Kitabu cha Imani · Sahih Muslim

Sahih Muslim, hadithi 479

Imepokelewa na Anas ibn Malik. Maandishi ya Kiarabu pamoja na tafsiri na maelezo yetu.

Sahih (ya kuaminika)Kitabu: Kitabu cha Imani
صحيح مسلم
Nani aliisimulia?

Imesimuliwa na Anas ibn Malik

Sahih (ya kuaminika)

Sahih Muslim kwa ujumla inachukuliwa kuwa yenye kuaminika.

Riwaya

Maandishi ya Kiarabu

حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلاَلٍ الْعَنَزِيُّ، ح وَحَدَّثَنَاهُ سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا مَعْبَدُ بْنُ هِلاَلٍ الْعَنَزِيُّ، قَالَ انْطَلَقْنَا إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَتَشَفَّعْنَا بِثَابِتٍ فَانْتَهَيْنَا إِلَيْهِ وَهُوَ يُصَلِّي الضُّحَى فَاسْتَأْذَنَ لَنَا ثَابِتٌ فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ وَأَجْلَسَ ثَابِتًا مَعَهُ عَلَى سَرِيرِهِ فَقَالَ لَهُ يَا أَبَا حَمْزَةَ إِنَّ إِخْوَانَكَ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ يَسْأَلُونَكَ أَنْ تُحَدِّثَهُمْ حَدِيثَ الشَّفَاعَةِ ‏.‏ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ مَاجَ النَّاسُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ لَهُ اشْفَعْ لِذُرِّيَّتِكَ ‏.‏ فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِإِبْرَاهِيمَ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَإِنَّهُ خَلِيلُ اللَّهِ ‏.‏ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُوسَى - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَإِنَّهُ كَلِيمُ اللَّهِ ‏.‏ فَيُؤْتَى مُوسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِعِيسَى - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَإِنَّهُ رُوحُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ ‏.‏ فَيُؤْتَى عِيسَى فَيَقُولُ لَسْتُ لَهَا وَلَكِنْ عَلَيْكُمْ بِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم فَأُوتَى فَأَقُولُ أَنَا لَهَا ‏.‏ فَأَنْطَلِقُ فَأَسْتَأْذِنُ عَلَى رَبِّي فَيُؤْذَنُ لِي فَأَقُومُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَأَحْمَدُهُ بِمَحَامِدَ لاَ أَقْدِرُ عَلَيْهِ الآنَ يُلْهِمُنِيهِ اللَّهُ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي ‏.‏ فَيُقَالُ انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ بُرَّةٍ أَوْ شَعِيرَةٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنْهَا ‏.‏ فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَرْجِعُ إِلَى رَبِّي فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ ‏.‏ فَأَقُولُ أُمَّتِي أُمَّتِي ‏.‏ فَيُقَالُ لِي انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنْهَا ‏.‏ فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ثُمَّ أَعُودُ إِلَى رَبِّي فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَقُولُ يَا رَبِّ أُمَّتِي أُمَّتِي ‏.‏ فَيُقَالُ لِي انْطَلِقْ فَمَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ أَدْنَى أَدْنَى أَدْنَى مِنْ مِثْقَالِ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَأَخْرِجْهُ مِنَ النَّارِ فَأَنْطَلِقُ فَأَفْعَلُ ‏"‏ ‏.‏ هَذَا حَدِيثُ أَنَسٍ الَّذِي أَنْبَأَنَا بِهِ فَخَرَجْنَا مِنْ عِنْدِهِ فَلَمَّا كُنَّا بِظَهْرِ الْجَبَّانِ قُلْنَا لَوْ مِلْنَا إِلَى الْحَسَنِ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ وَهُوَ مُسْتَخْفٍ فِي دَارِ أَبِي خَلِيفَةَ - قَالَ - فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ فَسَلَّمْنَا عَلَيْهِ فَقُلْنَا يَا أَبَا سَعِيدٍ جِئْنَا مِنْ عِنْدِ أَخِيكَ أَبِي حَمْزَةَ فَلَمْ نَسْمَعْ مِثْلَ حَدِيثٍ حَدَّثَنَاهُ فِي الشَّفَاعَةِ قَالَ هِيهِ ‏.‏ فَحَدَّثْنَاهُ الْحَدِيثَ ‏.‏ فَقَالَ هِيهِ ‏.‏ قُلْنَا مَا زَادَنَا ‏.‏ قَالَ قَدْ حَدَّثَنَا بِهِ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً وَهُوَ يَوْمَئِذٍ جَمِيعٌ وَلَقَدْ تَرَكَ شَيْئًا مَا أَدْرِي أَنَسِيَ الشَّيْخُ أَوْ كَرِهَ أَنْ يُحَدِّثَكُمْ فَتَتَّكِلُوا ‏.‏ قُلْنَا لَهُ حَدِّثْنَا ‏.‏ فَضَحِكَ وَقَالَ خُلِقَ الإِنْسَانُ مِنْ عَجَلٍ مَا ذَكَرْتُ لَكُمْ هَذَا إِلاَّ وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أُحَدِّثَكُمُوهُ ‏"‏ ثُمَّ أَرْجِعُ إِلَى رَبِّي فِي الرَّابِعَةِ فَأَحْمَدُهُ بِتِلْكَ الْمَحَامِدِ ثُمَّ أَخِرُّ لَهُ سَاجِدًا فَيُقَالُ لِي يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ لَكَ وَسَلْ تُعْطَ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ ‏.‏ فَأَقُولُ يَا رَبِّ ائْذَنْ لِي فِيمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏.‏ قَالَ لَيْسَ ذَاكَ لَكَ - أَوْ قَالَ لَيْسَ ذَاكَ إِلَيْكَ - وَلَكِنْ وَعِزَّتِي وَكِبْرِيَائِي وَعَظَمَتِي وَجِبْرِيَائِي لأُخْرِجَنَّ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَشْهَدُ عَلَى الْحَسَنِ أَنَّهُ حَدَّثَنَا بِهِ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ أُرَاهُ قَالَ قَبْلَ عِشْرِينَ سَنَةً وَهُوَ يَوْمَئِذٍ جَمِيعٌ ‏.‏

Tafsiri

Ma'bad bin Hilal al-Anazi amesema: Tulikwenda kwa Anas bin Malik kupitia Thabit na tukafika kwake akiwa anasali Sala ya Ad-Duha. Thabit akatuomba ruhusa na tukaingia, naye akamkalisha Thabit pamoja naye juu ya kitanda chake. Thabit akamwambia: Ewe Abu Hamza, ndugu zako watu wa Basra wanakuomba uwahadithie hadithi ya Uombeaji (Shafa'a). Akasema: Muhammad ﷺ alituhadithia akisema:

"Siku ya Kiyama itakapofika, watu watachanganyikiwa na kukimbilia kwa kila mmoja. Watakujia Adamu na kumwambia: Muombelee uzao wako. Atasema: Mimi si stahili kwa hilo, lakini nendeni kwa Ibrahim - Amani iwe juu yake - kwani yeye ni Mpenzi wa Allah. Watakujia Ibrahim, naye atasema: Mimi si stahili kwa hilo, lakini nendeni kwa Musa - Amani iwe juu yake - kwani yeye ni Msemaji wa Allah. Watakujia Musa, naye atasema: Mimi si stahili kwa hilo, lakini nendeni kwa Isa - Amani iwe juu yake - kwani yeye ni Roho ya Allah na Neno Lake. Watakujia Isa, naye atasema: Mimi si stahili kwa hilo, lakini nendeni kwa Muhammad ﷺ. Watanijia mimi, nami nitasema: Mimi ndiye stahili kwa hilo. Nitaenda na kuomba ruhusa kwa Mola wangu, nayo nitapewa. Kisha nitasimama mbele Yake na kumsifu kwa sifa ambazo siwezi kuzifanya sasa, lakini Allah atanifundisha. Kisha nitamsujudia, nikaambiwa: Ewe Muhammad, inua kichwa chako, sema utasikiwa, omba utapewa, na uombee wataombewa. Nitasema: Mola wangu, umma wangu, umma wangu. Nikaambiwa: Nenda, na yeyote aliye na uzito wa chembe ya ngano au shayiri ya imani katika moyo wake, mtoe Motoni. Nitaenda na kufanya hivyo. Kisha nitarudi kwa Mola wangu na kumsifu kwa sifa hizo, kisha nitamsujudia. Nikaambiwa: Ewe Muhammad, inua kichwa chako, sema utasikiwa, omba utapewa, na uombee wataombewa. Nitasema: Umma wangu, umma wangu. Nikaambiwa: Nenda, na yeyote aliye na uzito wa chembe ya haradali ya imani katika moyo wake, mtoe Motoni. Nitaenda na kufanya hivyo. Kisha nitarudi kwa Mola wangu na kumsifu kwa sifa hizo, kisha nitamsujudia. Nikaambiwa: Ewe Muhammad, inua kichwa chako, sema utasikiwa, omba utapewa, na uombee wataombewa. Nitasema: Ewe Mola wangu, umma wangu, umma wangu. Nikaambiwa: Nenda, na yeyote aliye na kiwango kidogo kabisa, kidogo kabisa, kidogo kabisa kuliko uzito wa chembe ya haradali ya imani katika moyo wake, mtoe Motoni. Nitaenda na kufanya hivyo." Hii ndiyo hadithi ambayo Anas alituhadithia. Tulitoka kwake, na tulipofika sehemu ya juu ya Jabban (makaburi), tukasema: Laiti tungemwendea Hasan na kumsalimu, naye alikuwa amejificha nyumbani kwa Abu Khalifa. Ma'bad akasema: Tuliingia kwake na kumsalimu, tukasema: Ewe Abu Sa'id, tumetoka kwa ndugu yako Abu Hamza, na hatujawahi kusikia hadithi kama hii kuhusu Uombeaji ambayo ametuhadithia. Akasema: Ihabithieni. Tukamhadithia hadithi hiyo. Akasema: Ihabithieni zaidi. Tukasema: Hakutuongezea zaidi ya hapa. Akasema: Alitutuhadithia haya miaka ishirini iliyopita, na wakati huo alikuwa na afya njema na nguvu kamili. Ameacha kitu fulani; sijui kama mzee amesahau au aliona vibaya kuwahadithieni ili msije mkategemea tu bila kufanya matendo mema. Tukamwambia: Tuhadithie. Akacheka na kusema: Binadamu ameumbwa kwa haraka. Sikukutajieni haya isipokuwa kwa sababu nilitaka kuwahadithieni. Kisha akaongeza kuwa Mtume ﷺ alisema: "Kisha nitarudi kwa Mola wangu mara ya nne na kumsifu kwa sifa hizo, kisha nitamsujudia. Nikaambiwa: Ewe Muhammad, inua kichwa chako, sema utasikiwa, omba utapewa, na uombee wataombewa. Nitasema: Ewe Mola wangu, niruhusu kuhusu yeyote aliyekiri 'Hakuna mungu ila Allah'. Atajibu: Hiyo si yako - au alisema: Hiyo haipo kwako - lakini kwa Utukufu Wangu, Ukubwa Wangu, na Nguvu Zangu, hakika nitamtoa yeyote aliyekiri 'Hakuna mungu ila Allah'." Ma'bad akasema: Nashuhudia kuwa Hasan alituhadithia haya, na kwamba alimsikia Anas bin Malik, na nadhani alisema haya miaka ishirini iliyopita wakati akiwa na afya njema.

Tafsiri na maelezo na Khutba World, yaliyotafsiriwa kutoka Kiarabu.

Ujumbe mkuu

Mtume ﷺ anauombea umma wake, na Allah huwatoa waumini Motoni.

Maelezo ya maneno magumu
Uombezi (shafa'a)

Kuomba msaada au rehema kwa Allah; huwa na athari kwa idhini na kukubaliwa Kwake pekee.

Sujudu

Ni tendo la kumsujudia Allah katika ibada, huku muumini akiweka paji la uso chini.

Imani yenye ukubwa wa punje ya haradali

Tamathali inayoonyesha imani iliyo ndogo sana lakini ipo kweli.

Maoni ya wanazuoni

Wanazuoni wanabaini kutokana na riwaya hii kwamba uombezi Siku ya Kiyama hutokea kwa idhini ya Allah pekee na kwamba Mtume ﷺ anautetea umma wake kwa uangalifu wa pekee. Wito unaorudiwa wa kuwatoa watu Motoni unaonyesha kuwa hata imani ndogo ya kweli si sawa na ukafiri. Wakati huohuo, kifungu hiki hakifundishi kutegemea uombezi kama sababu ya kupuuza dhambi au matendo mema: Hasan anataja wazi kwamba Anas alificha sehemu fulani kwa kuhofia wasikilizaji wangeitegemea. Uamuzi wa mwisho na wokovu ni vya Allah pekee.

Mafunzo kwa maisha ya leo
  1. Mwombe Allah akupe imani thabiti, na udumishe hata matendo madogo ya utiifu.
  2. Tegemea rehema ya Allah, lakini usitumie matumaini ya uombezi kama kisingizio cha kuendelea kutenda dhambi.
  3. Jifunze kuhusu uombezi kwa heshima, na uunganishe elimu hiyo na imani ya kweli na matendo mema.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Hadithi kila siku, katika lugha yako

Programu hukuletea hadithi kila siku pamoja na maelezo, pia kama wijeti kwenye simu yako. Ni bure kutumia.