Sahih al-Bukhari หะดีษที่ 4725
รายงานโดย Ubayy ibn Ka'b พร้อมข้อความภาษาอาหรับ คำแปลของเรา และคำอธิบาย
รายงานโดย Ubayy ibn Ka'b
Sahih al-Bukhari ได้รับการยอมรับว่าเชื่อถือได้ทั้งหมด
ตัวบทหะดีษ
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى صَاحِبَ الْخَضِرِ لَيْسَ هُوَ مُوسَى صَاحِبَ بَنِي إِسْرَائِيلَ. فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنِي أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ مُوسَى قَامَ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَىُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ، إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ إِنَّ لِي عَبْدًا بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ، هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ مُوسَى يَا رَبِّ فَكَيْفَ لِي بِهِ قَالَ تَأْخُذُ مَعَكَ حُوتًا فَتَجْعَلُهُ فِي مِكْتَلٍ، فَحَيْثُمَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَهْوَ ثَمَّ، فَأَخَذَ حُوتًا فَجَعَلَهُ فِي مِكْتَلٍ ثُمَّ انْطَلَقَ، وَانْطَلَقَ مَعَهُ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ، حَتَّى إِذَا أَتَيَا الصَّخْرَةَ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا فَنَامَا، وَاضْطَرَبَ الْحُوتُ فِي الْمِكْتَلِ، فَخَرَجَ مِنْهُ، فَسَقَطَ فِي الْبَحْرِ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا، وَأَمْسَكَ اللَّهُ عَنِ الْحُوتِ جِرْيَةَ الْمَاءِ فَصَارَ عَلَيْهِ مِثْلَ الطَّاقِ فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ، نَسِيَ صَاحِبُهُ أَنْ يُخْبِرَهُ بِالْحُوتِ، فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ يَوْمِهِمَا وَلَيْلَتَهُمَا، حَتَّى إِذَا كَانَ مِنَ الْغَدِ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا قَالَ وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى النَّصَبَ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أَمَرَ اللَّهُ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلاَّ الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ، وَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ عَجَبًا قَالَ فَكَانَ لِلْحُوتِ سَرَبًا وَلِمُوسَى وَلِفَتَاهُ عَجَبًا فَقَالَ مُوسَى ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا قَالَ رَجَعَا يَقُصَّانِ آثَارَهُمَا حَتَّى انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ، فَإِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى ثَوْبًا، فَسَلَّمَ عَلَيْهِ مُوسَى. فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلاَمُ قَالَ أَنَا مُوسَى. قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ أَتَيْتُكَ لِتُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا. قَالَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا، يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لاَ تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَكَ اللَّهُ لاَ أَعْلَمُهُ. فَقَالَ مُوسَى سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا، وَلاَ أَعْصِي لَكَ أَمْرًا. فَقَالَ لَهُ الْخَضِرُ، فَإِنِ اتَّبَعْتَنِي فَلاَ تَسْأَلْنِي عَنْ شَىْءٍ حَتَّى أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا، فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ، فَمَرَّتْ سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمْ، فَعَرَفُوا الْخَضِرَ، فَحَمَلُوهُ بِغَيْرِ نَوْلٍ فَلَمَّا رَكِبَا فِي السَّفِينَةِ، لَمْ يَفْجَأْ إِلاَّ وَالْخَضِرُ قَدْ قَلَعَ لَوْحًا مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ بِالْقَدُومِ. فَقَالَ لَهُ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ، عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا. قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا. قَالَ لاَ تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلاَ تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا ". قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَكَانَتِ الأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا قَالَ وَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ فِي الْبَحْرِ نَقْرَةً، فَقَالَ لَهُ الْخَضِرُ مَا عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلاَّ مِثْلُ مَا نَقَصَ هَذَا الْعُصْفُورُ مِنْ هَذَا الْبَحْرِ ثُمَّ خَرَجَا مِنَ السَّفِينَةِ، فَبَيْنَا هُمَا يَمْشِيَانِ عَلَى السَّاحِلِ، إِذْ أَبْصَرَ الْخَضِرُ غُلاَمًا يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ، فَأَخَذَ الْخَضِرُ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَاقْتَلَعَهُ بِيَدِهِ فَقَتَلَهُ. فَقَالَ لَهُ مُوسَى أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَاكِيَةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا. قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِي صَبْرًا قَالَ وَهَذَا أَشَدُّ مِنَ الأُولَى، قَالَ إِنْ سَأَلْتُكَ عَنْ شَىْءٍ بَعْدَهَا فَلاَ تُصَاحِبْنِي قَدْ بَلَغْتَ مِنْ لَدُنِّي عُذْرًا فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ ـ قَالَ مَائِلٌ ـ فَقَامَ الْخَضِرُ فَأَقَامَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ أَتَيْنَاهُمْ فَلَمْ يُطْعِمُونَا، وَلَمْ يُضَيِّفُونَا، لَوْ شِئْتَ لاَتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا. قَالَ {هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ} إِلَى قَوْلِهِ {ذَلِكَ تَأْوِيلُ مَا لَمْ تَسْطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا}. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَدِدْنَا أَنَّ مُوسَى كَانَ صَبَرَ حَتَّى يَقُصَّ اللَّهُ عَلَيْنَا مِنْ خَبَرِهِمَا ". قَالَ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ فَكَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَقْرَأُ وَكَانَ أَمَامَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ صَالِحَةٍ غَصْبًا، وَكَانَ يَقْرَأُ وَأَمَّا الْغُلاَمُ فَكَانَ كَافِرًا وَكَانَ أَبَوَاهُ مُؤْمِنَيْنِ.
หุมัยดีเล่าให้เราฟังว่า ซุฟยานเล่าให้เราฟังว่า อัมร์ บิน ดีนาร เล่าให้เราฟังว่า สะอีด บิน ญุบัยร์ แจ้งแก่เขาว่า ฉันได้กล่าวแก่อิบน์ อับบาส ว่า
"นะวฟ์ อัล-บิกาลี อ้างว่า มูซาผู้เป็นสหายของอัล-คิฎร ไม่ใช่คนเดียวกับมูซาแห่งวงศ์วานอิสรออีล" อิบน์ อับบาส จึงกล่าวว่า "ศัตรูของอัลลอฮ์โกหก" อุบัยย์ บิน กะอฺบ์ ได้เล่าให้ฉันฟังว่า ท่านเราะซุลลอลอฮ์ ﷺ ตรัสว่า: "แท้จริงมูซาได้ยืนขึ้นกล่าวปราศรัยต่อหน้าวงศ์วานอิสรออีล แล้วมีผู้ถามว่า 'ใครคือผู้ที่มีความรู้มากที่สุดในหมู่มนุษย์?' มูซาตอบว่า 'คือข้าเอง' อัลลอฮ์จึงทรงตำหนิเขา เนื่องจากเขามิได้มอบความรู้คืนแด่พระองค์ อัลลอฮ์จึงทรงวะฮีย์แก่เขาว่า 'แท้จริงข้ามีบ่าวคนหนึ่ง ณ ที่บรรจบกันของทะเลทั้งสอง เขามีความรู้มากกว่าเจ้า' มูซาทูลว่า 'โอ้พระเจ้าของข้าพระองค์ ข้าพระองค์จะพบเขาได้อย่างไร?' พระองค์ตรัสว่า 'จงนำปลาตัวหนึ่งใส่ตะกร้าไว้ แล้วที่ใดก็ตามที่เจ้าสูญเสียปลานั้นไป นั่นแหละคือสถานที่ที่เขาอยู่' มูซาจึงนำปลาใส่ตะกร้าแล้วออกเดินทาง พร้อมกับเด็กหนุ่มรับใช้ของเขาชื่อ ยูชะอ์ บิน นูน จนกระทั่งเมื่อทั้งสองมาถึงก้อนหิน ทั้งสองก็วางศีรษะลงและหลับไป ปลาในตะกร้าดิ้นรนอย่างรุนแรงจนหลุดออกมาและตกลงไปในทะเล มันได้แหวกว่ายผ่านทะเลไปเป็นเส้นทางอุโมงค์ และอัลลอฮ์ได้ทรงหยุดกระแสน้ำมิให้ไหลผ่านเส้นทางนั้น ทำให้มันกลายเป็นเหมือนอุโมงค์ เมื่อมูซาตื่นขึ้น สหายของเขาได้ลืมบอกเรื่องปลาให้ทราบ ทั้งสองจึงเดินทางต่อไปตลอดช่วงเวลาที่เหลือของวันและทั้งคืน จนกระทั่งรุ่งเช้าวันต่อมา มูซากล่าวแก่เด็กหนุ่มรับใช้ของเขาว่า 'จงนำอาหารเช้ามาให้เราเถิด แท้จริงในการเดินทางครั้งนี้เราได้รับความเหนื่อยยากอย่างมาก' แต่มูซายังไม่รู้สึกถึงความเหนื่อยยากจนกว่าจะได้ผ่านพ้นสถานที่ซึ่งอัลลอฮ์ทรงสั่งให้ค้นหา เด็กหนุ่มรับใช้จึงกล่าวแก่เขาว่า 'ท่านจำได้หรือไม่ เมื่อเราพักอยู่ที่ก้อนหินนั้น แท้จริงฉันได้ลืมเรื่องปลาไป และไม่มีผู้ใดทำให้ฉันลืมระลึกถึงมันนอกจากชัยฏอน มันได้แหวกว่ายไปในทะเลอย่างน่าอัศจรรย์' มูซากล่าวว่า 'นั่นแหละคือสิ่งที่เรามุ่งแสวงหา' ดังนั้นทั้งสองจึงย้อนรอยเท้ากลับไป จนกระทั่งมาถึงก้อนหิน ทันใดนั้นพวกเขาก็เห็นชายผู้หนึ่งคลุมผ้าอยู่ มูซาจึงให้สลามแก่เขา อัล-คิฎร กล่าวด้วยความประหลาดใจว่า 'ในแผ่นดินของท่านมีการทักทายด้วยสลามหรือ?' มูซากล่าวว่า 'ฉันคือมูซา' เขาถามว่า 'มูซาแห่งวงศ์วานอิสรออีลหรือ?' มูซาตอบว่า 'ใช่ ฉันมาหาท่านเพื่อให้ท่านสอนความรู้จากที่ท่านได้รับการสอนมา' อัล-คิฎร กล่าวว่า 'แท้จริงท่านจะไม่อาจอดทนอยู่กับฉันได้ โอ้มูซาเอ๋ย แท้จริงฉันมีความรู้บางส่วนจากความรู้ของอัลลอฮ์ ซึ่งพระองค์ทรงสอนฉันแต่ท่านไม่รู้ และท่านก็มีความรู้บางส่วนจากความรู้ของอัลลอฮ์ ซึ่งพระองค์ทรงสอนท่านแต่ฉันไม่รู้' มูซากล่าวว่า 'อินชาอัลลอฮ์ ท่านจะพบว่าฉันเป็นผู้มีความอดทน และฉันจะไม่ฝ่าฝืนคำสั่งของท่านในเรื่องใดเลย' อัล-คิฎร จึงกล่าวแก่เขาว่า 'หากท่านติดตามฉัน ก็อย่าได้สอบถามฉันเกี่ยวกับสิ่งใด จนกว่าฉันจะเป็นฝ่ายกล่าวถึงมันแก่ท่านก่อน' จากนั้นทั้งสองก็ออกเดินทางไปตามชายฝั่งทะเล มีเรือลำหนึ่งแล่นผ่านมา พวกเขาจึงขอโดยสารไปด้วย คนบนเรือจำอัล-คิฎรได้ จึงให้พวกเขาขึ้นเรือโดยไม่คิดค่าโดยสาร เมื่อทั้งสองขึ้นเรือแล้ว ทันใดนั้นมูซาก็เห็นว่าอัล-คิฎรได้ใช้ขวานงัดแผ่นกระดานเรือออกแผ่นหนึ่ง มูซากล่าวแก่เขาว่า 'ผู้คนเหล่านี้ให้พวกเราโดยสารมาโดยไม่คิดค่าโดยสาร แต่ท่านกลับจงใจทำลายเรือของพวกเขาเพื่อให้ผู้คนจมน้ำตายหรือ? แท้จริงท่านได้กระทำสิ่งที่ร้ายแรงยิ่งนัก' อัล-คิฎร กล่าวว่า 'ฉันมิได้บอกท่านหรือว่า ท่านจะไม่อาจอดทนอยู่กับฉันได้?' มูซากล่าวว่า 'โปรดอย่าเอาผิดกับฉันในสิ่งที่ฉันลืม และอย่าได้สร้างความลำบากให้แก่ฉันในเรื่องของฉันเลย' ท่านเราะซุลลอลอฮ์ ﷺ ตรัสว่า: "และการขอโทษครั้งแรกของมูซานั้นเกิดจากการลืมเลือน" แล้วมีนกกระจอกตัวหนึ่งบินมาเกาะที่ขอบเรือและจิกน้ำทะเลหนึ่งครั้ง อัล-คิฎร จึงกล่าวแก่มูซาว่า 'ความรู้ของฉันและความรู้ของท่านเมื่อเทียบกับความรู้ของอัลลอฮ์แล้ว มิได้ต่างอะไรไปจากน้ำที่นกกระจอกตัวนี้พร่องไปจากทะเลนี้' จากนั้นทั้งสองก็ลงจากเรือ ขณะที่กำลังเดินไปตามชายฝั่ง อัล-คิฎร เห็นเด็กผู้ชายคนหนึ่งกำลังเล่นอยู่กับเด็กๆ คนอื่นๆ อัล-คิฎร จึงจับศีรษะของเด็กคนนั้นด้วยมือแล้วดึงออกมาจนเสียชีวิต มูซากล่าวว่า 'ท่านฆ่าชีวิตที่บริสุทธิ์โดยมิได้เป็นการชดเชยชีวิตอื่นกระนั้นหรือ? แท้จริงท่านได้กระทำสิ่งที่ชั่วช้ายิ่งนัก' อัล-คิฎร กล่าวว่า 'ฉันมิได้บอกท่านหรือว่า ท่านจะไม่อาจอดทนอยู่กับฉันได้?' (ผู้รายงานกล่าวว่า การตำหนิครั้งที่สองนี้รุนแรงกว่าครั้งแรก) มูซากล่าวว่า 'หากฉันยังสอบถามท่านเกี่ยวกับสิ่งใดหลังจากนี้อีก โปรดอย่าให้ฉันร่วมทางกับท่านเลย ท่านได้รับข้อแก้ตัวจากฉันแล้ว' จากนั้นทั้งสองก็เดินทางต่อไปจนกระทั่งมาถึงชาวเมืองแห่งหนึ่ง พวกเขาขออาหารจากชาวเมืองแต่ถูกปฏิเสธการต้อนรับ ในเมืองนั้นพวกเขาพบกำแพงที่กำลังจะพังทลายลง อัล-คิฎร จึงตั้งกำแพงนั้นให้ตรงด้วยมือของเขาเอง มูซากล่าวว่า 'ผู้คนเหล่านี้ที่เราไปหา ไม่ได้อาหารเราและไม่ต้อนรับเราเป็นแขก หากท่านประสงค์ ท่านก็สามารถเรียกค่าจ้างสำหรับการซ่อมแซมนี้ได้' อัล-คิฎร กล่าวว่า '{นี่คือการแยกทางระหว่างฉันกับท่าน}' จนถึงโองการที่ว่า '{นั่นคือการตีความสิ่งที่ท่านไม่อาจอดทนต่อมัน}' ท่านเราะซุลลอลอฮ์ ﷺ ตรัสว่า: "เราปรารถนาให้มูซาอดทน เพื่อให้ อัลลอฮ์ทรงเล่าเรื่องราวของทั้งสองเพิ่มเติมแก่เรา" สะอีด บิน ญุบัยร์ กล่าวว่า อิบน์ อับบาส เคยอ่านว่า 'และมีกษัตริย์องค์หนึ่งอยู่เบื้องหน้าพวกเขา ที่จะยึดเรือที่ดีทุกลำไปโดยพลการ' และท่านเคยอ่านว่า 'ส่วนเด็กหนุ่มคนนั้น เขาเป็นผู้ปฏิเสธศรัทธา ในขณะที่บิดามารดาของเขาเป็นผู้ศรัทธา'
คำแปลและคำอธิบายโดย Khutba World แปลจากภาษาอาหรับ
มูซาสอนว่าความรู้มีขอบเขต และการเข้าใจอย่างลึกซึ้งต้องอาศัยความอดทน
บ่าวของอัลลอฮ์ผู้ได้รับความรู้พิเศษ
สถานที่ซึ่งอัลลอฮ์ทรงชี้แก่ท่านมูซาให้เป็นสถานที่นัดพบ
การยอมรับว่าความรู้ทั้งหมดมาจากอัลลอฮ์ในท้ายที่สุด มิได้เกิดจากความสามารถของตนเพียงอย่างเดียว
บรรดานักวิชาการอนุมานจากเรื่องนี้ว่า ผู้มีความรู้ควรอ้างความรู้ของตนคืนสู่อัลลอฮ์และคงความถ่อมตนไว้ แม้แต่นบีก็ไม่ได้รู้ทุกสิ่ง การพบกันนี้แสดงให้เห็นว่าผู้คนอาจได้รับความรู้แตกต่างกัน และบางครั้งการตัดสินเหตุการณ์จะเข้าใจได้ก็ต่อเมื่อทราบบริบทที่ซ่อนอยู่ คำถามของมูซาเกิดจากความห่วงใยต่อความยุติธรรม ขณะที่อัลคิฎร์ขอให้ท่านรอดูก่อน ข้อความตอนนี้ไม่ได้ให้เหตุผลรองรับการลงมือทำโดยลำพังบนพื้นฐานของความรู้เร้นลับ การกระทำเช่นนั้นของอัลคิฎร์เป็นสิ่งที่อยู่ในขอบเขตความรู้ที่อัลลอฮ์ทรงสอนแก่เขา บรรดานักวิชาการยังเน้นความสำคัญของความอดทนในการเรียนรู้ และการปฏิบัติต่อกันอย่างให้เกียรติระหว่างศิษย์กับครูด้วย
- เมื่อให้คำตอบของตน อย่ากล่าวเพียงว่า ‘ฉันรู้’ แต่จงยอมรับว่าความรู้มาจากอัลลอฮ์ในท้ายที่สุด
- จงอดทนเมื่อยังไม่ทราบบริบททั้งหมด และขอคำอธิบายในเวลาที่เหมาะสม
- แบ่งปันความรู้อย่างถ่อมตน และยอมรับว่าผู้อื่นอาจมีความรู้ที่คุณไม่มี
หะดีษทุกวันในภาษาของคุณ
แอปจะมอบหะดีษพร้อมคำอธิบายให้คุณทุกวัน และแสดงเป็นวิดเจ็ตบนโทรศัพท์ได้ ใช้งานฟรี