Sahih al-Bukhari หะดีษที่ 3401
รายงานโดย Ubayy ibn Ka'b พร้อมข้อความภาษาอาหรับ คำแปลของเรา และคำอธิบาย
รายงานโดย Ubayy ibn Ka'b
Sahih al-Bukhari ได้รับการยอมรับว่าเชื่อถือได้ทั้งหมด
ตัวบทหะดีษ
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى صَاحِبَ الْخَضِرِ لَيْسَ هُوَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ، إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ. فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " أَنَّ مُوسَى قَامَ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ، فَسُئِلَ أَىُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا. فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ. فَقَالَ لَهُ بَلَى، لِي عَبْدٌ بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ. قَالَ أَىْ رَبِّ وَمَنْ لِي بِهِ ـ وَرُبَّمَا قَالَ سُفْيَانُ أَىْ رَبِّ وَكَيْفَ لِي بِهِ ـ قَالَ تَأْخُذُ حُوتًا، فَتَجْعَلُهُ فِي مِكْتَلٍ، حَيْثُمَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَهْوَ ثَمَّ ـ وَرُبَّمَا قَالَ فَهْوَ ثَمَّهْ ـ وَأَخَذَ حُوتًا، فَجَعَلَهُ فِي مِكْتَلٍ، ثُمَّ انْطَلَقَ هُوَ وَفَتَاهُ يُوشَعُ بْنُ نُونٍ، حَتَّى أَتَيَا الصَّخْرَةَ، وَضَعَا رُءُوسَهُمَا فَرَقَدَ مُوسَى، وَاضْطَرَبَ الْحُوتُ فَخَرَجَ فَسَقَطَ فِي الْبَحْرِ، فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا، فَأَمْسَكَ اللَّهُ عَنِ الْحُوتِ جِرْيَةَ الْمَاءِ، فَصَارَ مِثْلَ الطَّاقِ، فَقَالَ هَكَذَا مِثْلُ الطَّاقِ. فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا، حَتَّى إِذَا كَانَ مِنَ الْغَدِ قَالَ لِفَتَاهُ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا. وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى النَّصَبَ حَتَّى جَاوَزَ حَيْثُ أَمَرَهُ اللَّهُ. قَالَ لَهُ فَتَاهُ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ، وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلاَّ الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ، وَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ عَجَبًا، فَكَانَ لِلْحُوتِ سَرَبًا وَلَهُمَا عَجَبًا. قَالَ لَهُ مُوسَى ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي، فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا، رَجَعَا يَقُصَّانِ آثَارَهُمَا حَتَّى انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ، فَإِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ، فَسَلَّمَ مُوسَى، فَرَدَّ عَلَيْهِ. فَقَالَ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلاَمُ. قَالَ أَنَا مُوسَى. قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ، أَتَيْتُكَ لِتُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا. قَالَ يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ، عَلَّمَنِيهِ اللَّهُ لاَ تَعْلَمُهُ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَكَهُ اللَّهُ لاَ أَعْلَمُهُ. قَالَ هَلْ أَتَّبِعُكَ قَالَ {إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا * وَكَيْفَ تَصْبِرُ عَلَى مَا لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْرًا} إِلَى قَوْلِهِ {إِمْرًا} فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ، فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ، كَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمْ، فَعَرَفُوا الْخَضِرَ، فَحَمَلُوهُ بِغَيْرِ نَوْلٍ، فَلَمَّا رَكِبَا فِي السَّفِينَةِ جَاءَ عُصْفُورٌ، فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ، فَنَقَرَ فِي الْبَحْرِ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ، قَالَ لَهُ الْخَضِرُ يَا مُوسَى، مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلاَّ مِثْلَ مَا نَقَصَ هَذَا الْعُصْفُورُ بِمِنْقَارِهِ مِنَ الْبَحْرِ. إِذْ أَخَذَ الْفَأْسَ فَنَزَعَ لَوْحًا، قَالَ فَلَمْ يَفْجَأْ مُوسَى إِلاَّ وَقَدْ قَلَعَ لَوْحًا بِالْقَدُّومِ. فَقَالَ لَهُ مُوسَى مَا صَنَعْتَ قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ، عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا، لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا. قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا. قَالَ لاَ تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلاَ تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا، فَكَانَتِ الأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا. فَلَمَّا خَرَجَا مِنَ الْبَحْرِ مَرُّوا بِغُلاَمٍ يَلْعَبُ مَعَ الصِّبْيَانِ، فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ فَقَلَعَهُ بِيَدِهِ هَكَذَا ـ وَأَوْمَأَ سُفْيَانُ بِأَطْرَافِ أَصَابِعِهِ كَأَنَّهُ يَقْطِفُ شَيْئًا ـ فَقَالَ لَهُ مُوسَى أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا. قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا. قَالَ إِنْ سَأَلْتُكَ عَنْ شَىْءٍ بَعْدَهَا فَلاَ تُصَاحِبْنِي، قَدْ بَلَغْتَ مِنْ لَدُنِّي عُذْرًا. فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ مَائِلاً ـ أَوْمَأَ بِيَدِهِ هَكَذَا وَأَشَارَ سُفْيَانُ كَأَنَّهُ يَمْسَحُ شَيْئًا إِلَى فَوْقُ، فَلَمْ أَسْمَعْ سُفْيَانَ يَذْكُرُ مَائِلاً إِلاَّ مَرَّةً ـ قَالَ قَوْمٌ أَتَيْنَاهُمْ فَلَمْ يُطْعِمُونَا وَلَمْ يُضَيِّفُونَا عَمَدْتَ إِلَى حَائِطِهِمْ لَوْ شِئْتَ لاَتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا. قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ، سَأُنَبِّئُكَ بِتَأْوِيلِ مَا لَمْ تَسْتَطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا". قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " وَدِدْنَا أَنَّ مُوسَى كَانَ صَبَرَ، فَقَصَّ اللَّهُ عَلَيْنَا مِنْ خَبَرِهِمَا ". قَالَ سُفْيَانُ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى، لَوْ كَانَ صَبَرَ يُقَصُّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا ". وَقَرَأَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَمَامَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ صَالِحَةٍ غَصْبًا، وَأَمَّا الْغُلاَمُ فَكَانَ كَافِرًا وَكَانَ أَبَوَاهُ مُؤْمِنَيْنِ. ثُمَّ قَالَ لِي سُفْيَانُ سَمِعْتُهُ مِنْهُ مَرَّتَيْنِ وَحَفِظْتُهُ مِنْهُ. قِيلَ لِسُفْيَانَ حَفِظْتَهُ قَبْلَ أَنْ تَسْمَعَهُ مِنْ عَمْرٍو، أَوْ تَحَفَّظْتَهُ مِنْ إِنْسَانٍ فَقَالَ مِمَّنْ أَتَحَفَّظُهُ وَرَوَاهُ أَحَدٌ عَنْ عَمْرٍو غَيْرِي سَمِعْتُهُ مِنْهُ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا وَحَفِظْتُهُ مِنْهُ.
อาลี บิน อับดุลลอฮ์ได้เล่าให้เราฟัง ซูฟยานได้เล่าให้เราฟัง อัมร์ บิน ดีนารได้เล่าให้เราฟัง เขากล่าวว่า สะอีด บิน ญุบัยร์ได้บอกฉันว่า ฉันกล่าวกับอิบนุ อับบาสว่า
"เนาฟ์ อัล-บะกาลีอ้างว่า มูซาผู้เป็นสหายของอัล-คิฎร์ ไม่ใช่ท่านนบีมูซาแห่งวงศ์วานอิสรออีล แต่เป็นมูซาอีกคนหนึ่ง" อิบนุ อับบาสจึงกล่าวว่า "ศัตรูของอัลลอฮ์โกหก อุบัยย์ บิน กะอฺบ์ได้เล่าให้เราฟังว่า ท่านนบีﷺกล่าวว่า 'ครั้งหนึ่งมูซาได้ยืนขึ้นกล่าวปราศรัยในหมู่ชาวอิสรออีล มีผู้ถามท่านว่า ผู้ใดคือผู้ที่มีความรู้มากที่สุดในหมู่มนุษย์ ท่านตอบว่า "คือฉัน" อัลลอฮ์จึงทรงตำหนิท่านเนื่องจากท่านมิได้มอบความรู้คืนแด่พระองค์ อัลลอฮ์จึงตรัสแก่ท่านว่า "หามิได้ บ่าวคนหนึ่งของข้า ณ ที่บรรจบกันของทะเลทั้งสอง มีความรู้มากกว่าเจ้า" มูซาทูลว่า "โอ้พระเจ้าของข้าพระองค์! ข้าพระองค์จะพบเขาได้อย่างไร?" อัลลอฮ์ตรัสว่า "จงเอาปลาตัวหนึ่งใส่ตะกร้าไว้ เมื่อใดที่เจ้าสูญเสียปลานั้น ที่นั่นแหละคือสถานที่ที่เขาอยู่" มูซาจึงนำปลาใส่ตะกร้าแล้วออกเดินทางพร้อมกับเด็กหนุ่มรับใช้ของท่าน คือ ยูชะอฺ บิน นูน จนกระทั่งพวกเขามาถึงก้อนหิน ทั้งสองได้วางศีรษะลงพักผ่อน มูซานอนหลับ ส่วนปลาก็ดิ้นหลุดจากตะกร้าตกลงไปในทะเล มันแหวกว่ายเป็นอุโมงค์ในทะเล อัลลอฮ์ทรงหยุดการไหลของน้ำเหนือตัวปลา ทำให้มันมีลักษณะเหมือนซุ้มโค้ง (ท่านนบีﷺทรงชี้มือแสดงรูปซุ้มโค้ง) พวกเขาเดินทางต่อตลอดคืนที่เหลือและวันรุ่งขึ้น เมื่อถึงเวลาเช้า มูซากล่าวแก่เด็กหนุ่มว่า "จงนำอาหารเช้ามาให้เราเถิด การเดินทางครั้งนี้ทำให้เราเหนื่อยล้ายิ่งนัก" แท้จริงมูซามิได้รู้สึกเหนื่อยจนกว่าจะผ่านพ้นสถานที่ซึ่งอัลลอฮ์ทรงสั่งให้ค้นหา เด็กหนุ่มจึงกล่าวแก่ท่านว่า "ท่านจำได้หรือไม่ ขณะที่เราพักอยู่ที่ก้อนหินนั้น ข้าพเจ้าลืมเรื่องปลา และไม่มีผู้ใดทำให้ข้าพเจ้าลืมกล่าวถึงมันนอกจากชัยฏอน มันได้แหวกว่ายไปในทะเลอย่างน่าอัศจรรย์" สำหรับปลาแล้วมันเป็นเส้นทาง แต่สำหรับทั้งสองมันเป็นสิ่งมหัศจรรย์ มูซากล่าวว่า "นั่นแหละคือสิ่งที่เรามุ่งแสวงหา" ทั้งสองจึงย้อนรอยเท้ากลับไปยังก้อนหินนั้น แล้วพบชายผู้หนึ่งนอนคลุมผ้าอยู่ มูซากล่าวสลาม ชายผู้นั้นก็ตอบรับและกล่าวว่า "ในบ้านเมืองของท่านมีการทักทายด้วยสันติภาพด้วยหรือ?" มูซากล่าวว่า "ฉันคือมูซา" ชายผู้นั้นถามว่า "มูซาแห่งวงศ์วานอิสรออีลกระนั้นหรือ?" มูซากล่าวว่า "ใช่ ฉันมาหาท่านเพื่อให้ท่านสอนความรู้จากความถูกต้องที่ท่านได้รับการสอนมา" เขากล่าวว่า "โอ้มูซาเอ๋ย แท้จริงฉันมีความรู้บางส่วนจากความรู้ของอัลลอฮ์ ซึ่งอัลลอฮ์ทรงสอนฉันแต่ท่านไม่รู้ และท่านก็มีความรู้บางส่วนจากความรู้ของอัลลอฮ์ ซึ่งอัลลอฮ์ทรงสอนท่านแต่ฉันไม่รู้" มูซากล่าวว่า "ฉันจะติดตามท่านได้หรือไม่?" เขากล่าวว่า "แท้จริงท่านจะไม่อาจอดทนอยู่กับฉันได้ * และท่านจะอดทนต่อสิ่งที่ท่านไม่มีความรู้ครอบคลุมได้อย่างไร?" (จนถึงอายะห์ที่ว่า 'คำสั่ง') จากนั้นทั้งสองก็เดินไปตามชายฝั่งทะเล มีเรือลำหนึ่งแล่นผ่านมา พวกเขาขอโดยสาร คนบนเรือจำอัล-คิฎร์ได้ จึงให้พวกเขาขึ้นเรือโดยไม่คิดค่าโดยสาร เมื่อพวกเขาอยู่บนเรือ นกกระจอกตัวหนึ่งบินมาเกาะที่ขอบเรือแล้วจิกน้ำทะเลหนึ่งหรือสองครั้ง อัล-คิฎร์กล่าวแก่มูซาว่า "โอ้มูซาเอ๋ย ความรู้ของฉันและความรู้ของท่านมิได้ลดทอนความรู้ของอัลลอฮ์เลย เว้นแต่เท่ากับที่นกกระจอกนี้ลดทอนน้ำทะเลด้วยจะงอยปากของมัน" ทันใดนั้นอัล-คิฎร์ก็หยิบขวานแล้วงัดแผ่นกระดานออก มูซายังไม่ทันรู้ตัวเขาก็ได้งัดแผ่นกระดานออกด้วยขวานแล้ว มูซากล่าวแก่เขาว่า "ท่านทำอะไรลงไป? คนเหล่านี้ให้พวกเราโดยสารโดยไม่คิดเงิน ท่านจงใจเจาะเรือของพวกเขาเพื่อให้ผู้โดยสารจมน้ำตายกระนั้นหรือ? แท้จริงท่านได้กระทำสิ่งที่ร้ายแรงยิ่ง" เขากล่าวว่า "ฉันมิได้บอกท่านหรือว่า ท่านจะไม่อาจอดทนอยู่กับฉันได้" มูซากล่าวว่า "อย่าถือโทษฉันในสิ่งที่ฉันลืม และอย่าทำเรื่องของฉันให้ยากลำบากเลย" นี่เป็นครั้งแรกของมูซาที่เกิดจากการลืมเลือน เมื่อพวกเขาออกจากทะเล ก็ผ่านเด็กชายคนหนึ่งที่กำลังเล่นกับเด็กๆOthers อัล-คิฎร์จับศีรษะของเด็กแล้วดึงออกมาด้วยมือของเขาเช่นนี้ (ซูฟยานผู้รายงานย่อยใช้นิ้วมือทำท่าเหมือนกำลังเด็ดผลไม้) มูซากล่าวแก่เขาว่า "ท่านฆ่าชีวิตที่บริสุทธิ์โดยมิได้เป็นการชดเชยชีวิตกระนั้นหรือ? แท้จริงท่านได้กระทำสิ่งที่ชั่วช้ายิ่ง" เขากล่าวว่า "ฉันมิได้บอกท่านหรือว่า ท่านจะไม่อาจอดทนอยู่กับฉันได้" มูซากล่าวว่า "หากฉันถามท่านเกี่ยวกับสิ่งใดหลังจากนี้ อย่าให้ฉันร่วมทางกับท่านอีกเลย ท่านได้รับข้อแก้ตัวจากฉันแล้ว" ทั้งสองจึงเดินทางต่อไปจนมาถึงหมู่บ้านแห่งหนึ่ง พวกเขาขออาหารจากชาวบ้าน แต่ชาวบ้านปฏิเสธที่จะต้อนรับพวกเขา พวกเขาพบกำแพงในหมู่บ้านที่กำลังจะพังทลาย (อัล-คิฎร์ซ่อมแซมมันด้วยการลูบมือ) ซูฟยานทำมือเลียนแบบการลูบกำแพงขึ้นไปข้างต้น มูซากล่าวว่า "ผู้คนเหล่านี้ที่เราไปหา ไม่ให้อาหารและไม่ต้อนรับเราเป็นแขก แต่ท่านกลับซ่อมกำแพงให้พวกเขา หากท่านประสงค์ ท่านสามารถเรียกค่าจ้างได้" เขากล่าวว่า "นี่คือการแยกทางระหว่างฉันกับท่าน ฉันจะแจ้งให้ท่านทราบถึงความหมายของสิ่งที่ท่านไม่อาจอดทนได้" ท่านนบีﷺกล่าวว่า "เราปรารถนาให้มูซาอดทน เพื่ออัลลอฮ์จะได้เล่าเรื่องราวของทั้งสองให้เราฟังมากขึ้น" ซูฟยานกล่าวว่า ท่านนบีﷺกล่าวว่า "ขออัลลอฮ์ทรงเมตตามูซา หากท่านอดทน เรื่องราวของทั้งสองจะถูกเล่าให้เราฟังมากขึ้น" อิบนุ อับบาสได้อ่านโองการต่อหน้าพวกเขาว่า 'เบื้องหน้าพวกเขามีกษัตริย์ที่ยึดเรือที่ดีทุกลำไปโดยพลการ' ส่วนเด็กชายนั้นเป็นผู้ปฏิเสธศรัทธา ในขณะที่บิดามารดาของเขาเป็นผู้ศรัทธา ต่อมาซูฟยานกล่าวกับฉันว่า 'ฉันได้ยินเรื่องนี้จากเขาสองครั้งและจดจำมันไว้' มีผู้ถามซูฟยานว่า 'ท่านจดจำมันก่อนได้ยินจากอัมร์ หรือท่านท่องจำจากคนอื่น?' เขาตอบว่า 'ฉันจะไปท่องจำจากใครเล่า? มีใครอื่นนอกจากฉันที่รายงานเรื่องนี้จากอัมร์หรือ? ฉันได้ยินจากเขาสองหรือสามครั้งและจดจำมันไว้'"
คำแปลและคำอธิบายโดย Khutba World แปลจากภาษาอาหรับ
มูซาสอนว่าความรู้มีขอบเขต และการแสวงหาความรู้ต้องอาศัยความอดทน
บ่าวของอัลลอฮ์ที่มูซาได้พบ และมีความรู้ที่มูซาไม่มี
สถานที่ที่อัลลอฮ์ทรงบอกให้มูซาไปตามหาบ่าวผู้นั้น
การยอมรับว่าในท้ายที่สุดความรู้ทั้งปวงมาจากอัลลอฮ์ และความรู้ของมนุษย์มีขอบเขต
บรรดานักวิชาการยุคคลาสสิกอนุมานจากเรื่องนี้ได้ว่า แต่ละคนอาจมีความรู้คนละด้าน มูซามีความรู้ที่อัลคิฎร์ไม่มี และในทางกลับกัน อิบนุฮะญัรอธิบายในฟัตฮุลบารีว่า เรื่องราวนี้กระตุ้นให้มีความถ่อมตนและอดทนในการเรียนรู้ นักวิชาการยังเน้นด้วยว่า มูซาตัดสินการกระทำที่มองเห็นได้อย่างถูกต้องตามกฎที่ท่านรู้ ส่วนเหตุผลที่ซ่อนอยู่ได้รับการอธิบายแก่ท่านในภายหลัง เรื่องนี้ไม่ใช่การอนุญาตทั่วไปให้ฝ่าฝืนกฎ อัลคิฎร์กระทำตามความรู้และคำบัญชาจากอัลลอฮ์
- เมื่อกล่าวถึงความรู้ของตน จงกล่าวว่า “อัลลอฮ์ทรงรู้ดีที่สุด” และยอมรับอย่างจริงใจในสิ่งที่ยังไม่รู้
- ขอคำอธิบายจากผู้เชี่ยวชาญ และให้เวลาตนเองเรียนรู้ก่อนตัดสินสถานการณ์
- อดทนเมื่อยังไม่เข้าใจปรีชาญาณเบื้องหลังเหตุการณ์ โดยไม่เห็นชอบต่อความอยุติธรรมหรือการกระทำที่เป็นอันตราย
หะดีษทุกวันในภาษาของคุณ
แอปจะมอบหะดีษพร้อมคำอธิบายให้คุณทุกวัน และแสดงเป็นวิดเจ็ตบนโทรศัพท์ได้ ใช้งานฟรี