Sahih al-Bukhari, hadithi 7510
Imepokelewa na Anas ibn Malik. Maandishi ya Kiarabu pamoja na tafsiri na maelezo yetu.
Imesimuliwa na Anas ibn Malik
Sahih al-Bukhari kwa ujumla inachukuliwa kuwa yenye kuaminika.
Riwaya
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلاَلٍ الْعَنَزِيُّ، قَالَ اجْتَمَعْنَا نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ فَذَهَبْنَا إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَذَهَبْنَا مَعَنَا بِثَابِتٍ إِلَيْهِ يَسْأَلُهُ لَنَا عَنْ حَدِيثِ الشَّفَاعَةِ، فَإِذَا هُوَ فِي قَصْرِهِ فَوَافَقْنَاهُ يُصَلِّي الضُّحَى، فَاسْتَأْذَنَّا، فَأَذِنَ لَنَا وَهْوَ قَاعِدٌ عَلَى فِرَاشِهِ فَقُلْنَا لِثَابِتٍ لاَ تَسْأَلْهُ عَنْ شَىْءٍ أَوَّلَ مِنْ حَدِيثِ الشَّفَاعَةِ فَقَالَ يَا أَبَا حَمْزَةَ هَؤُلاَءِ إِخْوَانُكَ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ جَاءُوكَ يَسْأَلُونَكَ عَنْ حَدِيثِ الشَّفَاعَةِ. فَقَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ مَاجَ النَّاسُ بَعْضُهُمْ فِي بَعْضٍ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ. فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِإِبْرَاهِيمَ فَإِنَّهُ خَلِيلُ الرَّحْمَنِ. فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُوسَى فَإِنَّهُ كَلِيمُ اللَّهِ. فَيَأْتُونَ مُوسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِعِيسَى فَإِنَّهُ رُوحُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ. فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فَيَأْتُونِي فَأَقُولُ أَنَا لَهَا. فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فَيُؤْذَنُ لِي وَيُلْهِمُنِي مَحَامِدَ أَحْمَدُهُ بِهَا لاَ تَحْضُرُنِي الآنَ، فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ وَأَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ، وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ، وَسَلْ تُعْطَ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ. فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي. فَيُقَالُ انْطَلِقْ فَأَخْرِجْ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ شَعِيرَةٍ مِنْ إِيمَانٍ. فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَعُودُ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ، ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ، وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ، وَسَلْ تُعْطَ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ، فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي. فَيُقَالُ انْطَلِقْ فَأَخْرِجْ مِنْهَا مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ أَوْ خَرْدَلَةٍ مِنْ إِيمَانٍ. فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَعُودُ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ، ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ، وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ، وَسَلْ تُعْطَ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ. فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي. فَيَقُولُ انْطَلِقْ فَأَخْرِجْ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ أَدْنَى أَدْنَى أَدْنَى مِثْقَالِ حَبَّةِ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ، فَأَخْرِجْهُ مِنَ النَّارِ. فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ". فَلَمَّا خَرَجْنَا مِنْ عِنْدِ أَنَسٍ قُلْتُ لِبَعْضِ أَصْحَابِنَا لَوْ مَرَرْنَا بِالْحَسَنِ وَهْوَ مُتَوَارٍ فِي مَنْزِلِ أَبِي خَلِيفَةَ فَحَدَّثَنَا بِمَا حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، فَأَتَيْنَاهُ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ فَأَذِنَ لَنَا فَقُلْنَا لَهُ يَا أَبَا سَعِيدٍ جِئْنَاكَ مِنْ عِنْدِ أَخِيكَ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فَلَمْ نَرَ مِثْلَ مَا حَدَّثَنَا فِي الشَّفَاعَةِ، فَقَالَ هِيهِ، فَحَدَّثْنَاهُ بِالْحَدِيثِ فَانْتَهَى إِلَى هَذَا الْمَوْضِعِ فَقَالَ هِيهِ، فَقُلْنَا لَمْ يَزِدْ لَنَا عَلَى هَذَا. فَقَالَ لَقَدْ حَدَّثَنِي وَهْوَ جَمِيعٌ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً فَلاَ أَدْرِي أَنَسِيَ أَمْ كَرِهَ أَنْ تَتَّكِلُوا. قُلْنَا يَا أَبَا سَعِيدٍ فَحَدِّثْنَا، فَضَحِكَ وَقَالَ خُلِقَ الإِنْسَانُ عَجُولاً مَا ذَكَرْتُهُ إِلاَّ وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أُحَدِّثَكُمْ حَدَّثَنِي كَمَا حَدَّثَكُمْ بِهِ قَالَ " ثُمَّ أَعُودُ الرَّابِعَةَ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ، ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ، وَسَلْ تُعْطَهْ، وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ. فَأَقُولُ يَا رَبِّ ائْذَنْ لِي فِيمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ. فَيَقُولُ وَعِزَّتِي وَجَلاَلِي وَكِبْرِيَائِي وَعَظَمَتِي لأُخْرِجَنَّ مِنْهَا مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ".
Imesimuliwa na Ma'bad bin Hilal Al-Anzi: Sisi, watu kutoka Basra, tulikusanyika na kwenda kwa Anas bin Malik, tukiwa pamoja na Thabit ili atuulizie kuhusu Hadithi ya Uombeaji (Shafa'ah). Wakati huo Anas alikuwa katika jumba lake, na kufika kwetu kulilingana na wakati wake wa kuswali Swala ya Dhuha. Tuliomba ruhusa ya kuingia na akaturuhusu huku akiwa ameketi kitandani mwake. Tulimwambia Thabit,
"Usimuulize chochote kabla ya Hadithi ya Uombeaji." Akasema, "Ewe Abu Hamza! Hawa ni ndugu zako kutoka Basra wamekuja kukuuliza kuhusu Hadithi ya Uombeaji." Kisha Anas akasema, "Muhammad ﷺ alituambia akisema, 'Siku ya Kiyama watu watageuzana kama mawimbi, kisha watakujia Adamu na kusema, "Tuombeele kwa Mola wako." Atasema, "Si mimi kwa hilo, lakiniendeni kwa Ibrahim kwani yeye ni Rafiki wa Mwingi-Rehema." Watamjia Ibrahim naye atasema, "Si mimi kwa hilo, lakiniendeni kwa Musa kwani yeye ni aliyeelezewa moja kwa moja na Allah." Kwa hivyo watamjia Musa naye atasema, "Si mimi kwa hilo, lakiniendeni kwa Isa kwani yeye ni Roho ya Allah na Neno Lake." Watamjia Isa naye atasema, "Si mimi kwa hilo, lakiniendeni kwa Muhammad." Watanijia mimi nami nitasema, "Mimi ndiye kwa hilo." Kisha nitataka ruhusa kwa Mola wangu, nitaruhusiwa, na atanitia moyoni masifu ambayo sijui sasa. Nitamsifu kwa masifu hayo na kumsujudia. Kisha itasemwa, "Ewe Muhammad, inua kichwa chako na sema, utasikiwa; na omba, utapewa; na uombee, utaombewa." Nitasema, "Ewe Mola wangu, Ummah yangu! Ummah yangu!" Kisha itasemwa, "Nenda ukatoe Motoni wale ambao mioyoni mwao kuna uzito wa chembe ya shayiri ya imani." Nitaenda na kufanya hivyo, kisha nitarudi na kumsifu kwa masifu hayo, na kumsujudia. Kisha itasemwa, "Ewe Muhammad, inua kichwa chako na sema, utasikiwa; na omba, utapewa; na uombee, utaombewa." Nitasema, "Ewe Mola wangu, Ummah yangu! Ummah yangu!" Itasemwa, "Nenda ukatoe humo wale ambao mioyoni mwao kuna uzito wa chungu mdogo au mbegu ya haradali ya imani." Nitaenda na kufanya hivyo, kisha nitarudi na kumsifu kwa masifu hayo, na kumsujudia. Itasemwa, "Ewe Muhammad, inua kichwa chako na sema, utasikiwa; na omba, utapewa; na uombee, utaombewa." Nitasema, "Ewe Mola wangu, Ummah yangu!" Kisha Atasema, "Nenda ukatoe wale ambao mioyoni mwao kuna kiwango kidogo kabisa cha uzito wa mbegu ya haradali ya imani. Watoe Motoni." Nitaenda na kufanya hivyo.'" Tulipotoka kwa Anas, niliwaambia baadhi ya masahaba zangu, "Hebu tupite kwa Al-Hasan aliyejificha nyumbani kwa Abi Khalifa tumuombe atusimulie kile Anas bin Malik alichotuambia." Tukamwendeea na kumsalimia, akaturuhusu. Tukamwambia, "Ewe Abu Said! Tumekuja kwako kutoka kwa ndugu yako Anas Bin Malik na ametusimulia Hadithi kuhusu uombeaji ambayo sijawahi kusikia kama hiyo." Akasema, "Ni nini hiyo?" Tukamsimulia Hadithi hiyo na kusema, "Alisimama hapa." Akasema, "Kisha nini?" Tukasema, "Hakuongeza chochote zaidi ya hapo." Akasema, Anas alinisimulia Hadithi hii miaka ishirini iliyopita alipokuwa kijana. Sijui kama alisahau au hakupenda mkategemee alichosema." Tukasema, "Ewe Abu Said! Tuambie." Akatabasamu na kusema, "Binadamu ameumbwa mwenye haraka. Sikuitaja isipokuwa nilitaka kuwaarifu. Anas alinisimulia kama alivyowasimulieni na akasema Mtume ﷺ aliongeza, 'Kisha ninarudi mara ya nne na kumsifu kwa hivyo, na kumsujudia. Itasemwa kwangu, "Ewe Muhammad, inua kichwa chako na sema, utasikiwa; na omba, utapewa; na uombee, utaombewa." Nitasema, "Ewe Mola wangu, niruhusu niombelee yeyote aliyesea La ilaha illallah." Kisha Allah Atasema, "Kwa Utukufu Wangu, Ukuu Wangu, Ukubwa Wangu, na Uadhimu Wangu, nitamtoa Motoni yeyote aliyesea: La ilaha illallah."'
Tafsiri na maelezo na Khutba World, yaliyotafsiriwa kutoka Kiarabu.
Uombezi wa Mtume ﷺ hutokea kwa idhini ya Allah na huwahusu waumini.
Kumwombea mtu mwingine msaada au kusamehewa; hukubaliwa tu kwa idhini ya Allah.
Rafiki wa karibu sana; riwaya hii inamtaja Ibrahim kwa sifa hiyo.
Tamathali inayomaanisha hata kiasi kidogo sana cha imani.
Wanazuoni wa kale, kama Ibn Hajar, wanaeleza kutokana na riwaya hii kwamba uombezi mkuu Siku ya Kiyama hutokea kwa idhini ya Allah pekee. Maombi yanayorudiwa yanaonyesha daraja la pekee la Muhammad ﷺ na rehema za Allah kwa watu wenye imani, hata ikiwa imani yao ni ndogo. Matini hii haifanyi tamko la imani kuwa ruhusa ya kupuuza dhambi: uombezi ni wa Allah, na hutokea kwa mujibu wa hukumu Yake.
- Mwombe Allah rehema na uwe na matumaini kwamba uombezi hutokea tu Anapouruhusu.
- Tunza imani na tamko la imani, na udhihirishe msimamo huo kwa ibada na mwenendo mwema.
- Tarajia rehema za Allah, lakini usitumie matumaini hayo kama sababu ya kuzichukulia dhambi kwa wepesi.
Riwaya hii iliyopokewa kutoka kwa Anas pia inazungumzia uombezi, hivyo inaikamilisha mada moja kwa moja.
Sahih al-Bukhari · #7511 (Sahih)Riwaya hii inaeleza mtu wa mwisho kutoka Motoni na rehema za Allah Siku ya Kiyama.
Sahih al-Bukhari · #7374 (Sahih)Hadithi hii pia inazungumzia hatima ya watu wanaokombolewa kutoka Motoni.
Hadithi kila siku, katika lugha yako
Programu hukuletea hadithi kila siku pamoja na maelezo, pia kama wijeti kwenye simu yako. Ni bure kutumia.