Sahih Muslim, hadithi 451
Imepokelewa na Abu Huraira. Maandishi ya Kiarabu pamoja na tafsiri na maelezo yetu.
Kutoka kwa Muslim hadi kwa Mtume ﷺ
- 1Zuhayr ibn Harbalimhadithia Muslimزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ
- 2Ya'qub ibn Ibrahimيَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ
- 3Baba yake, Ibrahimأَبِي
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Ata ibn Yazid al‑Laythiعَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ
- 6Abu Hurayraأَبَا هُرَيْرَةَ
- 7Mtume wa Allah ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Mpangilio ni kama ulivyo katika maandishi ya Kiarabu ya riwaya hii. Majina yamehamishwa kutoka Kiarabu hadi maandishi ya Kilatini. Sahih Muslim kwa ujumla inachukuliwa kuwa yenye kuaminika.
Riwaya
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ نَاسًا قَالُوا لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ " . قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " هَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ " . قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ . فَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ الشَّمْسَ وَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ الْقَمَرَ وَيَتَّبِعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ الطَّوَاغِيتَ وَتَبْقَى هَذِهِ الأُمَّةُ فِيهَا مُنَافِقُوهَا فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ - تَبَارَكَ وَتَعَالَى - فِي صُورَةٍ غَيْرِ صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ . فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا فَإِذَا جَاءَ رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ . فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ تَعَالَى فِي صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ . فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا . فَيَتَّبِعُونَهُ وَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَىْ جَهَنَّمَ فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُ وَلاَ يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ إِلاَّ الرُّسُلُ وَدَعْوَى الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ . وَفِي جَهَنَّمَ كَلاَلِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ هَلْ رَأَيْتُمُ السَّعْدَانَ " . قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ غَيْرَ أَنَّهُ لاَ يَعْلَمُ مَا قَدْرُ عِظَمِهَا إِلاَّ اللَّهُ تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ فَمِنْهُمُ الْمُؤْمِنُ بَقِيَ بِعَمَلِهِ وَمِنْهُمُ الْمُجَازَى حَتَّى يُنَجَّى حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ بِرَحْمَتِهِ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ أَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مِنَ النَّارِ مَنْ كَانَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا مِمَّنْ أَرَادَ اللَّهُ تَعَالَى أَنْ يَرْحَمَهُ مِمَّنْ يَقُولُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ . فَيَعْرِفُونَهُمْ فِي النَّارِ يَعْرِفُونَهُمْ بِأَثَرِ السُّجُودِ تَأْكُلُ النَّارُ مِنِ ابْنِ آدَمَ إِلاَّ أَثَرَ السُّجُودِ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ . فَيُخْرَجُونَ مِنَ النَّارِ وَقَدِ امْتَحَشُوا فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ مِنْهُ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ تَعَالَى مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ وَهُوَ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنِ النَّارِ فَإِنَّهُ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا فَيَدْعُو اللَّهَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَدْعُوَهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى هَلْ عَسَيْتَ إِنْ فَعَلْتُ ذَلِكَ بِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ . فَيَقُولُ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ . وَيُعْطِي رَبَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ مَا شَاءَ اللَّهُ فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ فَإِذَا أَقْبَلَ عَلَى الْجَنَّةِ وَرَآهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ . فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ لاَ تَسْأَلُنِي غَيْرَ الَّذِي أَعْطَيْتُكَ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ . فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ وَيَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَقُولَ لَهُ فَهَلْ عَسَيْتَ إِنْ أَعْطَيْتُكَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ . فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ . فَيُعطِي رَبَّهُ مَا شَاءَ اللَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ فَيُقَدِّمُهُ إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ فَإِذَا قَامَ عَلَى بَابِ الْجَنَّةِ انْفَهَقَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَرَأَى مَا فِيهَا مِنَ الْخَيْرِ وَالسُّرُورِ فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ . فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَهُ أَلَيْسَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَ غَيْرَ مَا أُعْطِيتَ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ . فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ لاَ أَكُونُ أَشْقَى خَلْقِكَ . فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَضْحَكَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى مِنْهُ فَإِذَا ضَحِكَ اللَّهُ مِنْهُ قَالَ ادْخُلِ الْجَنَّةَ . فَإِذَا دَخَلَهَا قَالَ اللَّهُ لَهُ تَمَنَّهْ . فَيَسْأَلُ رَبَّهُ وَيَتَمَنَّى حَتَّى إِنَّ اللَّهَ لَيُذَكِّرُهُ مِنْ كَذَا وَكَذَا حَتَّى إِذَا انْقَطَعَتْ بِهِ الأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ " . قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ لاَ يَرُدُّ عَلَيْهِ مِنْ حَدِيثِهِ شَيْئًا . حَتَّى إِذَا حَدَّثَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ اللَّهَ قَالَ لِذَلِكَ الرَّجُلِ وَمِثْلُهُ مَعَهُ . قَالَ أَبُو سَعِيدٍ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ مَعَهُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ . قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا حَفِظْتُ إِلاَّ قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ . قَالَ أَبُو سَعِيدٍ أَشْهَدُ أَنِّي حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَوْلَهُ ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ . قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً الْجَنَّةَ .
Amenieleza Zuhayr bin Harb, akatueleza Yaqub bin Ibrahim, akanieleza baba yangu, kutoka kwa Ibn Shihab, kutoka kwa Ata' bin Yazid Al-Laythi, kwamba Abu Huraira alimhabarisha kuwa watu walimwambia Mtume wa Allah ﷺ:
"Ewe Mtume wa Allah, je tutamuona Rab wetu Siku ya Kiyama?" Mtume wa Allah ﷺ akasema: "Je, mnataabika kuona mwezi usiku wa mwezi mpevu?" Wakasema: "Hapana, Ewe Mtume wa Allah." Akasema: "Je, mnataabika kuona jua lisipokuwa na wingu mbele yake?" Wakasema: "Hapana, Ewe Mtume wa Allah." Akasema: "Hakika mtamuona hivyo hivyo. Allah atawakusanya watu Siku ya Kiyama na kusema: 'Aliyekuwa akiabudu kitu chochote, na akifuatie.' Basi atayefuata jua atafuata jua, na atayefuata mwezi atafuata mwezi, na atayefuata masanamu atafuata masanamu. Na itabaki Ummah hii pamoja na wanafiki wake. Kisha Allah - Tabaraka wa Ta'ala - atakuja kwao katika sura isiyo ile wanayoijua, na atasema: 'Mimi ni Rab wenu.' Watasema: 'Tunamjia Allah kukulinzia wewe; hapa ndipo mahali petu hadi Rab wetu atuje, na Rab wetu akija tutamtambua.' Kisha Allah Ta'ala atakuja kwao katika sura wanayoijua na kusema: 'Mimi ni Rab wenu.' Watasema: 'Wewe ni Rab wetu.' Watamfuata Yeye, na itawekwa Sirati juu ya Jahannam. Mimi na Ummah yangu tutakuwa wa kwanza kupita. Hakuna atakayesema siku hiyo isipokuwa Mitume, na dua ya Mitume siku hiyo itakuwa: 'Allahumma sallim, sallim' (Ewe Allah, salimisha, salimisha). Katika Jahannam kuna nundu kama miiba ya Sa'dan. Akasema: 'Je, mmeiona Sa'dan?' Wakasema: "Ndiyo, Ewe Mtume wa Allah." Akasema: "Hakika hizo zinafanana na miiba ya Sa'dan, lakini hakuna anayejua ukubwa wake isipokuwa Allah. Zinakamata watu kwa sababu ya matendo yao. Kuna mwenye imani atakayebaki kwa sababu ya tendo lake, na kuna atakayelipwa hadi aokolewe. Allah atakapomaliza hukumu kati ya waja na kutaka kutoa kwa rehema yake watu anatakaotoka kwa wenye Moto, ataamuru Malaika kutoa motoni wale wasiomshirikisha Allah chochote, ambao Allah Ta'ala ametaka kuwarehemu, wanaosema 'La ilaha illallah'. Watawatambua motoni kwa athari za kusujudu. Moto utala mwana wa Adamu isipokuwa athari za kusujudu. Allah ameharamishia moto kula athari za kusujudu. Watatolewa motoni wakiwa wameungua, na watamwagiwa Maji ya Uhai, na kuota kama mbegu inavyoota katika tope la mafuriko. Kisha Allah Ta'ala atamaliza hukumu kati ya waja, na kubaki mtu mmoja akiwa ameuelekea uso wake motoni, naye ni wa mwisho kuingia Peponi. Atasema: 'Ewe Rab wangu, geuza uso wangu usitazame moto, kwani harufu yake imenilemea na mwako wake umenichoma.' Atamwomba Allah muda wowote Allah atakapotaka amwombe. Kisha Allah Tabaraka wa Ta'ala atasema: 'Ikiwa nitakufanyia hivyo, labda utaomba zaidi ya hapo.' Atasema: 'Sitakuomba zaidi ya hapo.' Atampa Rab wake ahadi na mikataba kadiri Allah atakavyotaka, na Allah atageuza uso wake usitazame moto. Atapogeukia Pepo na kuiona, atanyamaza muda wowote Allah atakapotaka anyamaze. Kisha atasema: 'Ewe Rab wangu, nisogeze mlangoni mwa Pepo.' Allah atamwambia: 'Je, hukutoa ahadi zako na mikataba yako kwamba hutaniomba zaidi ya nilivyokupa? Ole wako ewe mwana wa Adamu, ulivyo mdanganyifu!' Atasema: 'Ewe Rab wangu,' na atamwomba Allah hadi Amwambie: 'Ikiwa nitakupa hilo, labda utaomba zaidi.' Atasema: 'Hapana, kwa utukufu Wako.' Atampa Rab wake ahadi na mikataba kadiri Allah atakavyotaka, na Atamsogeza mlangoni mwa Pepo. Ataposimama mlangoni mwa Pepo, itamfungukia na ataona yaliyomo mema na furaha. Atanyamaza muda wowote Allah atakapotaka anyamaze. Kisha atasema: 'Ewe Rab wangu, niingize Peponi.' Allah Tabaraka wa Ta'ala atamwambia: 'Je, hukutoa ahadi zako na mikataba yako kwamba hutaniomba zaidi ya nilivyokupa? Ole wako ewe mwana wa Adamu, ulivyo mdanganyifu!' Atasema: 'Ewe Rab wangu, usinifanye kuwa mnyonge zaidi kati ya viumbe vyako.' Ataendelea kumwomba Allah hadi Allah Tabaraka wa Ta'ala amchekee. Allah atakapomchekea, atasema: 'Ingia Peponi.' Atapoingia, Allah atamwambia: 'Tamani.' Atamwomba Rab wake na kutamani hadi Allah amkumbushe mambo fulani na fulani. Matamanio yake yakikatika, Allah Ta'ala atasema: 'Hayo ni yako, na pamoja nayo kuna mfano wake.' Ata' bin Yazid alisema: Abu Sa'id Al-Khudri alikuwa pamoja na Abu Huraira na hakukataa chochote katika hadithi yake, isipokuwa Abu Huraira aliposema kuwa Allah alimwambia yule mtu: 'Na pamoja nayo kuna mfano wake,' Abu Sa'id akasema: 'Mifano kumi pamoja nayo, ewe Abu Huraira.' Abu Huraira akasema: 'Sikuhifadhi isipokuwa kauli yake: Hayo ni yako na pamoja nayo kuna mfano wake.' Abu Sa'id akasema: 'Nashuhudia kuwa nilihifadhi kutoka kwa Mtume wa Allah ﷺ kauli yake: Hayo ni yako na mifano kumi pamoja nayo.' Abu Huraira akasema: 'Na yule mtu ni wa mwisho kuingia Peponi.'
Tafsiri na maelezo na Khutba World, yaliyotafsiriwa kutoka Kiarabu.
Waumini watamuona Allah na wataingia Peponi kwa rehema Zake.
Daraja ambalo, kwa mujibu wa riwaya, litawekwa juu ya Moto wa Jahannamu na watu watalivuka Siku ya Kiyama.
Sehemu za mwili zinazogusa ardhi wakati wa sujudu, yaani kusujudu katika sala.
Maji ambayo kwayo watu waliokombolewa kutoka Motoni hupona na kuota upya, kama mbegu inavyoota baada ya mvua.
Wanazuoni wa kale wa Kisunni hukubali maelezo ya kumwona Allah kama yalivyonukuliwa katika wahyi, bila kumfananisha Allah na viumbe Vyake wala kubainisha namna ya kumwona. Mfano wa mwezi na jua unaeleza uwazi na uhakika wa kumwona, si kwamba Allah anafanana na viumbe. Riwaya hii pia inafundisha kwamba kumwamini Allah na kuepuka ushirikina hakumaanishi kwamba mtu hatapitia hukumu: Allah humwadhibu amtakaye na humwokoa amtakaye kwa rehema Yake. Kwa hiyo, wanazuoni husisitiza uzito wa matendo na wakati huohuo kutumaini rehema za Allah.
- Shikamana na ibada safi kwa Allah na uepuke kila kinachoabudiwa badala Yake.
- Usijivune kwa sababu ya matendo yako mema: kuokolewa kutoka Motoni mwishowe kunategemea rehema za Allah.
- Mwombe Allah usalama Siku ya Kiyama, na usali kwa makini na ikhlasi.
Riwaya hii sahihi inahusiana na mada ya Akhera na pia inaeleza jinsi waumini watakavyomwona Allah.
Sahih Muslim · #452 (Sahih)Inafafanua sehemu inayohusu waumini kumtambua Mola wao na kumfuata.
Sahih Muslim · #453 (Sahih)Riwaya hii inatoa maelezo yanayohusiana kuhusu matukio ya kufufuliwa na hukumu.
Hadithi kila siku, katika lugha yako
Programu hukuletea hadithi kila siku pamoja na maelezo, pia kama wijeti kwenye simu yako. Ni bure kutumia.