หนังสือว่าด้วยมัสยิดและสถานที่ละหมาด · Sahih Muslim

Sahih Muslim หะดีษที่ 1562

รายงานโดย Abu Qatadah พร้อมข้อความภาษาอาหรับ คำแปลของเรา และคำอธิบาย

Sahih (เชื่อถือได้)หนังสือ: หนังสือว่าด้วยมัสยิดและสถานที่ละหมาด
صحيح مسلم
ใครเป็นผู้รายงาน?

รายงานโดย Abu Qatadah

Sahih (เชื่อถือได้)

Sahih Muslim ได้รับการยอมรับว่าเชื่อถือได้ทั้งหมด

ตัวบทหะดีษ

ข้อความภาษาอาหรับ

وَحَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُغِيرَةِ - حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، قَالَ خَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ إِنَّكُمْ تَسِيرُونَ عَشِيَّتَكُمْ وَلَيْلَتَكُمْ وَتَأْتُونَ الْمَاءَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ غَدًا ‏"‏ ‏.‏ فَانْطَلَقَ النَّاسُ لاَ يَلْوِي أَحَدٌ عَلَى أَحَدٍ - قَالَ أَبُو قَتَادَةَ - فَبَيْنَمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَسِيرُ حَتَّى ابْهَارَّ اللَّيْلُ وَأَنَا إِلَى جَنْبِهِ - قَالَ - فَنَعَسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَمَالَ عَنْ رَاحِلَتِهِ فَأَتَيْتُهُ فَدَعَمْتُهُ مِنْ غَيْرِ أَنْ أُوقِظَهُ حَتَّى اعْتَدَلَ عَلَى رَاحِلَتِهِ - قَالَ - ثُمَّ سَارَ حَتَّى تَهَوَّرَ اللَّيْلُ مَالَ عَنْ رَاحِلَتِهِ - قَالَ - فَدَعَمْتُهُ مِنْ غَيْرِ أَنْ أُوقِظَهُ حَتَّى اعْتَدَلَ عَلَى رَاحِلَتِهِ - قَالَ - ثُمَّ سَارَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ السَّحَرِ مَالَ مَيْلَةً هِيَ أَشَدُّ مِنَ الْمَيْلَتَيْنِ الأُولَيَيْنِ حَتَّى كَادَ يَنْجَفِلُ فَأَتَيْتُهُ فَدَعَمْتُهُ فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ ‏"‏ مَنْ هَذَا ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ أَبُو قَتَادَةَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَتَى كَانَ هَذَا مَسِيرَكَ مِنِّي ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ مَا زَالَ هَذَا مَسِيرِي مُنْذُ اللَّيْلَةِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ حَفِظَكَ اللَّهُ بِمَا حَفِظْتَ بِهِ نَبِيَّهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ هَلْ تَرَانَا نَخْفَى عَلَى النَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ هَلْ تَرَى مِنْ أَحَدٍ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ هَذَا رَاكِبٌ ‏.‏ ثُمَّ قُلْتُ هَذَا رَاكِبٌ آخَرُ ‏.‏ حَتَّى اجْتَمَعْنَا فَكُنَّا سَبْعَةَ رَكْبٍ - قَالَ - فَمَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الطَّرِيقِ فَوَضَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ احْفَظُوا عَلَيْنَا صَلاَتَنَا ‏"‏ ‏.‏ فَكَانَ أَوَّلَ مَنِ اسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالشَّمْسُ فِي ظَهْرِهِ - قَالَ - فَقُمْنَا فَزِعِينَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ ارْكَبُوا ‏"‏ ‏.‏ فَرَكِبْنَا فَسِرْنَا حَتَّى إِذَا ارْتَفَعَتِ الشَّمْسُ نَزَلَ ثُمَّ دَعَا بِمِيضَأَةٍ كَانَتْ مَعِي فِيهَا شَىْءٌ مِنْ مَاءٍ - قَالَ - فَتَوَضَّأَ مِنْهَا وُضُوءًا دُونَ وُضُوءٍ - قَالَ - وَبَقِيَ فِيهَا شَىْءٌ مِنْ مَاءٍ ثُمَّ قَالَ لأَبِي قَتَادَةَ ‏"‏ احْفَظْ عَلَيْنَا مِيضَأَتَكَ فَسَيَكُونُ لَهَا نَبَأٌ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ أَذَّنَ بِلاَلٌ بِالصَّلاَةِ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ صَلَّى الْغَدَاةَ فَصَنَعَ كَمَا كَانَ يَصْنَعُ كُلَّ يَوْمٍ - قَالَ - وَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَكِبْنَا مَعَهُ - قَالَ - فَجَعَلَ بَعْضُنَا يَهْمِسُ إِلَى بَعْضٍ مَا كَفَّارَةُ مَا صَنَعْنَا بِتَفْرِيطِنَا فِي صَلاَتِنَا ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَا لَكُمْ فِيَّ أُسْوَةٌ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَا إِنَّهُ لَيْسَ فِي النَّوْمِ تَفْرِيطٌ إِنَّمَا التَّفْرِيطُ عَلَى مَنْ لَمْ يُصَلِّ الصَّلاَةَ حَتَّى يَجِيءَ وَقْتُ الصَّلاَةِ الأُخْرَى فَمَنْ فَعَلَ ذَلِكَ فَلْيُصَلِّهَا حِينَ يَنْتَبِهُ لَهَا فَإِذَا كَانَ الْغَدُ فَلْيُصَلِّهَا عِنْدَ وَقْتِهَا ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَا تَرَوْنَ النَّاسَ صَنَعُوا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَصْبَحَ النَّاسُ فَقَدُوا نَبِيَّهُمْ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَكُمْ لَمْ يَكُنْ لِيُخَلِّفَكُمْ ‏.‏ وَقَالَ النَّاسُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ أَيْدِيكُمْ فَإِنْ يُطِيعُوا أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ يَرْشُدُوا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَانْتَهَيْنَا إِلَى النَّاسِ حِينَ امْتَدَّ النَّهَارُ وَحَمِيَ كُلُّ شَىْءٍ وَهُمْ يَقُولُونَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلَكْنَا عَطِشْنَا ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ لاَ هُلْكَ عَلَيْكُمْ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَطْلِقُوا لِي غُمَرِي ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَدَعَا بِالْمِيضَأَةِ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصُبُّ وَأَبُو قَتَادَةَ يَسْقِيهِمْ فَلَمْ يَعْدُ أَنْ رَأَى النَّاسُ مَاءً فِي الْمِيضَأَةِ تَكَابُّوا عَلَيْهَا ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَحْسِنُوا الْمَلأَ كُلُّكُمْ سَيَرْوَى ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَفَعَلُوا فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصُبُّ وَأَسْقِيهِمْ حَتَّى مَا بَقِيَ غَيْرِي وَغَيْرُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ - ثُمَّ صَبَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لِي ‏"‏ اشْرَبْ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ لاَ أَشْرَبُ حَتَّى تَشْرَبَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ إِنَّ سَاقِيَ الْقَوْمِ آخِرُهُمْ شُرْبًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَشَرِبْتُ وَشَرِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ - فَأَتَى النَّاسُ الْمَاءَ جَامِّينَ رِوَاءً ‏.‏ قَالَ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَبَاحٍ إِنِّي لأُحَدِّثُ هَذَا الْحَدِيثَ فِي مَسْجِدِ الْجَامِعِ إِذْ قَالَ عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ انْظُرْ أَيُّهَا الْفَتَى كَيْفَ تُحَدِّثُ فَإِنِّي أَحَدُ الرَّكْبِ تِلْكَ اللَّيْلَةَ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ فَأَنْتَ أَعْلَمُ بِالْحَدِيثِ ‏.‏ فَقَالَ مِمَّنْ أَنْتَ قُلْتُ مِنَ الأَنْصَارِ ‏.‏ قَالَ حَدِّثْ فَأَنْتُمْ أَعْلَمُ بِحَدِيثِكُمْ ‏.‏ قَالَ فَحَدَّثْتُ الْقَوْمَ فَقَالَ عِمْرَانُ لَقَدْ شَهِدْتُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ وَمَا شَعَرْتُ أَنَّ أَحَدًا حَفِظَهُ كَمَا حَفِظْتُهُ ‏.‏

คำแปล

ชัยบัน อิบนุ ฟาร์รุค เล่าให้เราฟัง สุลัยมานเล่าให้เราฟัง – หมายถึง อิบนุ อัล-มุฆิระฮ์ – ษะบิตเล่าให้เราฟัง โดยอ้างอิงจากอับดุลลอฮ์ อิบนุ ราบาห์ โดยอ้างอิงจากอบู กอทาดะฮ์ ผู้กล่าวว่า: ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะซัลลัม ได้กล่าวกับพวกเราว่า

“พวกท่านจะเดินทางในเย็นนี้และคืนนี้ และพวกท่านจะไปถึงน้ำในวันพรุ่งนี้ อินชาอัลลอฮ์” ดังนั้นผู้คนจึงออกเดินทางไป โดยแต่ละคนไม่สนใจผู้อื่น อบู กอทาดะฮ์ กล่าวว่า: ขณะที่ท่านเราะซูลุลลอฮ์ (ขอความสันติและพรจากอัลลอฮ์จงมีแด่ท่าน) เดินทางจนกระทั่งมืดค่ำ และฉันอยู่ข้างๆ ท่าน เขากล่าวว่า: ท่านเราะซูลุลลอฮ์ (ขอความสันติและพรจากอัลลอฮ์จงมีแด่ท่าน) ง่วงนอนและเอนตัวออกจากพาหนะของท่าน ดังนั้นฉันจึงเข้าไปหาท่านและประคองท่านโดยไม่ปลุกจนกระทั่งท่านกลับมานั่งบนพาหนะได้ เขากล่าวว่า: จากนั้นท่านก็เดินทางต่อไปจนกระทั่งมืดค่ำมาก และท่านก็เอนตัวออกจากพาหนะของท่านอีกครั้ง เขาเล่าว่า: ฉันจึงประคองเขาไว้โดยไม่ปลุก จนกระทั่งเขาทรงตัวบนหลังม้าได้ เขาเล่าต่อว่า: จากนั้นเขาก็เดินทางต่อไป จนกระทั่งใกล้ค่ำ เขาก็จะเอนตัวมากกว่าสองครั้งแรก จนเกือบจะล้ม ฉันจึงเข้าไปหาเขาและประคองเขาไว้ เขาเงยหน้าขึ้นและถามว่า "นี่ใคร?" ฉันตอบว่า "อบู กาตาดะฮ์" เขาถามว่า "เจ้าเริ่มเดินห่างจากข้าตั้งแต่เมื่อไหร่?" ฉันตอบว่า "ฉันเดินห่างจากท่านมาตั้งแต่เมื่อคืนแล้ว" เขาพูดว่า "ขออัลลอฮ์ทรงคุ้มครองเจ้า เหมือนที่เจ้าได้คุ้มครองศาสดาของพระองค์" จากนั้นเขาก็ถามว่า "เจ้าคิดว่าเราซ่อนตัวจากผู้คนได้หรือ?" แล้วเขาก็ถามว่า "เจ้าเห็นใครบ้างไหม?" ฉันตอบว่า "มีคนขี่ม้าคนหนึ่ง" แล้วฉันก็พูดว่า "มีคนขี่ม้าอีกคนหนึ่ง" จนกระทั่งพวกเรามารวมกันและมีกันเจ็ดคน เขาเล่าว่า “แล้วท่านเราะซูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ก็หันเหออกจากทางและก้มศีรษะลง แล้วกล่าวว่า ‘จงเก็บรักษาการละหมาดของเราไว้ให้ด้วย’” ดังนั้นคนแรกที่ตื่นขึ้นก็คือท่านเราะซูลุลลอฮ์ ท่านนบี (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม) กำลังขี่ม้าโดยมีดวงอาทิตย์อยู่ด้านหลัง ท่านกล่าวว่า “พวกเราลุกขึ้นด้วยความตกใจ” แล้วท่านก็กล่าวว่า “จงขึ้นม้าของพวกท่าน” ดังนั้นพวกเราจึงขึ้นม้าและเดินทางจนกระทั่งดวงอาทิตย์ขึ้นสูง แล้วท่านก็ลงจากม้าและเรียกหาภาชนะใส่น้ำเล็กๆ ที่ฉันพกติดตัวมา ท่านกล่าวว่า “เขาได้ทำการอาบน้ำละหมาดด้วยน้ำนี้ เป็นการอาบน้ำละหมาดที่ไม่สมบูรณ์นัก” ฉันกล่าวว่า “ยังมีน้ำเหลืออยู่ในนั้น” แล้วท่านก็กล่าวกับอบูกอตาดะฮ์ว่า “จงเก็บรักษาภาชนะใส่น้ำของเจ้าไว้ให้ดีเพื่อพวกเรา” แล้วจะมีข่าวมาบอกนาง” จากนั้นบิลาลก็เรียกอะซานเพื่อละหมาด และท่านเราะซูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ก็ละหมาดสองเราะกะอะฮ์ แล้วท่านก็ละหมาดเช้าตามที่ท่านเคยทำทุกวัน เขาเล่าว่า “ท่านเราะซูลุลลอฮ์ ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ทรงขี่ม้า และพวกเราก็ขี่ม้าไปกับท่าน” เขาเล่าต่อว่า “พวกเราบางคนเริ่มกระซิบกันว่า ‘เราจะชดใช้ความผิดที่พวกเราละเลยการละหมาดได้อย่างไร?’ ท่านจึงกล่าวว่า ‘พวกท่านไม่มีแบบอย่างในตัวฉันหรือ?’” ท่านจึงกล่าวว่า “การนอนหลับไม่ถือว่าเป็นการละเลย การละเลยจะเกิดขึ้นเฉพาะกับผู้ที่ไม่ละหมาดจนกว่าจะถึงเวลาละหมาดครั้งต่อไป ผู้ใดทำเช่นนั้นก็ควรละหมาดเมื่อตื่นนอน และละหมาดตามเวลาที่กำหนดในวันรุ่งขึ้น” จากนั้นเขาเล่าว่า “พวกท่านเห็นผู้คนทำอะไรอยู่?” ท่านจึงกล่าวว่า “ผู้คนตื่นขึ้นมาพบว่าท่านนบีของพวกเขาหายไป” อบูบักรและอุมัร ท่านเราะซูลุลลอฮ์ (ขอความสันติและพรจากอัลลอฮ์จงมีแด่ท่าน) จะอยู่กับพวกท่านหลังจากพวกท่าน ท่านจะไม่ทิ้งพวกท่านไว้เบื้องหลัง ผู้คนกล่าวว่า “ท่านเราะซูลุลลอฮ์ (ขอความสันติและพรจากอัลลอฮ์จงมีแด่ท่าน) อยู่ก่อนหน้าท่าน หากพวกเขาเชื่อฟังอบูบักรและอุมัร พวกเขาก็จะได้รับการชี้นำ” ท่านกล่าวว่า “พวกเราไปหาผู้คนเมื่อกลางวันยาวนานและทุกอย่างร้อนระอุ และพวกเขากล่าวว่า ‘โอ้ ท่านเราะซูลุลลอฮ์ พวกเรากำลังจะตาย! พวกเรากระหายน้ำ!’ ท่านกล่าวว่า ‘พวกท่านจะไม่ตาย’ แล้วท่านก็กล่าวว่า...” “จงปล่อยน้ำให้ฉัน” ท่านกล่าว จากนั้นท่านก็เรียกหาภาชนะสำหรับอาบน้ำละหมาด และท่านเราะซูลุลลอฮ์ (ขอความสันติและพรจากอัลลอฮ์จงมีแด่ท่าน) ก็เริ่มเทน้ำ ขณะที่อบูกอตะดะฮ์แจกน้ำให้พวกเขาดื่ม ทันทีที่ผู้คนเห็นน้ำในภาชนะ พวกเขาก็รีบวิ่งไปหา ท่านเราะซูลุลลอฮ์ (ขอความสันติและพรจากอัลลอฮ์จงมีแด่ท่าน) กล่าวว่า “จงตักน้ำออกไปบ้าง” “พวกท่านทุกคนจะดับกระหาย” พวกเขาก็เลยดื่ม และท่านเราะซูลุลลอฮ์ (ขอความสันติและพรจากอัลลอฮ์จงมีแด่ท่าน) ก็รินน้ำให้พวกเขาดื่มเรื่อยไปจนหมด นอกจากฉันและท่านเราะซูลุลลอฮ์ (ขอความสันติและพรจากอัลลอฮ์จงมีแด่ท่าน) แล้ว – เขากล่าว – จากนั้นท่านเราะซูลุลลอฮ์ (ขอความสันติและพรจากอัลลอฮ์จงมีแด่ท่าน) ก็รินน้ำและกล่าวกับฉันว่า “จงดื่ม” ฉันกล่าวว่า “ฉันจะไม่ดื่มจนกว่าท่านจะดื่มเสียก่อน โอ้ท่านเราะซูลุลลอฮ์” ท่านกล่าวว่า “ผู้ที่รับใช้ผู้คนย่อมดื่มเป็นคนสุดท้าย” เขากล่าวว่า “ดังนั้นฉันจึงดื่ม และท่านเราะซูลุลลอฮ์ (ขอความสันติและพรจากอัลลอฮ์จงมีแด่ท่าน) ก็ดื่ม” ท่านกล่าวว่า “จากนั้นผู้คนก็มาที่น้ำด้วยความอิ่มเอมใจ” ท่านกล่าวว่า “จากนั้นอับดุลลอฮ์ อิบนุ ราบาห์ ก็กล่าวว่า ‘ฉันกำลังเล่าหะดีษนี้ในมัสยิดที่ผู้คนมารวมตัวกัน เมื่ออิมรอน อิบนุ ฮุเซน กล่าวว่า “ดูสิ หนุ่มน้อย เจ้าเล่ามันอย่างไร เพราะฉันเป็นหนึ่งในกองคาราวานในคืนนั้น” ฉันกล่าวว่า “ถ้าเช่นนั้นท่านก็รู้จักหะดีษนี้ดีกว่า” เขาถามว่า "เจ้าเป็นใคร?" ฉันตอบว่า "มาจากชาวอันซาร์" เขาพูดว่า "เล่าให้ฟังสิ เพราะเจ้ารู้จักหะดีษของเจ้าดีกว่า" ดังนั้นฉันจึงเล่าให้ผู้คนฟัง และอิมรอนก็พูดว่า "ฉันเห็นกับตา" คืนนั้น ฉันรู้สึกว่าไม่มีใครจำหะดีษนั้นได้เหมือนฉันเลย

คำแปลและคำอธิบายโดย Khutba World แปลจากภาษาอาหรับ

ใจความสำคัญ

ผู้ที่พลาดละหมาดเพราะหลับ ให้ละหมาดทันทีเมื่อตื่นขึ้น

ภูมิหลังและเหตุแห่งการกล่าว

ระหว่างการเดินทาง ท่านนบี ﷺ และเศาะหาบะฮ์กลุ่มหนึ่งเดินตามหลังไม่ทันและหลับยาวจนเลยพระอาทิตย์ขึ้น เมื่อตื่นขึ้น พวกเขาก็ละหมาดศุบฮ์ที่พลาดไป

อธิบายคำศัพท์ที่เข้าใจยาก
ละหมาดชดใช้

การละหมาดหลังพ้นเวลาที่กำหนด เพราะพลาดการละหมาดนั้น

ร็อกอะฮ์

หน่วยประกอบของการละหมาดตามพิธีกรรมอิสลาม

การอาบน้ำละหมาด

การชำระล้างตามพิธีก่อนละหมาด ในที่นี้หมายถึงการอาบน้ำละหมาดเล็ก

สิ่งที่บรรดานักวิชาการได้เรียนรู้จากหะดีษ

บรรดานักวิชาการอนุมานจากหะดีษนี้ว่า ผู้ที่พลาดละหมาดโดยไม่ตั้งใจเพราะหลับ ควรละหมาดทันทีเมื่อตื่น ส่วนละหมาดครั้งถัดไปให้ละหมาดตามเวลาที่กำหนด สำนักนิติศาสตร์ซุนนีทั้งสี่เห็นว่าจำเป็นต้องชดใช้ละหมาดภาคบังคับที่พลาดไป การจงใจเลื่อนละหมาดจนพ้นเวลาไม่ใช่การพลาดเพราะหลับที่ได้รับการยกเว้น และจำเป็นต้องเตาบะฮ์พร้อมชดใช้ละหมาด

บทเรียนสำหรับวันนี้
  1. หากตื่นขึ้นหลังเวลาละหมาดผ่านไปแล้ว ให้ละหมาดที่พลาดทันทีที่นึกขึ้นได้
  2. เตรียมป้องกันเพื่อไม่ให้พลาดละหมาด เช่น ตั้งนาฬิกาปลุกหรือขอให้ใครช่วยปลุก
  3. ระหว่างการเดินทางที่แออัด ให้ผลัดกันอย่างสงบและแบ่งปันทรัพยากรอย่างเป็นธรรมแก่ผู้ที่คุณดูแลหรือพาไป
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

หะดีษทุกวันในภาษาของคุณ

แอปจะมอบหะดีษพร้อมคำอธิบายให้คุณทุกวัน และแสดงเป็นวิดเจ็ตบนโทรศัพท์ได้ ใช้งานฟรี