Upweke wa Allah · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, hadithi 7438

Imepokelewa na Abu Huraira. Maandishi ya Kiarabu pamoja na tafsiri na maelezo yetu.

Sahih (ya kuaminika)Kitabu: Upweke wa Allah
صحيح البخاري
Nani aliisimulia?

Kutoka kwa al‑Bukhari hadi kwa Mtume ﷺ

Sahih (ya kuaminika)
  1. 1Abd al‑Aziz ibn Abdullahalimhadithia al‑Bukhariعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ
  2. 2Ibrahim ibn Sa'dإِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ
  3. 3Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
  4. 4Ata ibn Yazid al‑Laythiعَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ
  5. 5Abu Hurayraأَبِي هُرَيْرَةَ
  6. 6Mtume wa Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Mpangilio ni kama ulivyo katika maandishi ya Kiarabu ya riwaya hii. Majina yamehamishwa kutoka Kiarabu hadi maandishi ya Kilatini. Sahih al-Bukhari kwa ujumla inachukuliwa kuwa yenye kuaminika.

Riwaya

Maandishi ya Kiarabu

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّاسَ، قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَهَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ، يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ‏.‏ فَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ الشَّمْسَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ الْقَمَرَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ الطَّوَاغِيتَ، وَتَبْقَى هَذِهِ الأُمَّةُ فِيهَا شَافِعُوهَا ـ أَوْ مُنَافِقُوهَا شَكَّ إِبْرَاهِيمُ ـ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا فَإِذَا جَاءَنَا رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فِي صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا‏.‏ فَيَتْبَعُونَهُ وَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَىْ جَهَنَّمَ، فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُهَا، وَلاَ يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ إِلاَّ الرُّسُلُ، وَدَعْوَى الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ‏.‏ وَفِي جَهَنَّمَ كَلاَلِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، هَلْ رَأَيْتُمُ السَّعْدَانَ ‏"‏‏.‏ قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، غَيْرَ أَنَّهُ لاَ يَعْلَمُ مَا قَدْرُ عِظَمِهَا إِلاَّ اللَّهُ، تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ، فَمِنْهُمُ الْمُوبَقُ بَقِيَ بِعَمَلِهِ، أَوِ الْمُوثَقُ بِعَمَلِهِ، وَمِنْهُمُ الْمُخَرْدَلُ أَوِ الْمُجَازَى أَوْ نَحْوُهُ، ثُمَّ يَتَجَلَّى حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ بِرَحْمَتِهِ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ أَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مِنَ النَّارِ مَنْ كَانَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا، مِمَّنْ أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَرْحَمَهُ مِمَّنْ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، فَيَعْرِفُونَهُمْ فِي النَّارِ بِأَثَرِ السُّجُودِ، تَأْكُلُ النَّارُ ابْنَ آدَمَ إِلاَّ أَثَرَ السُّجُودِ، حَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ، فَيَخْرُجُونَ مِنَ النَّارِ قَدِ امْتُحِشُوا، فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ تَحْتَهُ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ، ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ، وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ هُوَ آخِرُ أَهْلِ النَّارِ دُخُولاً الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنِ النَّارِ، فَإِنَّهُ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا‏.‏ فَيَدْعُو اللَّهَ بِمَا شَاءَ أَنْ يَدْعُوَهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ، وَيُعْطِي رَبَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ مَا شَاءَ، فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ، فَإِذَا أَقْبَلَ عَلَى الْجَنَّةِ وَرَآهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى باب الْجَنَّةِ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَسْتَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَنِي غَيْرَ الَّذِي أُعْطِيتَ أَبَدًا، وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ‏.‏ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ‏.‏ وَيَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَقُولَ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ، وَيُعْطِي مَا شَاءَ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ، فَيُقَدِّمُهُ إِلَى باب الْجَنَّةِ، فَإِذَا قَامَ إِلَى باب الْجَنَّةِ انْفَهَقَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَرَأَى مَا فِيهَا مِنَ الْحَبْرَةِ وَالسُّرُورِ، فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ أَلَسْتَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَ غَيْرَ مَا أُعْطِيتَ ـ فَيَقُولُ ـ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ‏.‏ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ لاَ أَكُونَنَّ أَشْقَى خَلْقِكَ فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو حَتَّى يَضْحَكَ اللَّهُ مِنْهُ فَإِذَا ضَحِكَ مِنْهُ قَالَ لَهُ ادْخُلِ الْجَنَّةَ‏.‏ فَإِذَا دَخَلَهَا قَالَ اللَّهُ لَهُ تَمَنَّهْ‏.‏ فَسَأَلَ رَبَّهُ وَتَمَنَّى حَتَّى إِنَّ اللَّهَ لَيُذَكِّرُهُ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا، حَتَّى انْقَطَعَتْ بِهِ الأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ لاَ يَرُدُّ عَلَيْهِ مِنْ حَدِيثِهِ شَيْئًا حَتَّى إِذَا حَدَّثَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ ‏"‏ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ ‏"‏ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا حَفِظْتُ إِلاَّ قَوْلَهُ ‏"‏ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ أَشْهَدُ أَنِّي حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَوْلَهُ ‏"‏ ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً الْجَنَّةَ‏.‏

Tafsiri

Imetokezwa kwetu na 'Ata' bin Yazid Al-Laithi, kutoka kwa Abu Huraira: Watu walisema,

"Ee Mjumbe wa Allah ﷺ! Je, tutamuona Rab wetu Siku ya Kiyama?" Mtume ﷺ akasema, "Je, mnakuwa na shida yoyote kuona mwezi usiku wa mwezi mpevu?" Wakasema, "Hapana, Ee Mjumbe wa Allah ﷺ." Akasema, "Je, mnakuwa na shida yoyote kuona jua wakati hakuna mawingu?" Wakasema, "Hapana, Ee Mjumbe wa Allah ﷺ." Akasema, "Basi mtamuona hivyo. Allah atawakusanya watu wote Siku ya Kiyama na kusema, 'Yeyote aliyeabudu kitu (duniani) afuate (kitu hicho).' Kwa hivyo, yeyote aliyeabudu jua atafuata jua, na yeyote aliyeabudu mwezi atafuata mwezi, na yeyote aliyeabudu mataghuti atafuata mataghuti hayo. Na itabaki ummah hii pamoja na watu wake wema (au wanafiki wake - Ibrahim alikuwa na shaka). Allah atakuja kwao na kusema, 'Mimi ni Rab wenu.' Watasema, 'Tutabaki hapa mpaka Rab wetu aje, kwani Rab wetu akija tutamtambua.' Basi Allah atakuja kwao katika sura wanayoitambua, na atasema, 'Mimi ni Rab wenu.' Watasema, 'Wewe ni Rab wetu,' na watamfuata. Kisha daraja litawekwa juu ya Jahannamu. Mimi na ummah yangu tutakuwa wa kwanza kuvuka, na hakuna atakayesema siku hiyo isipokuwa Mitume. Na dua ya Mitume siku hiyo itakuwa, 'Ee Allah, okoa! Okoa!' Katika Jahannamu (au juu ya Daraja) kutakuwa na ndoano kama miiba ya As-Sa'dan. Je, mmeiona As-Sa'dan?" Wakasema, "Ndiyo, Ee Mjumbe wa Allah ﷺ!" Akasema, "Ndoano hizo zinafanana na miiba ya As-Sa'dan, lakini hakuna anayejua ukubwa wake isipokuwa Allah. Ndoano hizo zitawanyakua watu kulingana na matendo yao. Baadhi ya watu watabaki Jahannamu (wataangamia) kwa sababu ya matendo yao mabaya, na baadhi watakata au kutolewa na ndoano (na kuangukia Jahannamu), na baadhi wataadhibiwa kisha wataokolewa. Allah atakapomaliza hukumu zake miongoni mwa watu, atatoa kutoka Jahannamu amtakaye kwa rehema yake. Kisha ataamrisha malaika kutoa Motoni wale ambao hawakumshirikisha Allah chochote, miongoni mwa wale Allah aliotaka kuwarehemu na wale walioshuhudia kuwa hakuna mungu ila Allah. Malaika wawatambue Motoni kwa alama za kusujudu (kwenye nyuso zao), kwani Moto utala mwili wote wa binadamu isipokuwa alama ya kusujudu, kwani Allah ameuharamishia Moto kula alama ya kusujudu. Watatoka Motoni wakiwa wameungua sana, kisha watamwagiwa maji ya uzima na wamea chini yake kama mbegu inavyomea katika tope la mafuriko. Kisha Allah atamaliza hukumu miongoni mwa watu, na kutabaki mtu mmoja akiuelekea uso wake Motoni, na yeye ndiye mtu wa mwisho wa watu wa Motoni kuingia Peponi. Atasema, 'Ee Rab wangu! Geuza uso wangu usiangalie Moto, kwani harufu yake imeniudhi na moto wake mkali umeniunguza.' Atamwomba Allah kwa namna Allah atakavyotaka, kisha Allah atamwambia, 'Ikiwa nitakupa hilo, je, utaomba kitu kingine?' Atasema, 'Hapana, kwa Utukufu Wako, sitakuomba kitu kingine.' Atampa Rab wake ahadi na mikataba yoyote Allah atakayotaka. Basi Allah atageuza uso wake usiangalie Moto. Atapoelekea Peponi na kuiona, atanyamaza kwa muda Allah atakapotaka, kisha atasema, 'Ee Rab wangu! Nikaribishe kwenye mlango wa Peponi.' Allah atamwambia, 'Je, hukutoa ahadi na mikataba yako kwamba hutakuomba kitu kingine zaidi ya ulichopewa? Ole wako, Ee mwana Adamu! Una udanganyifu mno!' Atasema, 'Ee Rab wangu,' na ataendelea kumwomba Allah mpaka Ameseme, 'Ikiwa nitakupa unachoomba, je, utaomba kitu kingine?' Atasema, 'Hapana, kwa Utukufu Wako, sitakuomba kitu kingine.' Kisha atatoa mikataba na ahadi kwa Allah, na Allah atamkaribisha kwenye mlango wa Peponi. Ataposimama kwenye mlango wa Peponi, Peponi itafunguka na kuonekana mbele yake, na ataona uzuri wake na furaha zilizomo, kisha atanyamaza kwa muda Allah atakapotaka, na atasema, 'Ee Rab wangu! Niingize Peponi.' Allah atasema, 'Je, hukutoa ahadi na mikataba yako kwamba hautaomba kitu kingine zaidi ya ulichopewa?' Allah atasema, 'Ole wako, Ee mwana Adamu! Una udanganyifu mno!' Yule mtu atasema, 'Ee Rab wangu! Usinifanye kuwa mnyonge zaidi kati ya viumbe vyako,' na ataendelea kumwomba Allah mpaka Allah atacheke kwa sababu ya maneno yake, na Allah atakapocheka kwa sababu yake, atamwambia, 'Ingia Peponi.' Atapoingia, Allah atamwambia, 'Tamani.' Atamwomba Rab wake na kutamani vitu vingi, na Allah Mwenyewe atamkumbusha kutamani vitu fulani kwa kusema, '(Tamani) fulani na fulani.' Atakapokuwa hamna tena cha kutamani, Allah atasema, 'Hili ni lako, na lingine kama hili pamoja nalo.' 'Ata' bin Yazid aliongeza: Abu Sa'id Al-Khudri aliyekuwa pamoja na Abu Huraira hakukanusha chochote alichosema, lakini Abu Huraira aliposema kwamba Allah alisema, 'Hilo ni lako na lingine kama hili pamoja nalo,' Abu Sa'id Al-Khudri akasema, 'Na mara kumi yake pamoja nalo, Ee Abu Huraira!' Abu Huraira akasema, 'Sikuhifadhi isipokuwa kauli yake, "Hilo ni lako na lingine kama hili pamoja nalo."' Abu Sa'id Al-Khudri akasema, 'Nashuhudia kuwa nilihifadhi kutoka kwa Mtume ﷺ kauli yake, "Hilo ni lako, na mara kumi yake."' Abu Huraira akaongeza, 'Yule mtu ndiye wa mwisho wa watu wa Peponi kuingia Peponi.'

Tafsiri na maelezo na Khutba World, yaliyotafsiriwa kutoka Kiarabu.

Ujumbe mkuu

Waumini watamwona Allah na wataingia Peponi kwa rehema Yake.

Maelezo ya maneno magumu
Sirat

Daraja litakalowekwa juu ya Jahannamu Siku ya Kiyama.

alama za kusujudu

Alama zinazotambulika za kusujudu katika sala; kwa mujibu wa riwaya, zitaokolewa na Moto.

maji ya uhai

Maji ambayo waliookolewa watayapata ili kurejesha ukuaji na uhai baada ya kukaa Motoni.

Maoni ya wanazuoni

Wanazuoni wa kale, wakiwemo Imam al-Nawawi na Ibn Hajar, wanakubali maelezo ya kumwona Allah kama yalivyosimuliwa, bila kumfananisha Allah na viumbe wala kubainisha namna ya jambo hilo. Ulinganisho na jua na mwezi mpevu unaeleza uwazi na uhakika wa kuona, wala haumaanishi kwamba Allah anafanana na kiumbe. Sehemu hii pia inafundisha kuwa tawhidi ni muhimu na kwamba Allah huwaokoa waumini Motoni kwa rehema Yake; si ruhusa ya kupuuza dhambi, kwa kuwa matendo yana nafasi katika hukumu na katika mtihani wa Sirat.

Mafunzo kwa maisha ya leo
  1. Imarisha tawhidi yako kwa kumuabudu Allah pekee na kumfanyia ibada kwa ikhlasi.
  2. Dumu katika sala: kusujudu ni alama ya ibada, na riwaya hii kunahusisha na matumaini ya kuokoka.
  3. Muombe Allah akupe uthabiti na rehema, huku ukiwajibika kwa matendo yako.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Hadithi kila siku, katika lugha yako

Programu hukuletea hadithi kila siku pamoja na maelezo, pia kama wijeti kwenye simu yako. Ni bure kutumia.