Sunan Abi Dawud, 1342. hadis
Aishah rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Aishah tarafından rivayet edildi
Rivayet
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، قَالَ : طَلَّقْتُ امْرَأَتِي فَأَتَيْتُ الْمَدِينَةَ لأَبِيعَ عَقَارًا كَانَ لِي بِهَا، فَأَشْتَرِيَ بِهِ السِّلاَحَ وَأَغْزُوَ، فَلَقِيتُ نَفَرًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا : قَدْ أَرَادَ نَفَرٌ مِنَّا سِتَّةٌ أَنْ يَفْعَلُوا ذَلِكَ فَنَهَاهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ : " لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ " . فَأَتَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ فَسَأَلْتُهُ عَنْ وِتْرِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ : أَدُلُّكَ عَلَى أَعْلَمِ النَّاسِ بِوِتْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأْتِ عَائِشَةَ رضى الله عنها . فَأَتَيْتُهَا فَاسْتَتْبَعْتُ حَكِيمَ بْنَ أَفْلَحَ فَأَبَى فَنَاشَدْتُهُ فَانْطَلَقَ مَعِي، فَاسْتَأْذَنَّا عَلَى عَائِشَةَ، فَقَالَتْ : مَنْ هَذَا قَالَ : حَكِيمُ بْنُ أَفْلَحَ . قَالَتْ : وَمَنْ مَعَكَ قَالَ : سَعْدُ بْنُ هِشَامٍ . قَالَتْ : هِشَامُ بْنُ عَامِرٍ الَّذِي قُتِلَ يَوْمَ أُحُدٍ قَالَ قُلْتُ : نَعَمْ . قَالَتْ : نِعْمَ الْمَرْءُ كَانَ عَامِرًا . قَالَ قُلْتُ : يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ حَدِّثِينِي عَنْ خُلُقِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَتْ : أَلَسْتَ تَقْرَأُ الْقُرْآنَ فَإِنَّ خُلُقَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ الْقُرْآنَ . قَالَ قُلْتُ : حَدِّثِينِي عَنْ قِيَامِ اللَّيْلِ قَالَتْ : أَلَسْتَ تَقْرَأُ { يَا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ } قَالَ قُلْتُ : بَلَى . قَالَتْ : فَإِنَّ أَوَّلَ هَذِهِ السُّورَةِ نَزَلَتْ، فَقَامَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى انْتَفَخَتْ أَقْدَامُهُمْ، وَحُبِسَ خَاتِمَتُهَا فِي السَّمَاءِ اثْنَىْ عَشَرَ شَهْرًا، ثُمَّ نَزَلَ آخِرُهَا فَصَارَ قِيَامُ اللَّيْلِ تَطَوُّعًا بَعْدَ فَرِيضَةٍ . قَالَ قُلْتُ : حَدِّثِينِي عَنْ وِتْرِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَتْ : كَانَ يُوتِرُ بِثَمَانِ رَكَعَاتٍ لاَ يَجْلِسُ إِلاَّ فِي الثَّامِنَةِ، ثُمَّ يَقُومُ فَيُصَلِّي رَكْعَةً أُخْرَى، لاَ يَجْلِسُ إِلاَّ فِي الثَّامِنَةِ وَالتَّاسِعَةِ، وَلاَ يُسَلِّمُ إِلاَّ فِي التَّاسِعَةِ، ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ فَتِلْكَ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً يَا بُنَىَّ، فَلَمَّا أَسَنَّ وَأَخَذَ اللَّحْمَ أَوْتَرَ بِسَبْعِ رَكَعَاتٍ لَمْ يَجْلِسْ إِلاَّ فِي السَّادِسَةِ وَالسَّابِعَةِ، وَلَمْ يُسَلِّمْ إِلاَّ فِي السَّابِعَةِ، ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ، فَتِلْكَ هِيَ تِسْعُ رَكَعَاتٍ يَا بُنَىَّ، وَلَمْ يَقُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةً يُتِمُّهَا إِلَى الصَّبَاحِ، وَلَمْ يَقْرَإِ الْقُرْآنَ فِي لَيْلَةٍ قَطُّ، وَلَمْ يَصُمْ شَهْرًا يُتِمُّهُ غَيْرَ رَمَضَانَ، وَكَانَ إِذَا صَلَّى صَلاَةً دَاوَمَ عَلَيْهَا، وَكَانَ إِذَا غَلَبَتْهُ عَيْنَاهُ مِنَ اللَّيْلِ بِنَوْمٍ صَلَّى مِنَ النَّهَارِ ثِنْتَىْ عَشْرَةَ رَكْعَةً . قَالَ : فَأَتَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ فَحَدَّثْتُهُ . فَقَالَ : هَذَا وَاللَّهِ هُوَ الْحَدِيثُ، وَلَوْ كُنْتُ أُكَلِّمُهَا لأَتَيْتُهَا حَتَّى أُشَافِهَهَا بِهِ مُشَافَهَةً . قَالَ قُلْتُ : لَوْ عَلِمْتُ أَنَّكَ لاَ تُكَلِّمُهَا مَا حَدَّثْتُكَ .
Sa'd bin Hişam şöyle anlatmıştır: Eşimi boşadıktan sonra Medine'ye geldim; amacım oradaki arazimi satıp parasıyla silah alarak cihada katılmaktı. Orada Peygamber'in ﷺ ashabından bir grupla karşılaştım. Bana dediler ki: 'Bizden altı kişi buna niyet etmişti, ancak Peygamber ﷺ onları bundan men etti ve şöyle buyurdu:
"Andolsun, sizin için Allah'ın Resûlünde güzel bir örnek vardır."' Bunun üzerine İbn Abbas'a gidip Peygamber'in ﷺ vitir namazını sordum. O da bana: 'Seni, Allah Resûlü'nün ﷺ vitrini en iyi bilen kimseye yönlendireyim; Aişe'nin yanına git' dedi. Onun yanına giderken Hakîm bin Eflah'tan bana eşlik etmesini istedim. Önce kabul etmediyse de kendisine yemin verdirince benimle geldi. Aişe'den içeri girmek için izin istedik. Aişe: 'Bu gelen kim?' diye sordu. Hakîm: 'Hakîm bin Eflah' dedi. Aişe: 'Yanındaki kim?' diye sorunca, 'Sa'd bin Hişam' cevabını verdi. Aişe: 'Uhud günü şehit edilen Âmir'in oğlu Hişam mı?' diye sordu. Ben de 'Evet' dedim. Bunun üzerine Aişe: 'Âmir ne güzel bir insandı!' dedi. Sonra ben: 'Ey Müminlerin Annesi! Bana Allah Resûlü'nün ﷺ ahlakından bahset' dedim. O: 'Sen Kur'an okumuyor musun? Allah Resûlü'nün ﷺ ahlakı Kur'an'dı' buyurdu. Ben: 'Bana gece namazından bahset' deyince, o: '«Ey örtüsüne bürünen!» ayetini okumuyor musun?' diye sordu. 'Elbette okuyorum' dedim. Aişe şöyle devam etti: 'Bu surenin başı indirildiğinde, Allah Resûlü'nün ﷺ ashabı ayakları şişene kadar namaza dururlardı. Surenin son kısmı ise on iki ay boyunca semada bekletildikten sonra indi ve böylece gece namazı, farz iken nafileye dönüştü.' Ben tekrar: 'Bana Peygamber'in ﷺ vitir namazından bahset' dedim. Aişe anlattı: 'Resûlullah ﷺ sekiz rekat kılardı ve sadece sekizinci rekatta otururdu. Sonra kalkıp bir rekat daha kılardı; yalnızca sekizinci ve dokuzuncu rekattan sonra oturur, selamı ise sadece dokuzuncu rekatta verirdi. Ardından oturarak iki rekat daha kılardı ki bu toplamda on bir rekat ederdi, ey oğlum! Ancak yaşlanıp bedeni ağırlaşınca yedi rekat vitir kılmaya başladı; sadece altıncı ve yedinci rekatta oturur, selamı yalnızca yedinci rekatta verirdi. Sonra oturarak iki rekat daha kılardı ki bu da toplamda dokuz rekat ederdi, ey oğlum! Allah Resûlü ﷺ hiçbir geceyi sabaha kadar kesintisiz namazla geçirmedi, hiçbir gecede Kur'an'ın tamamını okumadı ve Ramazan dışında hiçbir ayı eksiksiz oruçlu geçirmedi. Bir namaza başladığında ise ona devamlılık gösterirdi. Gece gözlerine uyku galip gelirse, gündüz vakti on iki rekat kaza namazı kılardı.' Sa'd sözlerini şöyle tamamladı: 'Sonra İbn Abbas'a gidip olanları anlattım. O: "Vallahi işte hakiki hadis budur! Eğer kendisiyle konuşuyor olsaydım, bizzat yanına gidip ağzından dinlerdim" dedi. Ben de: "Sizin onunla konuşmadığınızı bilseydim, size bu hadisi anlatmazdım" diye cevap verdim.'
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Peygamber ﷺ gece namazına devam etmiş, ibadette ölçülü olmayı ve istikrarı öğretmiştir.
Sa'd ibn Hişam, malını satıp silah almak ve savaşa çıkmak niyetiyle Medine’ye geldi. Sahabeler ona, Peygamber’in ﷺ benzer bir planı olan bazı kişileri bu işten vazgeçirdiğini söylediler ve onu örnek gösterdiler. Bunun üzerine Sa'd, Aişe’ye Peygamber’in ﷺ ahlakını ve gece namazını sordu.
Tek sayıda rekâtla biten gece namazı.
İslam ibadetindeki namaz birimi.
Namazı sona erdiren son selamlama.
Âlimler bu rivayetten gece namazının nafile olduğu ve Peygamber’in ﷺ farklı sayılarda rekât kıldığı sonucunu çıkarırlar: daha gençken on bir, yaşlandığında ise dokuz rekât. Anlatım, vitirden sonra oturarak kılınan iki rekâtın vitir rekâtlarının sayısından ayrı tutulduğunu gösterir. Ayrıca uyku nedeniyle kaçırılan gece ibadetinin gündüz telafi edilebileceğine işaret eder. Düzenli ibadete ve aşırılıktan kaçınmaya yapılan vurgu, peygamberî rehberlikle uyumludur; fıkıh mezhepleri gece namazı ve vitrin farklı geçerli biçimlerini kabul eder.
- Sürdürebileceğiniz bir gece namazı biçimi seçin ve buna düzenli olarak devam edin.
- Nafile ibadetin sizi diğer görev ve sorumluluklarınızı ihmal edecek kadar yormasına izin vermeyin.
- Uyku gece namazı kılmanıza engel olursa, Peygamber’in ﷺ yaptığı gibi gündüz telafi edin.
Aişe’den gelen bu sahih rivayet, Peygamber’in ﷺ gece namazını düzenli kıldığına dair anlatımı tamamlar.
Sunan Abi Dawud · #1341 (Sahih)Bu sahih rivayet de Peygamber’in ﷺ gece namazı hakkında bilgi verir ve farklı anlatımları birlikte değerlendirmeye yardımcı olur.
Sunan Abi Dawud · #1343 (Sahih)Bu sahih rivayet, vitir namazı ve Peygamber’in ﷺ kıldığı rekâtlar hakkında benzer bir anlatım sunar.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.