Sunan Abi Dawud, 1989. hadis
Umm Ma'qil rivayet etti. Kendi çevirimiz ve açıklamamızla birlikte Arapça metin.
Umm Ma'qil tarafından rivayet edildi
Rivayet
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَوْفٍ الطَّائِيُّ، حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ خَالِدٍ الْوَهْبِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ عِيسَى بْنِ مَعْقِلِ ابْنِ أُمِّ مَعْقِلٍ الأَسَدِيِّ، - أَسَدُ خُزَيْمَةَ - حَدَّثَنِي يُوسُفُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلاَمٍ، عَنْ جَدَّتِهِ أُمِّ مَعْقِلٍ، قَالَتْ لَمَّا حَجَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَجَّةَ الْوَدَاعِ وَكَانَ لَنَا جَمَلٌ فَجَعَلَهُ أَبُو مَعْقِلٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَأَصَابَنَا مَرَضٌ وَهَلَكَ أَبُو مَعْقِلٍ وَخَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ حَجِّهِ جِئْتُهُ فَقَالَ " يَا أُمَّ مَعْقِلٍ مَا مَنَعَكِ أَنْ تَخْرُجِي مَعَنَا " . قَالَتْ لَقَدْ تَهَيَّأْنَا فَهَلَكَ أَبُو مَعْقِلٍ وَكَانَ لَنَا جَمَلٌ هُوَ الَّذِي نَحُجُّ عَلَيْهِ فَأَوْصَى بِهِ أَبُو مَعْقِلٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ . قَالَ " فَهَلاَّ خَرَجْتِ عَلَيْهِ فَإِنَّ الْحَجَّ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَأَمَّا إِذْ فَاتَتْكِ هَذِهِ الْحَجَّةُ مَعَنَا فَاعْتَمِرِي فِي رَمَضَانَ فَإِنَّهَا كَحَجَّةٍ " . فَكَانَتْ تَقُولُ الْحَجُّ حَجَّةٌ وَالْعُمْرَةُ عُمْرَةٌ وَقَدْ قَالَ هَذَا لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا أَدْرِي أَلِيَ خَاصَّةً .
Muhammed b. Avf et-Tâî bize anlattı, Ahmed b. Hâlid el-Vehbî bize anlattı, Muhammed b. İshak bize anlattı; Îsâ b. Mak‘il b. Ümmü Mak‘il el-Esedî’den -Esed kabilesinin Huzeyme kolundan- rivayetle, Yûsuf b. Abdullah b. Selâm bana büyükannesi Ümmü Mak‘il’den şunu nakletti: Ümmü Mak‘il şöyle dedi:
“Resûlullah ﷺ Veda Haccı’nı yaptığında bizim bir devemiz vardı ve Ebû Mak‘il onu Allah yoluna adamıştı. Sonra hastalığa yakalandık ve Ebû Mak‘il vefat etti. Peygamber ﷺ hacca çıktı. Haccını tamamladığında yanına gittim. Bana: ‘Ey Ümmü Mak‘il! Bizimle birlikte hacca çıkmana engel olan neydi?’ diye sordu. Ben de: ‘Biz hazırlanmıştık fakat Ebû Mak‘il vefat etti. Üzerinde hac yaptığımız bir devemiz vardı ama Ebû Mak‘il onu Allah yoluna vasiyet etmişti,’ dedim. Bunun üzerine Resûlullah ﷺ: ‘Onun üzerinde çıksaydın ya! Zira hac da Allah yolundadır. Madem bu haccı bizimle kaçırdın, Ramazan ayında umre yap; çünkü o, bir hac gibidir,’ buyurdu.” Ümmü Mak‘il derdi ki: “Hac hacdır, umre de umredir. Ancak Resûlullah ﷺ bunu bana söyledi; bunun sadece bana mı mahsus olduğunu bilemiyorum.”
Çeviri ve açıklama, Arapçadan Khutba World tarafından yapılmıştır.
Kaçırılan bir haccın ardından Ramazan’da umre yapılabilir.
Ümmü Ma'kıl, eşiyle birlikte Veda Haccı için hazırlandıklarını anlattı. Develeri Allah yoluna adanmıştı; ardından hastalandılar ve Ebû Ma'kıl vefat etti. Hacdan sonra Peygamber ﷺ ona neden kendisiyle gitmediğini sordu ve Ramazan’da umre yapmasını tavsiye etti.
Peygamber ﷺ’in vefatından kısa süre önce yaptığı hac.
İbadet ve Allah’a itaat amacıyla tahsis edilmiş.
Belirli hac dönemi dışında da yapılabilen, Kâbe’ye yönelik küçük hac.
Âlimler buradan Ramazan’da umrenin özel bir fazileti olduğu sonucunu çıkarır: sevabı hac sevabı gibidir. Bu, umrenin farz haccın yerini aldığı anlamına gelmez; Ümmü Ma'kıl bizzat haccın hac, umrenin de umre olduğunu vurgulamıştır. Rivayet ayrıca haccın Allah yolunda yapılan bir ibadet olduğunu ve bu amaçla tahsis edilen bir devenin hac için kullanılabileceğini gösterir. İfadenin kapsamı hakkında âlimler arasında farklı görüşler vardır; bu söz, hac yükümlülüğünü ortadan kaldırıyor şeklinde anlaşılmaz.
- Haccı kaçıran kişi, Ramazan’da umre gibi başka ibadetleri araştırabilir.
- Özel bir sevap, farz haccı gereksiz kılmaz; iki ibadeti birbirinden ayırın.
- Bir kurban veya adak söz konusu olduğunda, niyetin açık kalması için malın nasıl kullanılacağını önceden konuşun.
Bu rivayet de Ramazan’da umrenin özel faziletini ele alır ve hadisteki ifadeyi bağlamına oturtmaya yardımcı olur.
Sunan Abi Dawud · #1988 (Sahih)Aynı bölümde bu hadisin hemen yanında yer alır ve onun hacla ilgili sorusuna ek bağlam sunar.
Sunan Abi Dawud · #1990 (Hasan Sahih)Bu rivayet de hac ile umre arasındaki ilişkiyi ele alır ve uygun bir tamamlayıcı niteliği taşır.
Her gün kendi dilinde bir hadis
Uygulama sana her gün açıklamalı bir hadis sunar; telefonunda widget olarak da kullanabilirsin. Ücretsizdir.