Utangulizi · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadithi 7437

Imepokelewa na Abu Huraira. Maandishi ya Kiarabu pamoja na tafsiri na maelezo yetu.

Sahih (ya kuaminika)Kitabu: Utangulizi
صحيح البخاري
Nani aliisimulia?

Kutoka kwa al‑Bukhari hadi kwa Mtume ﷺ

Sahih (ya kuaminika)
  1. 1Abd al‑Aziz ibn Abdullahalimhadithia al‑Bukhariعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
  2. 2Ibrahim ibn Sa'dإِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ
  3. 3Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
  4. 4Ata ibn Yazid al‑Laythiعَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ
  5. 5Abu Hurayraأَبِي هُرَيْرَةَ
  6. 6Mtume wa Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Mpangilio ni kama ulivyo katika maandishi ya Kiarabu ya riwaya hii. Majina yamehamishwa kutoka Kiarabu hadi maandishi ya Kilatini. Sahih al-Bukhari kwa ujumla inachukuliwa kuwa yenye kuaminika.

Riwaya

Maandishi ya Kiarabu

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّاسَ، قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَهَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ، يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ‏.‏ فَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ الشَّمْسَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ الْقَمَرَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ الطَّوَاغِيتَ، وَتَبْقَى هَذِهِ الأُمَّةُ فِيهَا شَافِعُوهَا ـ أَوْ مُنَافِقُوهَا شَكَّ إِبْرَاهِيمُ ـ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا فَإِذَا جَاءَنَا رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فِي صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا‏.‏ فَيَتْبَعُونَهُ وَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَىْ جَهَنَّمَ، فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُهَا، وَلاَ يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ إِلاَّ الرُّسُلُ، وَدَعْوَى الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ‏.‏ وَفِي جَهَنَّمَ كَلاَلِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، هَلْ رَأَيْتُمُ السَّعْدَانَ ‏"‏‏.‏ قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، غَيْرَ أَنَّهُ لاَ يَعْلَمُ مَا قَدْرُ عِظَمِهَا إِلاَّ اللَّهُ، تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ، فَمِنْهُمُ الْمُوبَقُ بَقِيَ بِعَمَلِهِ، أَوِ الْمُوثَقُ بِعَمَلِهِ، وَمِنْهُمُ الْمُخَرْدَلُ أَوِ الْمُجَازَى أَوْ نَحْوُهُ، ثُمَّ يَتَجَلَّى حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ بِرَحْمَتِهِ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ أَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مِنَ النَّارِ مَنْ كَانَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا، مِمَّنْ أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَرْحَمَهُ مِمَّنْ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، فَيَعْرِفُونَهُمْ فِي النَّارِ بِأَثَرِ السُّجُودِ، تَأْكُلُ النَّارُ ابْنَ آدَمَ إِلاَّ أَثَرَ السُّجُودِ، حَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ، فَيَخْرُجُونَ مِنَ النَّارِ قَدِ امْتُحِشُوا، فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ تَحْتَهُ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ، ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ، وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ هُوَ آخِرُ أَهْلِ النَّارِ دُخُولاً الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنِ النَّارِ، فَإِنَّهُ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا‏.‏ فَيَدْعُو اللَّهَ بِمَا شَاءَ أَنْ يَدْعُوَهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ، وَيُعْطِي رَبَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ مَا شَاءَ، فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ، فَإِذَا أَقْبَلَ عَلَى الْجَنَّةِ وَرَآهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى باب الْجَنَّةِ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَسْتَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَنِي غَيْرَ الَّذِي أُعْطِيتَ أَبَدًا، وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ‏.‏ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ‏.‏ وَيَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَقُولَ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ، وَيُعْطِي مَا شَاءَ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ، فَيُقَدِّمُهُ إِلَى باب الْجَنَّةِ، فَإِذَا قَامَ إِلَى باب الْجَنَّةِ انْفَهَقَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَرَأَى مَا فِيهَا مِنَ الْحَبْرَةِ وَالسُّرُورِ، فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ أَلَسْتَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَ غَيْرَ مَا أُعْطِيتَ ـ فَيَقُولُ ـ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ‏.‏ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ لاَ أَكُونَنَّ أَشْقَى خَلْقِكَ فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو حَتَّى يَضْحَكَ اللَّهُ مِنْهُ فَإِذَا ضَحِكَ مِنْهُ قَالَ لَهُ ادْخُلِ الْجَنَّةَ‏.‏ فَإِذَا دَخَلَهَا قَالَ اللَّهُ لَهُ تَمَنَّهْ‏.‏ فَسَأَلَ رَبَّهُ وَتَمَنَّى حَتَّى إِنَّ اللَّهَ لَيُذَكِّرُهُ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا، حَتَّى انْقَطَعَتْ بِهِ الأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ لاَ يَرُدُّ عَلَيْهِ مِنْ حَدِيثِهِ شَيْئًا حَتَّى إِذَا حَدَّثَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ ‏"‏ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ ‏"‏ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا حَفِظْتُ إِلاَّ قَوْلَهُ ‏"‏ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ أَشْهَدُ أَنِّي حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَوْلَهُ ‏"‏ ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً الْجَنَّةَ‏.‏

Tafsiri

Imesimuliwa na 'Ata' bin Yazid Al-Laithi: Kutoka kwa Abu Huraira: Watu walisema,

"Ewe Mjumbe wa Allah (ﷺ)! Je, tutamuona Rab wetu Siku ya Kiyama?" Mtume (ﷺ) alisema, "Je, mna shida yoyote kuona mwezi usiku wa mwezi mpevu?" Wakasema, "Hapana, Ewe Mjumbe wa Allah (ﷺ)." Akasema, "Je, mna shida yoyote kuona jua wakati hakuna mawingu?" Wakasema, "Hapana, Ewe Mjumbe wa Allah (ﷺ)." Akasema, "Basi mtamuona hivyo. Allah atawakusanya watu wote Siku ya Kiyama na kusema, 'Yeyote aliyeabudu kitu (duniani) afuate (kitu hicho).' Kwa hivyo, yeyote aliyeabudu jua atafuata jua, na yeyote aliyeabudu mwezi atafuata mwezi, na yeyote aliyeabudu miungu bandia atafuata miungu hiyo. Na kutabaki tu Ummah hii pamoja na watu wake wema (au wanafiki wake; msimuliaji mdogo Ibrahim ana shaka). Allah atakuja kwao na kusema, 'Mimi ni Rab wenu.' Watasema, 'Tutabaki hapa hadi Rab wetu aje, kwani Rab wetu akija tutamtambua.' Basi Allah atakuja kwao katika sura wanayoitambua na kusema, 'Mimi ni Rab wenu.' Watasema, 'Wewe ni Rab wetu,' nao watamfuata. Kisha daraja litawekwa juu ya Jahannamu. Mimi na umma wangu tutakuwa wa kwanza kulivuka, na hakuna atakayesema siku hiyo isipokuwa Mitume. Na dua ya Mitume siku hiyo itakuwa, 'Ewe Allah, Okoa! Okoa!' Katika Jahannamu kuna ndoano kama miiba ya mti wa Sa'dan. Je, mmeiona Sa'dan?" Wakasema, "Ndiyo, Ewe Mjumbe wa Allah (ﷺ)!" Akasema, "Ndizo hizo ndoano zinafanana na miiba ya Sa'dan, lakini hakuna anayejua ukubwa wake isipokuwa Allah. Ndoano hizo zitawanyakua watu kulingana na matendo yao. Baadhi ya watu watabaki Jahannamu (wataangamia) kwa sababu ya matendo yao mabaya, na baadhi watakata au kuchanwa na ndoano (na kuanguka Jahannamu), na baadhi wataadhibiwa kisha wataokolewa. Allah atakapomaliza hukumu zake miongoni mwa watu, atatoa amtakaye kutoka Jahannamu kwa huruma Yake. Kisha ataamuru malaika kutoa Motoni wale ambao hawakumshirikisha Allah chochote, miongoni mwa wale Allah aliotaka kuwarehemu na wale walioshuhudia kuwa hakuna mungu anayestahiki kuabudiwa ila Allah. Malaika wawatambue Motoni kwa alama za kusujudu (kwenye nyuso zao), kwani Moto utakula mwili wote wa binadamu isipokuwa alama ya kusujudu, kwani Allah ameuharamishia Moto kula alama ya kusujudu. Watatoka Motoni wakiwa wameungua sana, kisha watamwagiwa maji ya uzima na wamea chini yake kama mbegu inavyomea kwenye matope ya mafuriko. Kisha Allah atamaliza hukumu miongoni mwa watu, na kutabaki mtu mmoja akiuelekea uso wake Motoni, naye ni mtu wa mwisho wa watu wa Jahannamu kuingia Peponi. Atasema, 'Ewe Rab wangu! Geuza uso wangu usiutazame Moto, kwani harufu yake imeniumiza na joto lake kali limeniunguza.' Atamwomba Allah kwa namna Allah atakavyotaka, kisha Allah atamwambia, 'Ikiwa nitakupa hayo, je, utaomba kitu kingine?' Atasema, 'Hapana, kwa Utukufu Wako, sitakuomba kitu kingine.' Atampa Rab wake ahadi na mikataba yoyote atakayotaka. Basi Allah atageuza uso wake usitazame Moto. Atapoelekea Peponi na kuiona, atanyamaza muda ambao Allah atataka anyamaze, kisha atasema, 'Ewe Rab wangu! Nikaribishe kwenye mlango wa Peponi.' Allah atamwambia, 'Je, hukutoa ahadi na mikataba yako kwamba hautaomba chochote zaidi ya ulichopewa? Ole wewe, ewe mwana wa Adamu! Una udanganyifu mkubwa kiasi gani!' Atasema, 'Ewe Rab wangu,' na ataendelea kumwomba Allah hadi Ameseme, 'Ikiwa nitakupa unachoomba, je, utaomba kitu kingine?' Atasema, 'Hapana, kwa Utukufu Wako, sitakuomba kitu kingine.' Kisha atatoa ahadi na mikataba kwa Allah, na Allah atamkaribisha kwenye mlango wa Peponi. Ataposimama kwenye mlango wa Peponi, Peponi itafunguka mbele yake na ataona urembo na furaha zilimo, kisha atanyamaza muda ambao Allah atataka anyamaze, na kusema, 'Ewe Rab wangu! Niingize Peponi.' Allah atasema, 'Je, hukutoa ahadi na mikataba yako kwamba hautaomba chochote zaidi ya ulichopewa?' Allah atasema, 'Ole wewe, ewe mwana wa Adamu! Una udanganyifu mkubwa kiasi gani!' Mtu huyo atasema, 'Ewe Rab wangu! Usinifanye kuwa mnyonge zaidi katika viumbe vyako,' na ataendelea kumwomba Allah hadi Allah atacheke kwa kauli zake. Allah atakapomcheka, atamwambia, 'Ingia Peponi.' Atapoingia, Allah atamwambia, 'Tamani.' Atamwomba Rab wake na kutamani vitu vingi, na Allah Mwenyewe atamkumbusha kutamani vitu fulani kwa kusema, '(Tamani) fulani na fulani.' Matamanio yatakapokwisha, Allah atasema, 'Hii ni yako, na mfano wake pia ni wako.' 'Ata' bin Yazid aliongeza: Abu Sa'id Al-Khudri aliyekuwa pamoja na Abu Huraira hakukanusha chochote alichosema, lakini Abu Huraira aliposema Allah alisema, 'Hiyo ni yako na mfano wake pia ni wako,' Abu Sa'id Al-Khudri alisema, 'Na mara kumi zake, Ewe Abu Huraira!' Abu Huraira alisema, 'Sikuhifadhi isipokuwa kauli yake, "Hiyo ni yako na mfano wake pia ni wako."' Kisha Abu Sa'id Al-Khudri alisema, 'Nashuhudia kuwa nilihifadhi kutoka kwa Mtume (ﷺ) kauli yake, "Hiyo ni yako, na mara kumi zake."' Abu Huraira aliongeza, 'Mtu huyo ni wa mwisho wa watu wa Peponi kuingia Peponi.'

Tafsiri na maelezo na Khutba World, yaliyotafsiriwa kutoka Kiarabu.

Ujumbe mkuu

Rehema za Allah huwaokoa waumini na kuwapa neema nyingi.

Maelezo ya maneno magumu
as-Siraat

Daraja juu ya Moto wa Jahannamu ambalo, kulingana na riwaya, litavukwa Siku ya Kiyama.

alama za kusujudu

Alama zinazoonekana mwilini zinazohusishwa na kusujudu katika sala.

maji ya uhai

Maji ambayo, kama ilivyoelezwa katika riwaya, huwafanya waliookolewa kutoka Motoni kuishi na kukua tena.

Maoni ya wanazuoni

Wanazuoni wa zamani wameelewa kutokana na riwaya hii kwamba waumini watamwona Allah Akhera, bila kuuchukulia mfano wa jua au mwezi kuwa ni ulinganisho kati ya Allah na viumbe Wake. Ulinganisho huo unahusu uwazi na uhakika wa kumwona. Wanasisitiza kwamba sifa za Allah zinathibitishwa bila kubainisha jinsi zilivyo na bila kuzifananisha na viumbe. Riwaya hii pia inafundisha kwamba hesabu na kuvuka daraja ni mambo mazito, na kwamba Allah anaweza kuwaokoa kwa rehema Zake waumini waliomwabudu Yeye pekee. Dua za mara kwa mara za mtu wa mwisho na malipo mengi zinaonyesha ukubwa wa rehema za Allah.

Mafunzo kwa maisha ya leo
  1. Dumu katika kumwabudu Allah pekee, na usiruhusu chochote kingine kichukue nafasi Yake moyoni au katika matendo yako.
  2. Chukulia sala kwa uzito na sujudu kwa ikhlasi; riwaya hii inahusisha alama hizo na kuokolewa.
  3. Changanya hofu ya hesabu na matumaini ya rehema za Allah, na Muombe Akupe uthabiti na akuokoe.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Hadithi kila siku, katika lugha yako

Programu hukuletea hadithi kila siku pamoja na maelezo, pia kama wijeti kwenye simu yako. Ni bure kutumia.