mlima mmoja kati ya milima, isingekuwa nzito kwangu kuliko hii ya kuniamuru kukusanya Qur'an. Nikasema: 'Je, mnafanyaje jambo ambalo Rasûlullah ﷺ hakulifanya?' Akajibu: 'Hii, wallahi, ni kheri.' Abu Bakr aliendelea kunirudia hadi Allah aliponifungulia kifua changu kwa kile alichokifungulia kifua cha Abu Bakr na Umar - Allah awaridhie. Kisha nikatafuta Qur'an na kuikusanya kutoka kwenye makuti, mawe meupe nyembamba, na vifuani mwa watu, hadi nilipopata mwisho wa Surah At-Taubah kwa Abu Khuzaima Al-Ansari; sikupata hiyo kwa mtu yeyote isipokuwa yeye: {LAMEKUJIA MTUME KUTOKA NAFSINI MWENU, NI MZITO KWAKE KILE KINACHOWALEMEA} hadi mwisho wa Bara'ah. Sahifa hizo zikabaki kwa Abu Bakr hadi Allah alipomwita, kisha kwa Umar maishani mwake, na baadaye kwa Hafsa binti Umar - Allah amridhie.
Tafsiri na maelezo na Khutba World, yaliyotafsiriwa kutoka Kiarabu.
Abu Bakr aliikusanya Qur’ani kwa uangalifu baada ya vifo vilivyotokea Yamama.
Baada ya vifo vingi vya wasomaji wa Qur’ani katika vita vya Yamama, Umar alipendekeza Qur’ani ikusanywe. Abu Bakr alimpa Zaid ibn Thabit jukumu la kufanya hivyo kwa uangalifu.
Wasomaji wa Qur’ani; hapa wanamaanisha watu waliokuwa wamehifadhi sehemu kubwa ya Qur’ani.
Kurasa zilizoandikwa za Qur’ani zilizokusanywa.
Sura ya tisa ya Qur’ani, inayojulikana pia kama Sura Baraa’a.
Wanazuoni wanahitimisha kutokana na riwaya hii kwamba kuikusanya Qur’ani kulikuwa hatua inayoruhusiwa na yenye kusifiwa kwa ajili ya kuhifadhi wahyi. Kwamba Mtume ﷺ hakuwa ameikusanya awali katika mkusanyo mmoja hakukufanya agizo la baadaye liwe lisiloruhusiwa: Maswahaba waliliona kuwa njia mpya ya kulinda lengo lililotambuliwa. Riwaya hii pia inaonyesha umuhimu wa uchunguzi makini, vyanzo vya maandishi, maarifa yaliyohifadhiwa kwa moyo, na watu wenye utaalamu na waaminifu katika kuhifadhi elimu ya dini.
- Hifadhi maarifa muhimu kwa uangalifu na uyathibitishe kwa vyanzo vya kuaminika.
- Chukulia kwa uzito ushauri wa wataalamu, hata pale hatua inayohitajika inapokuwa mpya.
- Shirikianeni kuwajibika kwa kuhifadhi na kuendeleza maarifa yenye thamani.
Riwaya hii inaeleza hatua ya baadaye ya kuhifadhi Qur’ani: kusanifishwa kwa nakala ya maandishi ya Qur’ani wakati wa Uthman.
Sahih al-Bukhari · #4987 (Sahih)Inaeleza jinsi Uthman alivyoagiza nakala za Qur’ani ziandikwe upya na kusambazwa ili kuzuia tofauti katika usomaji.
Sahih al-Bukhari · #4988 (Sahih)Zaid ibn Thabit anaeleza humo jinsi aya ilivyopatikana kwa uangalifu wakati Mus-haf ilipokuwa ikiandikwa upya.
Hadithi kila siku, katika lugha yako
Programu hukuletea hadithi kila siku pamoja na maelezo, pia kama wijeti kwenye simu yako. Ni bure kutumia.