Sahih al-Bukhari, hadithi 5974
Imepokelewa na Abdullah ibn Umar. Maandishi ya Kiarabu pamoja na tafsiri na maelezo yetu.
Kutoka kwa al‑Bukhari hadi kwa Mtume ﷺ
- 1Sa'id ibn Abu Maryamalimhadithia al‑Bukhariسَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ
- 2Isma'il ibn Ibrahim ibn Uqbaإِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ
- 3Nafi'نَافِعٌ
- 4Ibn Umarابْنِ عُمَرَ
- 5Mtume wa Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Mpangilio ni kama ulivyo katika maandishi ya Kiarabu ya riwaya hii. Majina yamehamishwa kutoka Kiarabu hadi maandishi ya Kilatini. Sahih al-Bukhari kwa ujumla inachukuliwa kuwa yenye kuaminika.
Riwaya
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " بَيْنَمَا ثَلاَثَةُ نَفَرٍ يَتَمَاشَوْنَ أَخَذَهُمُ الْمَطَرُ، فَمَالُوا إِلَى غَارٍ فِي الْجَبَلِ، فَانْحَطَّتْ عَلَى فَمِ غَارِهِمْ صَخْرَةٌ مِنَ الْجَبَلِ، فَأَطْبَقَتْ عَلَيْهِمْ، فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ انْظُرُوا أَعْمَالاً عَمِلْتُمُوهَا لِلَّهِ صَالِحَةً، فَادْعُوا اللَّهَ بِهَا لَعَلَّهُ يَفْرُجُهَا. فَقَالَ أَحَدُهُمُ اللَّهُمَّ إِنَّهُ كَانَ لِي وَالِدَانِ شَيْخَانِ كَبِيرَانِ، وَلِي صِبْيَةٌ صِغَارٌ كُنْتُ أَرْعَى عَلَيْهِمْ، فَإِذَا رُحْتُ عَلَيْهِمْ فَحَلَبْتُ بَدَأْتُ بِوَالِدَىَّ أَسْقِيهِمَا قَبْلَ وَلَدِي، وَإِنَّهُ نَاءَ بِيَ الشَّجَرُ فَمَا أَتَيْتُ حَتَّى أَمْسَيْتُ، فَوَجَدْتُهُمَا قَدْ نَامَا، فَحَلَبْتُ كَمَا كُنْتُ أَحْلُبُ، فَجِئْتُ بِالْحِلاَبِ فَقُمْتُ عِنْدَ رُءُوسِهِمَا، أَكْرَهُ أَنْ أُوقِظَهُمَا مِنْ نَوْمِهِمَا، وَأَكْرَهُ أَنْ أَبْدَأَ بِالصِّبْيَةِ قَبْلَهُمَا، وَالصِّبْيَةُ يَتَضَاغَوْنَ عِنْدَ قَدَمَىَّ، فَلَمْ يَزَلْ ذَلِكَ دَأْبِي وَدَأْبَهُمْ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ، فَافْرُجْ لَنَا فُرْجَةً نَرَى مِنْهَا السَّمَاءَ، فَفَرَجَ اللَّهُ لَهُمْ فُرْجَةً حَتَّى يَرَوْنَ مِنْهَا السَّمَاءَ. وَقَالَ الثَّانِي اللَّهُمَّ إِنَّهُ كَانَتْ لِي ابْنَةُ عَمٍّ، أُحِبُّهَا كَأَشَدِّ مَا يُحِبُّ الرِّجَالُ النِّسَاءَ، فَطَلَبْتُ إِلَيْهَا نَفْسَهَا، فَأَبَتْ حَتَّى آتِيَهَا بِمِائَةِ دِينَارٍ، فَسَعَيْتُ حَتَّى جَمَعْتُ مِائَةَ دِينَارٍ، فَلَقِيتُهَا بِهَا، فَلَمَّا قَعَدْتُ بَيْنَ رِجْلَيْهَا قَالَتْ يَا عَبْدَ اللَّهِ اتَّقِ اللَّهَ، وَلاَ تَفْتَحِ الْخَاتَمَ. فَقُمْتُ عَنْهَا، اللَّهُمَّ فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي قَدْ فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ فَافْرُجْ لَنَا مِنْهَا فَفَرَجَ لَهُمْ فُرْجَةً. وَقَالَ الآخَرُ اللَّهُمَّ إِنِّي كُنْتُ اسْتَأْجَرْتُ أَجِيرًا بِفَرَقِ أَرُزٍّ فَلَمَّا قَضَى عَمَلَهُ قَالَ أَعْطِنِي حَقِّي. فَعَرَضْتُ عَلَيْهِ حَقَّهُ، فَتَرَكَهُ وَرَغِبَ عَنْهُ، فَلَمْ أَزَلْ أَزْرَعُهُ حَتَّى جَمَعْتُ مِنْهُ بَقَرًا وَرَاعِيَهَا، فَجَاءَنِي فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ وَلاَ تَظْلِمْنِي، وَأَعْطِنِي حَقِّي. فَقُلْتُ اذْهَبْ إِلَى ذَلِكَ الْبَقَرِ وَرَاعِيهَا. فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ وَلاَ تَهْزَأْ بِي. فَقُلْتُ إِنِّي لاَ أَهْزَأُ بِكَ، فَخُذْ ذَلِكَ الْبَقَرَ وَرَاعِيَهَا. فَأَخَذَهُ فَانْطَلَقَ بِهَا، فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي فَعَلْتُ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ وَجْهِكَ، فَافْرُجْ مَا بَقِيَ، فَفَرَجَ اللَّهُ عَنْهُمْ ".
Said bin Abi Maryam ametuhadithia, Ismail bin Ibrahim bin Uqbah ametuhadithia, akasema: Nafi' amenifahamisha kutoka kwa Ibn Umar (Allah awaridhie wote wawili), kutoka kwa Mtume wa Allah ﷺ aliyosema:
"Wakati watu watatu walikuwa wakitembea pamoja, mvua ikawashika, hivyo wakapata hifadhi katika pango la mlimani. Mwamba mkubwa ukaporomoka kutoka mlimani na kuziba mlango wa pango lao. Wakasemezana: 'Tafakarini matendo mema ambayo mmeyafanya kwa ajili ya Allah pekee, na mumwombe Allah kwa kutumia matendo hayo ili aondoe shida hii.' Mmoja wao akasema: 'Ewe Allah! Nilikuwa na wazazi wangu wazee sana, na nilikuwa na watoto wadogo ambao niliwachunga kondoo. Niliporudi kwao usiku na kukama maziwa, nilianza kuwanywesha wazazi wangu kabla ya watoto wangu. Siku moja mbali nikachungia mbali sana, sikurudi hadi usiku ukawa, nikawakuta wamelala. Nikakama kama kawaida, nikaleta chombo cha maziwa na kusimama kichwani mwao, nikikataa kuwaamsha usingizini, na nikikataa kuanza na watoto kabla yao ingawa watoto walikuwa wakilia njaa miguuni mwangu. Hali hii ikaendelea hadi alfajiri ikapambazuka. Ewe Allah! Ikiwa unajua kuwa nilifanya hivyo kwa kutafuta radhi yako, basi utufungulie tundu tuone anga.' Allah akawafungulia tundu hadi wakaona anga. Wa pili akasema: 'Ewe Allah! Nilikuwa na binti amu yangu, niliyempenda kama vile wanaume wanavyowapenda wanawake kwa shauku kubwa. Nikamtaka ajipe kwangu, akakataa isipokuwa nimlete dinari mia moja. Nikajitahidi hadi nikakusanya dinari mia moja, nikaenda nazo kwake. Nilipoketi kati ya miguu yake, akasema: Ewe mja wa Allah! Mche Allah, wala usifungue pete (isipokuwa kwa ndoa halali). Nikainuka juu yake. Ewe Allah! Ikiwa unajua kuwa nilifanya hivyo kwa kutafuta radhi yako, basi utufungulie zaidi.' Allah akawafungulia tundu lingine. Wa tatu akasema: 'Ewe Allah! Nilimkodi mfanyakazi kwa kipimo cha mpunga (faraq). Alipomaliza kazi yake, akasema: Nipe haki yangu. Nikampa haki yake, akaikataa na kuacha. Sisi kuacha kulima mpunga huo hadi nikakusanya ng'ombe na mchungaji wake. Akaja kwangu akasema: Mche Allah, usinidhalimu, nipe haki yangu. Nikamwambia: Nenda uchukue ng'ombe hao na mchungaji wao. Akasema: Mche Allah, usinichezeshe. Nikamwambia: Sikuchezeki, chukua ng'ombe hao na mchungaji wao. Akawachuka akaondoka nao. Ewe Allah! Ikiwa unajua kuwa nilifanya hivyo kwa kutafuta radhi yako, basi ondoa kilichobaki.' Allah akawaondolea mwamba huo kabisa."
Tafsiri na maelezo na Khutba World, yaliyotafsiriwa kutoka Kiarabu.
Matendo mema ya dhati yanaweza kuwa njia ya kumuomba Allah akuondolee dhiki.
Sarafu ya dhahabu iliyotumika kama fedha wakati huo.
Kiasi maalumu cha mchele kilichokubaliwa kuwa malipo ya kazi.
Tamathali ya usemi inayomaanisha kufanya ngono iliyokatazwa.
Wanazuoni wa kale walihitimisha kutokana na kisa hiki kwamba mtu anaweza kumuomba Allah kwa kutaja matendo mema aliyoyafanya kwa ikhlasi. Mifano hiyo inasisitiza kuwaheshimu wazazi, kuacha dhambi kwa kumcha Allah, na kutimiza kikamilifu haki za wengine. Wanazuoni hulichukulia hili kuwa aina ya tawassul, yaani kujikurubisha kwa Allah kupitia tendo jema; kisa hiki si ruhusa ya kupuuza wajibu kwa watoto au watu wengine.
- Fanya matendo mema kwa kutafuta radhi za Allah, hata kama hakuna mtu mwingine anayekuona.
- Waheshimu na kuwatunza wazazi, lakini pia shughulikia mahitaji ya watoto wako kwa uangalifu na haki.
- Acha vitendo vilivyokatazwa kwa kumcha Allah, na uwalipe wafanyakazi malipo yote mliyokubaliana.
Riwaya hii sahihi kutoka katika kitabu hicho hicho pia inaangazia thamani ya kuwatendea wengine mema.
40 Hadith van an-Nawawi · #1 (Sahih)Hadithi hii inasema kuwa matendo hupimwa kwa nia; wanaume hao watatu wanataja hasa matendo waliyoyafanya kwa ajili ya Allah.
40 Hadith van an-Nawawi · #7 (Sahih)Kukataa kwa mwanamke kuruhusu tendo lililokatazwa kunaonyesha himizo la kumcha Allah na kuepuka dhuluma.
Hadithi kila siku, katika lugha yako
Programu hukuletea hadithi kila siku pamoja na maelezo, pia kama wijeti kwenye simu yako. Ni bure kutumia.