Sahih al-Bukhari, hadithi 7439
Imepokelewa na Abu Sa'id al-Khudri. Maandishi ya Kiarabu pamoja na tafsiri na maelezo yetu.
Imesimuliwa na Abu Sa'id al-Khudri
Sahih al-Bukhari kwa ujumla inachukuliwa kuwa yenye kuaminika.
Riwaya
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ زَيْدٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ " هَلْ تُضَارُونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ وَالْقَمَرِ إِذَا كَانَتْ صَحْوًا ". قُلْنَا لاَ. قَالَ " فَإِنَّكُمْ لاَ تُضَارُونَ فِي رُؤْيَةِ رَبِّكُمْ يَوْمَئِذٍ، إِلاَّ كَمَا تُضَارُونَ فِي رُؤْيَتِهِمَا ـ ثُمَّ قَالَ ـ يُنَادِي مُنَادٍ لِيَذْهَبْ كُلُّ قَوْمٍ إِلَى مَا كَانُوا يَعْبُدُونَ. فَيَذْهَبُ أَصْحَابُ الصَّلِيبِ مَعَ صَلِيبِهِمْ، وَأَصْحَابُ الأَوْثَانِ مَعَ أَوْثَانِهِمْ، وَأَصْحَابُ كُلِّ آلِهَةٍ مَعَ آلِهَتِهِمْ حَتَّى يَبْقَى مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ مِنْ بَرٍّ أَوْ فَاجِرٍ، وَغُبَّرَاتٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ، ثُمَّ يُؤْتَى بِجَهَنَّمَ تُعْرَضُ كَأَنَّهَا سَرَابٌ فَيُقَالُ لِلْيَهُودِ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ عُزَيْرَ ابْنَ اللَّهِ. فَيُقَالُ كَذَبْتُمْ لَمْ يَكُنْ لِلَّهِ صَاحِبَةٌ وَلاَ وَلَدٌ فَمَا تُرِيدُونَ قَالُوا نُرِيدُ أَنْ تَسْقِيَنَا، فَيُقَالُ اشْرَبُوا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي جَهَنَّمَ ثُمَّ يُقَالُ لِلنَّصَارَى مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ فَيَقُولُونَ كُنَّا نَعْبُدُ الْمَسِيحَ ابْنَ اللَّهِ. فَيُقَالُ كَذَبْتُمْ لَمْ يَكُنْ لِلَّهِ صَاحِبَةٌ وَلاَ وَلَدٌ، فَمَا تُرِيدُونَ فَيَقُولُونَ نُرِيدُ أَنْ تَسْقِيَنَا. فَيُقَالُ اشْرَبُوا. فَيَتَسَاقَطُونَ حَتَّى يَبْقَى مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ مِنْ بَرٍّ أَوْ فَاجِرٍ فَيُقَالُ لَهُمْ مَا يَحْبِسُكُمْ وَقَدْ ذَهَبَ النَّاسُ فَيَقُولُونَ فَارَقْنَاهُمْ وَنَحْنُ أَحْوَجُ مِنَّا إِلَيْهِ الْيَوْمَ وَإِنَّا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِيَلْحَقْ كُلُّ قَوْمٍ بِمَا كَانُوا يَعْبُدُونَ. وَإِنَّمَا نَنْتَظِرُ رَبَّنَا ـ قَالَ ـ فَيَأْتِيهِمُ الْجَبَّارُ. فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ. فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا. فَلاَ يُكَلِّمُهُ إِلاَّ الأَنْبِيَاءُ فَيَقُولُ هَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ آيَةٌ تَعْرِفُونَهُ فَيَقُولُونَ السَّاقُ. فَيَكْشِفُ عَنْ سَاقِهِ فَيَسْجُدُ لَهُ كُلُّ مُؤْمِنٍ، وَيَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ لِلَّهِ رِيَاءً وَسُمْعَةً، فَيَذْهَبُ كَيْمَا يَسْجُدَ فَيَعُودُ ظَهْرُهُ طَبَقًا وَاحِدًا، ثُمَّ يُؤْتَى بِالْجَسْرِ فَيُجْعَلُ بَيْنَ ظَهْرَىْ جَهَنَّمَ ". قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْجَسْرُ قَالَ " مَدْحَضَةٌ مَزِلَّةٌ، عَلَيْهِ خَطَاطِيفُ وَكَلاَلِيبُ وَحَسَكَةٌ مُفَلْطَحَةٌ، لَهَا شَوْكَةٌ عُقَيْفَاءُ تَكُونُ بِنَجْدٍ يُقَالُ لَهَا السَّعْدَانُ، الْمُؤْمِنُ عَلَيْهَا كَالطَّرْفِ وَكَالْبَرْقِ وَكَالرِّيحِ وَكَأَجَاوِيدِ الْخَيْلِ وَالرِّكَابِ، فَنَاجٍ مُسَلَّمٌ وَنَاجٍ مَخْدُوشٌ وَمَكْدُوسٌ فِي نَارِ جَهَنَّمَ، حَتَّى يَمُرَّ آخِرُهُمْ يُسْحَبُ سَحْبًا، فَمَا أَنْتُمْ بِأَشَدَّ لِي مُنَاشَدَةً فِي الْحَقِّ، قَدْ تَبَيَّنَ لَكُمْ مِنَ الْمُؤْمِنِ يَوْمَئِذٍ لِلْجَبَّارِ، وَإِذَا رَأَوْا أَنَّهُمْ قَدْ نَجَوْا فِي إِخْوَانِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا إِخْوَانُنَا كَانُوا يُصَلُّونَ مَعَنَا وَيَصُومُونَ مَعَنَا وَيَعْمَلُونَ مَعَنَا. فَيَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى اذْهَبُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ دِينَارٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجُوهُ. وَيُحَرِّمُ اللَّهُ صُوَرَهُمْ عَلَى النَّارِ، فَيَأْتُونَهُمْ وَبَعْضُهُمْ قَدْ غَابَ فِي النَّارِ إِلَى قَدَمِهِ وَإِلَى أَنْصَافِ سَاقَيْهِ، فَيُخْرِجُونَ مَنْ عَرَفُوا، ثُمَّ يَعُودُونَ فَيَقُولُ اذْهَبُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ نِصْفِ دِينَارٍ فَأَخْرِجُوهُ. فَيُخْرِجُونَ مَنْ عَرَفُوا، ثُمَّ يَعُودُونَ فَيَقُولُ اذْهَبُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجُوهُ. فَيُخْرِجُونَ مَنْ عَرَفُوا ". قَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَإِنْ لَمْ تُصَدِّقُونِي فَاقْرَءُوا {إِنَّ اللَّهَ لاَ يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا} " فَيَشْفَعُ النَّبِيُّونَ وَالْمَلاَئِكَةُ وَالْمُؤْمِنُونَ فَيَقُولُ الْجَبَّارُ بَقِيَتْ شَفَاعَتِي. فَيَقْبِضُ قَبْضَةً مِنَ النَّارِ فَيُخْرِجُ أَقْوَامًا قَدِ امْتُحِشُوا، فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرٍ بِأَفْوَاهِ الْجَنَّةِ يُقَالُ لَهُ مَاءُ الْحَيَاةِ، فَيَنْبُتُونَ فِي حَافَتَيْهِ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ، قَدْ رَأَيْتُمُوهَا إِلَى جَانِبِ الصَّخْرَةِ إِلَى جَانِبِ الشَّجَرَةِ، فَمَا كَانَ إِلَى الشَّمْسِ مِنْهَا كَانَ أَخْضَرَ، وَمَا كَانَ مِنْهَا إِلَى الظِّلِّ كَانَ أَبْيَضَ، فَيَخْرُجُونَ كَأَنَّهُمُ اللُّؤْلُؤُ، فَيُجْعَلُ فِي رِقَابِهِمُ الْخَوَاتِيمُ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَهْلُ الْجَنَّةِ هَؤُلاَءِ عُتَقَاءُ الرَّحْمَنِ أَدْخَلَهُمُ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلاَ خَيْرٍ قَدَّمُوهُ. فَيُقَالُ لَهُمْ لَكُمْ مَا رَأَيْتُمْ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ".
Abu Sa'id Al-Khudri alisema: Tulisema,
"Ee Mjumbe wa Allah (ﷺ)! Je, tutamuona Mola wetu Mlezi Siku ya Kiyama?" Akasema, "Je, mnakuwa na shida yoyote katika kuona jua na mwezi wakati anga ni safi?" Tukasema, "Hapana." Akasema, "Basi hamtakuwa na shida yoyote katika kumuona Mola wenu Mlezi siku hiyo, kama vile hamna shida katika kuona jua na mwezi (katika anga safi)." Kisha Mtume akasema, "Mtu atatangaza: 'Kila taifa lifuate waliyokuwa wakiabudu.' Basi wenye msalaba wataenda na misalaba yao, na waabudu sanamu wataenda na sanamu zao, na wenye kila mungu wa uongo wataenda na miungu yao, hadi wabaki wale waliokuwa wakimwabudu Allah, wawe watu wema au wabaya, na masalia ya Watu wa Kitabu. Kisha Jahannamu italetwa na kuonyeshwa kana kwamba ni kiupeo. Basi Wayahudi wataulizwa, 'Mlikuwa mkiamwabudu nani?' Watasema, 'Tulikuwa tukimwabudu Uzair, mwana wa Allah.' Wataambiwa, 'Mmesema uongo, Allah hana mke wala mwana. Mnataka nini sasa?' Watasema, 'Tunataka utupe maji.' Basi wataambiwa, 'Kunyweni,' na wataangukia ndani ya Jahannamu. Kisha Wanasaara wataulizwa, 'Mlikuwa mkiamwabudu nani?' Watasema, 'Tulikuwa tukimwabudu Masih, mwana wa Allah.' Wataambiwa, 'Mmesema uongo, Allah hana mke wala mwana. Mnataka nini sasa?' Watasema, 'Tunataka utupe maji.' Wataambiwa, 'Kunyweni,' na wataangukia ndani ya Jahannamu. Wakati watakaporuka wale waliokuwa wakimwabudu Allah (Pekee), wawe watu wema au wabaya, wataulizwa, 'Ni nini kinachowashikilia hapa wakati watu wote wamekwenda?' Watasema, 'Tulitengana nao (duniani) wakati tulipokuwa na uhitaji mkubwa zaidi kuliko leo; tulisikia mtangazaji akitangaza: "Kila taifa lifuate waliyokuwa wakiabudu," na sasa tunamsubiri Mola wetu Mlezi.' Kisha Mwenye Nguvu Atawajia katika sura tofauti na ile waliyoiona mara ya kwanza, na Atasema, 'Mimi ni Mola wenu Mlezi,' na watasema, 'Wewe si Mola wetu Mlezi.' Hakuna atakayezungumza Naye isipokuwa Manabii, na wataulizwa, 'Je, kuna ishara yoyote kati yenu na Yeye ambayo mnamtambua Naye?' Watasema, 'Paja,' basi Allah Atafunua Paja Lake na kila muumini atamsujudia, na watabaki wale waliokuwa wakimsujudia Allah kwa kuonyesha na kutafuta umaarufu. Watu hawa watajaribu kusujudu lakini migongo yao itakuwa ngumu kama kipande kimoja cha mbao (na hawatoweza kusujudu). Kisha daraja litawekwa juu ya Jahannamu." Sisi, masahaba wa Mtume (ﷺ), tulisema, "Ee Mjumbe wa Allah (ﷺ)! Daraja hilo ni nini?" Akasema, "Ni daraja la kuteleza lenye vifungo na ndoano kama mbegu yenye miiba iliyo pana upande mmoja na nyembamba upande mwingine na ina miiba iliyopinda ncha zake. Mbegu kama hiyo yenye miiba hupatikana Najd na inaitwa As-Sa'dan. Baadhi ya waumini watavuka daraja hilo kwa haraka kama kunong'ona kwa jicho, wengine kwa haraka kama radi, upepo mkali, farasi waharaka au ngamia. Basi wengine wataokoka bila madhara yoyote; wengine wataokoka baada ya kupata michubuko, na wengine wataangukia ndani ya Moto wa Jahannamu. Mtu wa mwisho atavuka kwa kuburuzwa (juu ya daraja)." Mtume (ﷺ) akasema, "Nyinyi (Waislamu) hawezi kuwa na msisitizo zaidi katika kudai haki yangu ambayo imethibitishwa wazi kwenu kuliko waumini katika kuombea kwa Mwenye Nguvu kwa ajili ya ndugu zao (Waislamu) Siku hiyo, wanapoona wameokoka. Watasema, 'Ee Allah! (Waokoe) ndugu zetu (kwa sababu) walikuwa wakiswali pamoja nasi, kufunga pamoja nasi na pia kufanya mema pamoja nasi.' Allah Atasema, 'Nendeni na mtoe (kutoka Jahannamu) yeyote ambaye moyoni mwake mnapata imani yenye uzito wa Dinari moja (ya dhahabu).' Allah Ataharamisha Moto usiwachome nyuso za watenda dhambi hao. Watakwenda kwao na kuwakuta baadhi yao wakiwa ndani ya Moto hadi miguuni, na baadhi hadi katikati ya mapaja yao. Basi watatoa wale watakawatambua na kisha watarudi, na Allah Atasema (kwao), 'Nendeni na mtoe (kutoka Jahannamu) yeyote ambaye moyoni mwake mnapata imani yenye uzito wa nusu Dinari.' Watatoa wale watakawatambua na kurudi, na kisha Allah Atasema, 'Nendeni na mtoe (kutoka Jahannamu) yeyote ambaye moyoni mwake mnapata imani yenye uzito wa chembe (au chungu mdogo zaidi),' na hivyo watatoa wote watakawatambua." Abu Sa'id alisema: Ikiwa hamniamini basi someni Aya Takatifu:-- 'Hakika Allah hamdhulumu yeyote hata kwa uzito wa chembe (au chungu mdogo zaidi) lakini ikiwa kuna kheri (ilifanywa) Huiongeza maradufu.' (4:40) Mtume akaongeza, "Kisha Manabii, Malaika na Waumini wataomba, na (mwisho kabisa) Mwenye Nguvu (Allah) Atasema, 'Imebaki Kuomba Kwangu.' Kisha Atachukua kipande cha Moto na kutoa watu ambayo miili yao imeungua, na watatupwa katika mto ulio mlangoni mwa Peponi unaoitwa Maji ya Uhai. Watamea pembezoni mwake kama mbegu inavyomea ikipelekwa na mafuriko. Mmekuwa mkiona jinsi inavyomea kando ya mwamba au kando ya mti, na jinsi upande unaotazamana na jua unavyokuwa kijani huku upande wa kivuli ukiwa mweupe. Watu hao watatoka (kutoka Mto wa Uhai) kama lulu, na watakuwa na mikufu (ya dhahabu) shingoni mwao, na kisha wataingia Peponi ambapo watu wa Peponi watasema, 'Hawa ni watu waliokombolewa na Mwingi wa Rehema. Amewaingiza Peponi bila wao kufanya kazi yoyote njema na bila kuwasilisha kheri yoyote (kwa nafsi zao).' Kisha wataambiwa, 'Mnacho kile mlichokiona na mfano wake pia.'"
Tafsiri na maelezo na Khutba World, yaliyotafsiriwa kutoka Kiarabu.
Allah huwapa waumini rehema Yake na hukubali uombezi Siku ya Mwisho.
Imani kwamba Allah pekee ndiye anayestahili kuabudiwa.
Daraja ambalo, kwa mujibu wa riwaya, litawekwa juu ya Jahannamu.
Uombezi anaouruhusu Allah, kama kuwaombea waumini Siku ya Mwisho.
Wanazuoni kama Ibn Hajar wanaeleza kwamba riwaya hii inathibitisha kuwa waumini watamwona Allah Akhera, kwa namna inayomstahili na bila kumfananisha na viumbe. Pia wanasisitiza kwamba uombezi hutokea kwa idhini ya Allah pekee, na kwamba imani, ibada ya dhati na rehema za Allah huungana katika wokovu wa mwisho. Sehemu inayozungumzia kusujudu pia inaonya dhidi ya kuabudu kwa kujionyesha: matendo ya nje yasiyo na ikhlasi hayana manufaa.
- Safisha ibada yako dhidi ya kujionyesha kwa kufanya matendo mema kwa ajili ya Allah pekee.
- Dumisha swala na saumu, na uwajali waumini wenzako wanaohitaji msaada.
- Mwombe Allah akupe imani thabiti na utarajie rehema Zake bila kutegemea matendo yako.
Hadithi kila siku, katika lugha yako
Programu hukuletea hadithi kila siku pamoja na maelezo, pia kama wijeti kwenye simu yako. Ni bure kutumia.