Kitabu cha Imani · Sahih Muslim

Sahih Muslim, hadithi 93

Imepokelewa na Umar ibn al-Khattab. Maandishi ya Kiarabu pamoja na tafsiri na maelezo yetu.

Sahih (ya kuaminika)Kitabu: Kitabu cha Imani
صحيح مسلم
Nani aliisimulia?

Imesimuliwa na Umar ibn al-Khattab

Sahih (ya kuaminika)

Sahih Muslim kwa ujumla inachukuliwa kuwa yenye kuaminika.

Riwaya

Maandishi ya Kiarabu

حَدَّثَنِي أَبُو خَيْثَمَةَ، زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ كَهْمَسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، ح وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، - وَهَذَا حَدِيثُهُ - حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، قَالَ كَانَ أَوَّلَ مَنْ قَالَ فِي الْقَدَرِ بِالْبَصْرَةِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَاجَّيْنِ أَوْ مُعْتَمِرَيْنِ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا يَقُولُ هَؤُلاَءِ فِي الْقَدَرِ فَوُفِّقَ لَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ دَاخِلاً الْمَسْجِدَ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي أَحَدُنَا عَنْ يَمِينِهِ وَالآخَرُ عَنْ شِمَالِهِ فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلاَمَ إِلَىَّ فَقُلْتُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ قَدْ ظَهَرَ قِبَلَنَا نَاسٌ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَقَفَّرُونَ الْعِلْمَ - وَذَكَرَ مِنْ شَأْنِهِمْ - وَأَنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنْ لاَ قَدَرَ وَأَنَّ الأَمْرَ أُنُفٌ ‏.‏ قَالَ فَإِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي بَرِيءٌ مِنْهُمْ وَأَنَّهُمْ بُرَآءُ مِنِّي وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَوْ أَنَّ لأَحَدِهِمْ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فَأَنْفَقَهُ مَا قَبِلَ اللَّهُ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لاَ يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلاَ يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنِ الإِسْلاَمِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الإِسْلاَمُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلاَةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنِ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلاً ‏.‏ قَالَ صَدَقْتَ ‏.‏ قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ ‏.‏ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ الإِيمَانِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ صَدَقْتَ ‏.‏ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ الإِحْسَانِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنِ السَّاعَةِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنَ السَّائِلِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَتِهَا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَنْ تَلِدَ الأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ فَلَبِثْتُ مَلِيًّا ثُمَّ قَالَ لِي ‏"‏ يَا عُمَرُ أَتَدْرِي مَنِ السَّائِلُ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Tafsiri

Amenieleza Abu Khaithamah, Zuhair bin Harb: Alituhabiria Waki', kutoka kwa Kahmas, kutoka kwa Abdullah bin Buraidah, kutoka kwa Yahya bin Ya'mar. Na pia alituhabiria Ubaidullah bin Mu'adh al-Anbari — na huu ni hadithi wake — alinihabiri baba yangu, alituhabiri Kahmas, kutoka kwa Ibn Buraidah, kutoka kwa Yahya bin Ya'mar, akasema: Mtu wa kwanza kuzungumzia Qadar (Kadhaa ya Allah) mjini Basra alikuwa Ma'bad al-Juhani. Basi mimi na Humaid bin Abdur-Rahman al-Himyari tuliondoka kwa ajili ya Hija au Umrah, tukasema: 'Laiti tungemkutana na mmoja wa Masahaba wa Rasûlullah ﷺ ili tumuulize kuhusu wanachosema watu hawa kuhusu Qadar.' Tukafanikiwa kumkutana Abdullah bin Umar bin al-Khattab akiingia msikitini. Mimi na rafiki yangu tukamzunguka; mmoja upande wake wa kulia na mwingine upande wa kushoto. Nilidhani rafiki yangu angeniachia mimi kuzungumza, nikasema: 'Abu Abdur-Rahman! Kumejitokeza watu kwetu wanaosoma Qur'an na kutafuta elimu.' Baada ya kueleza hali yao, nikaongeza: 'Wanadai kuwa hakuna Qadar na kwamba mambo hayajapangwa.' Akasema: 'Ukipata kuwakutana hao watu, waambie kuwa mimi sio miongoni mwao na wao sio miongoni mwangu. Abdullah bin Umar aliapa kwa Yule anayeapiwa naye: Iwapo mmoja wao angekuwa na dhahabu sawa na mlima wa Uhud akaitoa, Allah hangeikubali hadi aamini katika Qadar.' Kisha akasema: Alinihabiri baba yangu Umar bin al-Khattab: Tulipokuwa tumeketi pamoja na Rasûlullah ﷺ siku moja, akaja kwetu mtu mwenye mavazi meupe sana na nywele nyeusi sana. Hakuonekana na athari za safari na hakuna aliyemjua miongoni mwetu. Hadi alipoketi karibu na Nabii ﷺ, akategemea magoti yake kwa magoti ya Nabii na kuweka viganja vyake juu ya mapaja yake, akasema: 'Ewe Muhammad, nielezee kuhusu Uislamu.' Rasûlullah ﷺ akasema: 'Uislamu ni kushuhudia kuwa hakuna mungu ila Allah na Muhammad ni Rasûl wa Allah, kusimamisha Swala, kutoa Zaka, kufunga Ramadhani, na kuhiji Nyumbani ikiwa una uwezo wa kufika huko.' Akasema: 'Umesema kweli.' Umar akasema: Tulishangaa kwamba yeye ndiye anayeuliza na yeye ndiye anayethibitisha. Akasema: 'Nielezee kuhusu Imani.' Nabii ﷺ akasema: 'Ni kumwamini Allah, Malaika Wake, Vitabu Vyake, Mitume Wake, Siku ya Mwisho, na kuamini Qadar, kheri yake na shari yake.' Akasema: 'Umesema kweli.' Tena akasema: 'Nielezee kuhusu Ihsan.' Nabii ﷺ akasema: 'Ni kumwabudu Allah kana kwamba unamwona, kwa maana ukishindwa kumwona, hakika Yeye anakwona.' Akasema: 'Nielezee kuhusu Saa (ya Kiyama).' Nabii ﷺ akasema: 'Aliyeulizwa hajui zaidi ya maulizi.' Akasema: 'Basi nielezee dalili zake.' Nabii ﷺ akasema: 'Ni mtumwa wa kike kumzaa bwana wake, na kuona watu wenye miguu michana, watali, maskini na wachungaji wa kondomo wakishindana kujenga majengo marefu.' Kisha akaondoka. Nikakaa muda mrefu, kisha akaniambia: 'Ewe Umar, unajua ni nani aliyekuwa akiuliza?' Nikasema: 'Allah na Rasûl Wake wanajua zaidi.' Akasema: 'Yeye ni Jibril, amekuja kwenu kukufundisheni dini yenu.'

Tafsiri na maelezo na Khutba World, yaliyotafsiriwa kutoka Kiarabu.

Ujumbe mkuu

Hadithi hii inaunganisha Uislamu, imani, ihsani na kuamini qadari.

Usuli na sababu

Yahya ibn Ya'mar anasimulia kuwa mjadala kuhusu qadari ulizuka Basra. Kwa hiyo, yeye na Humaid ibn Abd ar-Rahman walimtafuta sahaba wa Mtume ﷺ na kumuuliza Ibn Umar kuhusu jambo hilo. Ibn Umar akajibu kwa kusimulia hadithi ya Umar kuhusu Jibril, aliyefundisha dini.

Maelezo ya maneno magumu
Qadari

Uamuzi na majaaliwa ya Allah: elimu na makadirio Yake kuhusu kila kinachotokea, kiwe chema au kibaya.

Ihsani

Kumuabudu Allah kwa ikhlasi na umakini, kana kwamba unamuona, huku ukitambua kwamba Yeye anakuona.

Saa

Siku ya Kiyama; wakati wake kamili unajulikana na Allah pekee.

Maoni ya wanazuoni

Wanazuoni wa kale wanaiona hadithi ya Jibril kuwa matini ya msingi inayounganisha Uislamu, imani na ihsani: matendo ya wazi, itikadi ya ndani na ibada ya dhati. Mambo sita ya imani yaliyotajwa yanajumuisha pia kuamini qadari; Ibn Umar anasisitiza kuwa jambo hili si la pembeni. Wanazuoni wanaeleza kwamba kuamini qadari hakumaanishi watu hawawajibiki kwa uchaguzi wao. Nguzo tano zinaeleza wajibu mkuu wa nje, ikiwemo hija kwa mwenye uwezo. Madhehebu manne ya Kisunni yanakubali misingi hii; pia hadithi hii ni mfano wa kufundisha kwa maswali na majibu.

Mafunzo kwa maisha ya leo
  1. Jifunze misingi ya imani na nguzo tano, kisha itekeleze katika ibada na maamuzi ya kila siku.
  2. Sali na tenda kwa umakini: jikumbushe kwamba Allah anakuona, hata wakati wengine hawakuoni.
  3. Jadili maswali ya imani kwa uangalifu na tafuta elimu ya kuaminika kwa wanazuoni waliobobea.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Hadithi kila siku, katika lugha yako

Programu hukuletea hadithi kila siku pamoja na maelezo, pia kama wijeti kwenye simu yako. Ni bure kutumia.